Jelito – anatomia, choroby i jak działa jelito (funkcje jelita)

Jelito cienkie łączy się z ujściem żołądka i dzieli się na następujące części:

• dwunastnicę (duodenum)
• Jelito czcze (Jejunum)
• Jelito kręte (Ileum)

Następnie w jamie brzusznej znajduje się jelito grube, na które składają się:

• jelito ślepe (zökum) z wyrostkiem robaczkowym (appendix vermiformis)
• Okrężnica (kolon)
• Odbytnica (Rektum)

Jelito cienkie zaczyna się jako zakrzywiony przewód w kształcie litery C bezpośrednio za ujściem żołądka. Na swojej długości około 30 centymetrów pobiera wydzieliny trawienne z pęcherzyka żółciowego oraz trzustki. Na jego górnym końcu mogą rozwijać się wrzody. Wpływ kwaśnego wydzieliny żołądkowej sprzyja temu procesowi.

Jelito czcze i jelito kręte uzupełniają dwunastnicę

Jelito cienkie jest bardzo ruchliwe i zawieszone na więzadle, tzw. krezce, przy tylnej ścianie jamy brzusznej. Krezka składa się z tkanki tłuszczowej i łącznej. Utrzymuje ona wijące się jelito czcze i jelito kręte w dolnej części brzucha oraz zaopatruje je w nerwy, naczynia krwionośne i limfatyczne. Po tym, jak w dwunastnicy wydzieliny trawienne zmieszają się z treścią pokarmową z żołądka, rozpoczyna się właściwe wchłanianie składników odżywczych do organizmu. Jelito cienkie rozkłada wstępnie strawiony pokarm na cząsteczki. Powstają na przykład aminokwasy i wolne kwasy tłuszczowe. Organizm ludzki wchłania te najmniejsze składniki pokarmowe do krwi przez błonę śluzową jelita. Lekarze mówią, że je resorbuje. Substancje niestrawne i woda pozostają w jelicie cienkim.

Choroby występujące w jelicie cienkim

• Choroba Leśniowskiego-Crohna
• Niedrożność jelit (niedrożność jelit), mechaniczna lub spowodowana porażeniem mięśni
• Zawał krezki
• Uchyłek Meckela
• Zespół tętnic krezkowych górnych

Gdy treść pokarmowa opuści jelito cienkie, nie pozostają w niej już prawie żadne składniki odżywcze. Następnie znajduje się jelito grube o długości około 150 centymetrów. Skomplikowana powierzchnia błony śluzowej jelita cienkiego ustępuje miejsca reliefowi z tak zwanymi kryptami, małymi wgłębieniami, które znacznie powiększają powierzchnię jelita. Gruczoły śluzowe są ważną cechą tego odcinka jelita. Ich śluz sprawia, że stolec, który powstaje z dawnej papki pokarmowej, łatwo się przesuwa. Nawet bez dostarczania pokarmu stolec powstaje ze śluzu i złuszczonych komórek błony śluzowej jelita. W jelicie grubym woda i sole wchłaniane są do organizmu. Jest to ważny mechanizm regulujący gospodarkę wodną organizmu. W tym odcinku jelita znajdują się również zdrowe bakterie flory jelitowej. Odpierają one atakujące organizm zarazki chorobotwórcze.

Wyrostek robaczkowy stanowi najkrótszą część jelita grubego

Zastawka jelita krętego i jelita ślepego oddziela jelito cienkie od jelita grubego i chroni oba odcinki przed wymianą wydzielin i bakterii flory jelitowej. Do właściwego jelita ślepego przylega z boku wyrostek robaczkowy (Appendix vermiformis), który w języku potocznym często nazywany jest wyrostkiem robaczkowym. Ten najmniejszy odcinek jelita pozostał w tyle w procesie ewolucji i współpracuje z układem odpornościowym. Jest znany ze swoich stanów zapalnych (zapalenie wyrostka robaczkowego), które czasami mogą zagrażać życiu, więcej na ten temat w filmie: 

Jelito grube otacza narządy jamy brzusznej.

