Dno miednicy to dolna część kanału miednicznego. Mięśnie dna miednicy tworzą tu podstawę, która zabezpiecza wewnętrzne narządy jamy brzusznej i miednicy przed opadaniem oraz stabilizuje ich położenie. Mięśnie dna miednicy ściśle współpracują z otaczającymi je strukturami, aby utrzymać narządy na miejscu. Mięśnie dna miednicy stabilizują również cewkę moczową, dzięki czemu działa mechanizm zamykający pęcherz.
Ponadto mięśnie dna miednicy są szczególnie ważne dla utrzymania kontroli nad oddawaniem moczu, ponieważ wspomagają pracę zwieraczy pęcherza moczowego i odbytu.
Nadwaga, podnoszenie ciężarów oraz rodzinna słabość tkanki łącznej są uważane za istotne czynniki ryzyka opadania. Dno miednicy jako struktura mięśniowa może ulec osłabieniu w wyniku ciąży i porodu. Również długotrwałe silne parcie, na przykład w przypadku zaparć, może dodatkowo osłabiać dno miednicy. Przewlekłe obciążenie spowodowane nawracającymi zaparciami lub stale podwyższonym ciśnieniem dodatkowo pogłębia osłabienie dna miednicy. Zmiany hormonalne w okresie menopauzy mogą osłabiać tkankę łączną. Silny lub częsty kaszel może wywierać dodatkowy nacisk na dno miednicy i sprzyjać jego obniżeniu.
Osłabione dno miednicy nie jest już w stanie w pełni wykonywać swoich zadań, co początkowo prowadzi zazwyczaj do pierwszych problemów z oddawaniem moczu. Skutkiem tego jest wyciekanie moczu, a nawet nietrzymanie moczu.
W dalszym przebiegu choroby macica opada, dociskając w dół inne narządy miednicy, takie jak pochwa, a leżące nad nią pęcherz moczowy i odbytnicę. Jeśli narządy wysuwają się przed srom, mówi się o wypadnięciu częściowym lub ostatecznie całkowitym. Takie wypadnięcie nazywa się medycznie wypadnięciem narządów.
Osłabienie dna miednicy często objawia się nasilającymi się dolegliwościami podczas ruchu. Opadanie dna miednicy może prowadzić do różnych objawów w zależności od stopnia zaawansowania. Często początkowo pojawia się uczucie ciała obcego w pochwie, a także niecałkowite opróżnienie pęcherza moczowego lub odbytnicy, co może również powodować problemy z wypróżnianiem. Wiele osób dotkniętych tym schorzeniem zgłasza również uczucie ucisku w okolicy miednicy.
Występuje osłabienie pęcherza z częstym oddawaniem moczu i nawracającymi zapaleniami pęcherza, ponieważ często nie można całkowicie opróżnić pęcherza. Nietrzymanie moczu może rozwinąć się z powodu osłabienia dna miednicy. W dalszym przebiegu choroby może dojść do ogólnego nietrzymania moczu, jeśli stabilność narządów miednicy będzie się dalej pogarszać.
Jeśli objawy nasilają się lub znacznie utrudniają codzienne funkcjonowanie, zazwyczaj zaleca się operację.
Alternatywą jest również zastosowanie tzw. pessara. Pessar to przedmiot z tworzywa sztucznego (krążek, pierścień lub kostka), który wprowadza się do pochwy w celu podniesienia struktur. Ponieważ wprowadzanie i wyjmowanie z pochwy jest często bolesne, zazwyczaj jest to tylko rozwiązanie tymczasowe.
Opadanie macicy w wyniku opadania dna miednicy © Henrie #59249822 | AdobeStock
W diagnostyce wypadania dna miednicy ważny jest przede wszystkim wywiad (historia choroby), ponieważ dostarcza on pierwszych wskazówek dotyczących schorzenia i dolegliwości. Ważne pytania dotyczą dolegliwości podczas oddawania moczu (nietrzymanie moczu), a także możliwych objawów nietrzymania stolca, bólu podczas stosunku płciowego lub ogólnego bólu w okolicy dna miednicy.
Badanie ginekologiczne odgrywa kluczową rolę w ustaleniu stopnia zaawansowania wypadania. W medycynie rozróżnia się różne stopnie zaawansowania, od stopnia 1 (łagodne wypadanie) do stopnia 3 (znaczne przemieszczenie narządów). Badanie fizykalne obejmuje w końcu badanie pochwy i, w razie potrzeby, badanie odbytnicze. Dzięki temu można obiektywnie ocenić obniżenie struktur i, w razie potrzeby, wykryć zaburzenia odruchów w dnie miednicy lub w okolicy odbytu.
