Sklerozja nerek – specjaliści i informacje

Przewlekłe nadciśnienie tętnicze (hipertonia) może prowadzić do szeregu poważnych powikłań. Do nich zalicza się również nefrosklerozę. Nefroskleroza to choroba nerek, która może mieć charakter łagodny lub złośliwy. W związku z tym przebieg choroby może być bardzo zróżnicowany. Jednak terapia jest taka sama w obu przypadkach: jej celem jest obniżenie ciśnienia krwi i powstrzymanie dalszego uszkodzenia tkanki nerkowej.

Poniżej znajdziesz więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów zajmujących się stwardnieniem nerek.

Postacie stwardnienia nerek

Zasadniczo rozróżnia się:

• łagodnej (benigniej)
• złośliwym (malignym) stwardnieniu nerek

W przypadku łagodnej nefrosklerozy dochodzi do powolnego, ale ciągłego postępującego uszkodzenia tkanki nerkowej. Jednocześnie dochodzi do niekontrolowanego wytwarzania tkanki łącznej, co z kolei prowadzi do stwardnienia tkanki (sklerozy) w nerce. Kolejnym objawem towarzyszącym są hialinozy (odkładanie się przezroczystych substancji). Przebieg łagodnego stwardnienia nerek może trwać kilka lat.

Natomiast przebieg choroby w przypadku złośliwego stwardnienia nerek jest krótszy i bardziej gwałtowny: następuje nagłe pogorszenie funkcji nerek i silny wzrost ciśnienia krwi. Eksperci nazywają ten przebieg również kryzysem nadciśnieniowym.

Wyróżnia się trzy stadia choroby:

1. Mikroalbuminuria: wydalanie zwiększonych ilości białka albuminy z moczem. (30–300 mg/dobę)
2. Łagodne nadciśnieniowe stwardnienie nerek: stężenie albuminy w moczu wynosi > 300 mg/dobę
3. Tętniczo-arteriolosklerotyczna: zanik nerek z niewydolnością nerek

Ponadto eksperci rozróżniają stwardnienie nerek z niewydolnością nerek i bez niej.

Albuminuria (białko) jest głównym objawem chorób nerek @ Saiful52 /AdobeStock

Typowe objawy stwardnienia nerek

Zarówno w przypadku łagodnego, jak i złośliwego stwardnienia nerek początkowo występują objawy nadciśnienia tętniczego (wysokie ciśnienie krwi).

Objawy są często dość niespecyficzne i obejmują zawroty głowy, zaburzenia widzenia lub uczucie ucisku w klatce piersiowej.

W przypadku łagodnej postaci stwardnienia nerek pojawiają się stopniowo nasilające się objawy niewydolności nerek, natomiast w postaci złośliwej objawy te występują ostro.

Obejmują one:

• zmniejszenie produkcji moczu
• nagromadzenie płynów w płucach (obrzęk płuc)
• osłabienie mięśni
• Zaburzenia rytmu serca
• Całkowitą niewydolność nerek

Czynniki ryzyka wystąpienia stwardnienia nerek

Prawdopodobieństwo zachorowania na nefrosklerozę zależy od kilku czynników:

• Osoby pochodzenia afrykańskiego zapadają na tę chorobę około cztery razy częściej niż osoby rasy białej.
• Inne grupy ryzyka to mężczyźni, osoby powyżej 50. roku życia, palacze oraz osoby o niskim statusie społeczno-ekonomicznym, czyli m.in. o niższym poziomie wykształcenia.
• Dużą rolę odgrywają również choroby współistniejące, takie jak zaburzenia metabolizmu tłuszczów lub zmniejszona liczba kłębuszków nerkowych (nefronów).
• Ponadto może również występować genetyczna predyspozycja do nefrosklerozy.

Diagnoza nefrosklerozy

• W przypadku łagodnej nefrosklerozy często początkowo stawiana jest diagnoza wstępna, która pojawia się podczas rutynowego badania krwi.
• Jeśli lekarz stwierdził uszkodzenie nerek, następuje badanie moczu. Typowe jest podwyższone stężenie białka.
• Równie ważne są kompleksowe badania fizykalne oraz szczegółowy wywiad (zebranie historii medycznej pacjenta). Podczas wywiadu pacjent szczegółowo opisuje występujące objawy, a lekarz identyfikuje szczególne czynniki ryzyka.
• Absolutną pewność co do występowania stwardnienia nerek daje dopiero pobranie próbki tkanki. Biopsja nerki wiąże się jednak z licznymi powikłaniami, dlatego w praktyce eksperci często z niej rezygnują. Terapia, której głównym celem jest przywrócenie i utrzymanie funkcji nerek, jest możliwa również bez biopsji.

Nefroskleroza: rokowanie i leczenie

W przypadku postaci łagodnej rokowanie zależy w dużej mierze od tego, czy doszło już do nieodwracalnego uszkodzenia nerek. Dlatego tak duże znaczenie ma wczesna diagnoza i leczenie.

W przypadku postaci złośliwej, która występuje rzadziej, nacisk kładzie się na normalizację ciśnienia krwi. W ten sposób eksperci mogą zapobiec trwałym uszkodzeniom i niewydolności nerek.

Obniżenie nadciśnienia tętniczego jako czynnika wywołującego chorobę nerek stanowi centralny element każdego leczenia. W tym celu stosuje się leki obniżające ciśnienie krwi – inhibitory ACE lub alternatywnie antagonistów AT1.

Nefroskleroza zawsze występuje wraz z podwyższonym ciśnieniem krwi @ stivog /AdobeStock

Stopień obniżenia ciśnienia krwi zależy od wydalania białka: w przypadku podwyższonego poziomu białka dąży się do wartości <130/80 mmHg, w przeciwnym razie do 140/90 mmHg.

Oprócz przyjmowania leków oraz ścisłej, regularnej kontroli ciśnienia krwi, ogromne znaczenie ma zdrowy tryb życia. 

Również aktywność fizyczna i utrata wagi mogą pozytywnie wpływać na stan zdrowia. 

Istnieją również inne sposoby na obniżenie ciśnienia krwi:

• redukcja stresu (np. poprzez ćwiczenia relaksacyjne)
• Ograniczenie spożycia soli w diecie 
• Rezygnacja z napojów alkoholowych
• Zdrowe odżywianie jest bardzo ważne, aby tkanka nerkowa mogła się zregenerować. Korzystne są między innymi kwasy tłuszczowe omega-3, aminokwasy, przeciwutleniacze, a także produkty spożywcze, które w naturalny sposób przyczyniają się do obniżenia poziomu cholesterolu.