Następnie znajduje się główna część jelita grubego, którą lekarze nazywają jelitem grubym lub okrężnicą. Leży ono w jamie brzusznej niczym rama i mierzy do jednego metra. W swoim wnętrzu zagęszcza ono codziennie stolec do około 200 mililitrów. Jeśli funkcjonowanie jelita grubego zostanie ograniczone z powodu infekcji lub stanów zapalnych, mogą pojawić się biegunka, zaparcia i wzdęcia. Organizm traci zbyt dużo wody i soli, co grozi odwodnieniem, lub zbyt mocno zagęszcza stolec.

Długa droga kończy się w odbytnicy

Ostatnie 20 centymetrów swojej drogi stolec pokonuje w odbytnicy. Tutaj jest on również gromadzony, aż wystarczająca ilość wywoła odruch, który regularnie prowadzi do wypróżnienia. Trzy różne warstwy mięśniowe uszczelniają kanał odbytu, przez który stolec ostatecznie opuszcza jelito.

• Choroby jelita grubego

  • Zapalenie wyrostka robaczkowego (potocznie „zapalenie wyrostka”)
  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
  • Uchyłkowatość
  • Zapalenie uchyłków
  • Zakaźne choroby biegunkowe
  • Powstawanie polipów
  • Rak jelita grubego
  • Hemoroidy
  • Zespół jelita drażliwego

Specjalistą od jelit i żołądka jest gastroenterolog. Wykorzystuje on na przykład takie metody badawcze jak ultrasonografia i kolonoskopia w celu wyjaśnienia objawów, takich jak biegunka, przewlekłe zaparcia, bóle brzucha oraz krew w stolcu.

Podczas kolonoskopii lekarz za pomocą małej kamery z oświetleniem, umieszczonej na długim, elastycznym wężu gumowym, ogląda bezpośrednio wnętrze jelita pacjenta. Pobieranie próbek błony śluzowej i drobne zabiegi chirurgiczne wykonuje się bezpośrednio na miejscu. Niezbędne narzędzia lekarz wprowadza przez kanał roboczy w urządzeniu badawczym. Zazwyczaj istnieje możliwość uczynienia badania bardziej komfortowym dzięki zastosowaniu środka uspokajającego.

Jak wyglądają choroby jelit podczas kolonoskopii, pokazują poniższe filmy: 

Jelito jest złożonym przewodem mięśniowym, którego głównym zadaniem jest trawienie pokarmu i wchłanianie ważnych składników odżywczych. Sposób działania jelita widać szczególnie w współdziałaniu jelita cienkiego i grubego, przy czym kluczową rolę odgrywa pierwszy odcinek jelita cienkiego, czyli dwunastnica. Bakterie jelitowe i mikrobiom składają się z około 100 bilionów bakterii i mikroorganizmów, które są niezbędne dla zdrowia jelit. Funkcje jelit są dodatkowo wspomagane przez enzymy, perystaltykę i mięśnie, podczas gdy błona śluzowa wyściela jelita, a kosmki poprawiają wchłanianie.

Jelito jest częścią przewodu pokarmowego i ściśle współpracuje z narządami takimi jak wątroba, podczas gdy jelito ślepe z wyrostkiem robaczkowym znajduje się w prawej dolnej części brzucha. Różne części jelita, takie jak okrężnica wstępująca, poprzeczna, zstępująca i esica, zapewniają transport do odbytu. Mogą wystąpić zaburzenia, takie jak zaparcia lub biegunka, a także przewlekłe choroby zapalne jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Objawy, takie jak krew w stolcu, należy traktować poważnie, ponieważ mogą one wskazywać na choroby. W ciągu całego życia jelito przetwarza około 30 ton pokarmu i zawiera miliony komórek nerwowych połączonych z układem nerwowym.