W przypadku niedrożności jelit (termin medyczny: niedrożność jelit) dochodzi do częściowego lub całkowitego zatrzymania transportu pokarmu w jelitach. Nieleczona niedrożność jelit może prowadzić do śmierci.
Tutaj znajdziesz więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów i ośrodków zajmujących się niedrożnością jelit.
Zasadniczo, jeśli chodzi o przyczyny, rozróżnia się między niedrożnością porażenną a mechaniczną.
W przypadku niedrożności mechanicznej przeszkoda zewnętrzna lub wewnętrzna częściowo lub całkowicie utrudnia naturalne przemieszczanie się treści pokarmowej w jelicie. Znacznie częściej dotyczy to jelita cienkiego niż grubego. Możliwe przyczyny niedrożności mechanicznej to:
W przypadku zatkania jelita mówi się o mechanicznej niedrożności jelit © psdesign1 / Fotolia
Natomiast w przypadku niedrożności porażenicznej mamy do czynienia z zaburzeniem funkcjonalnym, a nie strukturalnym. Przejście jelitowe zostaje wówczas zatrzymane z powodu braku ruchów jelit. Ten brak perystaltyki jelit może być na przykład następstwem niedrożności naczyń.
Ostre zamknięcie naczynia zaopatrującego jelito jest przez lekarzy nazywane również zawałem krezkowym. Takie zamknięcie naczynia krezkowego dotyka zazwyczaj osoby starsze z chorobami sercowo-naczyniowymi.
Również przewlekłe zapalne choroby jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego, mogą wywołać niedrożność jelit o charakterze porażennym. To samo dotyczy leków, takich jak leki przeciwdepresyjne lub opiaty, a także różnych trucizn (toksyn). Trucizny mogą być na przykład wydalane przez patogeny wywołujące biegunkę.
Paralityczna niedrożność jelit wywołana odruchem może być spowodowana
.
Zaburzenia równowagi elektrolitowej lub ciężkie choroby nerek mogą również prowadzić do porażenia mięśni jelit.
W przypadku niedrożności porażenicznej części jelita są całkowicie sparaliżowane, przez co brakuje jakichkolwiek oznak ruchów jelit. Nie słychać żadnych odgłosów jelitowych, a jelito jest dodatkowo silnie wzdęte.
Jeśli w wyniku niedrożności jelit dojdzie do zapalenia otrzewnej, ściana brzucha jest twarda i wyraźnie wrażliwa na ucisk. Mówi się tu również o brzuchu bębnowym. Oprócz rozlanego bólu w jamie brzusznej pacjenci cierpią również na czkawkę. Nie występują natomiast stolce ani wzdęcia. W późniejszym przebiegu choroby dochodzi do wymiotów falowych.
W przypadku mechanicznej niedrożności jelit jelito wykazuje natomiast raczej nadaktywność. Za pomocą hiperperystaltyki treść pokarmowa ma przejść przez zwężenie w jelicie. Dla pacjenta oznacza to bóle kolkowe.
Podczas osłuchiwania stetoskopem lekarz może usłyszeć
w okolicy niedrożności.
Zablokowanie jelita prowadzi do zwiększonego gromadzenia się gazów, przez co brzuch wydaje się wzdęty. Gazy jelitowe nie mogą jednak ulec wydaleniu, co powoduje zarówno zatrzymanie stolca, jak i wzdęcia.
Silne mdłości i intensywne wymioty również należą do charakterystycznych objawów niedrożności mechanicznej jelita krętego.
W przypadku podejrzenia niedrożności jelit lekarz podczas zbierania wywiadu (anamnezy) pyta o
Dalsze wskazówki dotyczące niedrożności jelit dostarcza osłuchanie, podczas którego lekarz osłuchuje brzuch stetoskopem.
W przypadku niedrożności mechanicznej słychać odgłosy tryskania lub brzęczenia, natomiast w przypadku niedrożności porażennej nie słychać żadnych odgłosów jelitowych. Lekarze nazywają ten stan „martwą ciszą w jamie brzusznej”.
Niedrożność jelit można również zdiagnozować za pomocą zdjęć rentgenowskich. Już kilka godzin po wystąpieniu choroby widoczne są na nich rozdęte pętle jelitowe. Jeśli niedrożność znajduje się w jelicie grubym, można dodatkowo wykonać badanie rentgenowskie z użyciem środka kontrastowego. Środek kontrastowy wprowadza się do jelita za pomocą lewatywy.
Dokładną lokalizację niedrożności jelit można ustalić za pomocą ultrasonografii. W tym przypadku widoczne są zarówno duże ilości gazu, jak i nagromadzone płyny.
Jeśli po tych badaniach nie można jeszcze postawić pewnej diagnozy, pomocna może być spiralna tomografia komputerowa.
Niedrożność jelit zawsze zagraża życiu i dlatego wymaga pilnej pomocy medycznej. Rodzaj leczenia zależy zarówno od przyczyny, jak i od dokładnej lokalizacji niedrożności jelit.
Aby zmniejszyć ciśnienie w jelicie, pacjentowi wprowadza się sondę jelitową przez usta do jelita. Za pomocą tej specjalnej rurki, podłączonej do pompy ssącej, można odessać zgromadzoną treść pokarmową.
W przypadku niedrożności porażenicznej wypróżnienie często można również wywołać za pomocą lewatywy.
Aby treść pokarmowa mogła ponownie przepływać przez jelito, w przypadku niedrożności mechanicznej konieczne jest chirurgiczne usunięcie zwężającej przeszkody. Podczas operacji usuwa się również martwą tkankę jelitową. Następnie zdrowe odcinki jelita są ponownie łączone ze sobą.
Jeśli niedrożność jelit trwa dłużej niż kilka godzin, lekarz podaje dodatkowo antybiotyki. W ten sposób zapobiega zapaleniu jamy brzusznej lub posocznicy wywołanej przez bakterie.
Najlepsze rokowania ma niedrożność mechaniczna spowodowana zmianami łagodnymi. Jeśli jednak niedrożność mechaniczna utrzymuje się dłużej, może przekształcić się w niedrożność porażenną.
Dlatego bardzo ważna jest szybka diagnoza i wczesne leczenie. Obowiązuje zasada: im wcześniej zostanie postawiona diagnoza, tym lepsze są rokowania.
Natomiast nieleczona niedrożność jelit może powodować poważne powikłania. Treść jelitowa może przebić ścianę jelita i rozprzestrzenić się w jamie brzusznej. Prowadzi to zazwyczaj do ciężkiego zapalenia otrzewnej, które może rozprzestrzenić się na cały organizm (posocznica).
W przypadku niedrożności nie tylko transport pokarmu jest ograniczony. Utrudniona jest również funkcja wchłaniania tego narządu. W ten sposób utrata płynów i elektrolitów może doprowadzić do wstrząsu krążeniowego. Brak elektrolitów może ponadto zaburzać przewodzenie impulsów w sercu, prowadząc w ten sposób do zaburzeń rytmu serca.