W pojedynczych przypadkach diagnostykę uzupełnia się pomiarem funkcji pęcherza (urodynamika) lub badaniem pęcherza (cystoskopia).
Ukierunkowane ćwiczenia mięśni dna miednicy mogą znacznie złagodzić dolegliwości i poprawić funkcjonowanie mięśni.
Można przy tym wykorzystać tzw. urządzenia do biofeedbacku, dzięki którym osoby dotknięte tym problemem uczą się lokalizować dno miednicy i celowo angażować je w ćwiczenia.
Jeśli sam trening nie wystarcza lub opadanie dna miednicy jest już zbyt zaawansowane, możliwe jest leczenie zachowawcze za pomocą pessara (patrz wyżej) lub, w ostateczności, zabieg operacyjny. Wszystkie dostępne zabiegi mają wspólną cechę: obniżone narządy miednicy są ponownie umieszczane w prawidłowym położeniu i tam mocowane.
Metoda operacyjna zależy od wyników badań. Zazwyczaj konieczne jest uniesienie i zamocowanie macicy, pochwy lub szyjki macicy. Specjalista mówi w tym kontekście o przedziale środkowym. Jeśli po korekcji tego obszaru przednia lub tylna ściana pochwy pozostaje opadnięta, należy skorygować również te obszary (plastyka przedniej lub tylnej ściany pochwy).
W przypadku podniesienia macicy, pochwy lub szyjki macicy są one zazwyczaj mocowane do kości ogonowej lub krzyżowej. Obecnie zabieg ten wykonuje się za pomocą laparoskopii, bez konieczności wykonywania dużego nacięcia brzucha. W tym celu stosuje się siatki z tworzywa sztucznego. Ponieważ jednak siatki z tworzywa sztucznego mogą powodować poważne skutki uboczne, w niektórych krajach zostały one już zakazane (na przykład w USA). Obecnie istnieje również możliwość wykorzystania własnej tkanki ścięgnistej, która wydaje się działać równie dobrze jak siatki z tworzywa sztucznego. W chirurgii kolana istnieją wieloletnie doświadczenia z tą tkanką, która jest tam stosowana już od dziesięcioleci jako zamiennik więzadła krzyżowego przedniego.
Inną metodą jest fiksacja krzyżowo-kręgowa poprzez operację przez pochwę. W tym przypadku pochwa jest mocowana w okolicy więzadeł miednicy. Wadą tego rozwiązania jest to, że pochwa zostaje przy tym przesunięta w jedną stronę (zwykle w prawo).
Również po usunięciu macicy mogą wystąpić problemy z wypadaniem narządów, ponieważ brakuje ważnych struktur podtrzymujących.
Osłabieniu dna miednicy i jego wypadaniu można zapobiegać poprzez profilaktyczne ćwiczenia dna miednicy pod okiem doświadczonego terapeuty. Najczęściej jednak przynosi to tylko tymczasowe efekty.
Ponadto zaleca się utrzymywanie prawidłowej masy ciała, w przypadku ciężkich ciąż wybór planowego cięcia cesarskiego oraz unikanie regularnego podnoszenia szczególnie ciężkich ładunków.
Opadanie dna miednicy należy do zakresu ginekologii (ginekologia i położnictwo). Często w leczenie angażują się również koledzy z urologii i proktologii. Szukając odpowiednich specjalistów lub klinik, należy zwrócić uwagę na doświadczenie w leczeniu „opadania dna miednicy”.
1. Czym jest wypadanie dna miednicy?
Wypadanie dna miednicy występuje, gdy mięśnie dna miednicy są osłabione, a narządy wewnętrzne przesuwają się w dół. W rezultacie macica, pęcherz lub jelito mogą opadać w kierunku pochwy lub z niej wystawać.
2. Jakie są typowe objawy?
Często osoby dotknięte tą dolegliwością zgłaszają uczucie ciała obcego w pochwie, problemy z opróżnianiem pęcherza lub jelit, nietrzymanie moczu, nawracające zapalenia pęcherza lub nietrzymanie moczu.
3. Jak leczy się wypadanie narządów miednicy?
Na początku zaleca się ukierunkowane ćwiczenia mięśni dna miednicy. Jeśli to nie wystarczy lub wypadanie jest zaawansowane, można zastosować pessar lub różne zabiegi operacyjne, aby ponownie podnieść i ustabilizować narządy.
4. Czy można zapobiegać wypadaniu narządów miednicy?
Tak, regularne ćwiczenia mięśni dna miednicy, utrzymywanie prawidłowej masy ciała oraz unikanie dużego wysiłku fizycznego mogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia tego schorzenia. U pacjentek z grupy ryzyka planowe cięcie cesarskie może również odciążyć dno miednicy.
