Zespół nerkowy – specjaliści i informacje

Termin „zespół nerczycowy” określa zespół złożonych objawów klinicznych, które mogą wystąpić w przypadku uszkodzenia kłębuszków nerkowych. Zespół nerczycowy nie jest chorobą, lecz opisuje potencjalne problemy związane z zaburzeniami czynności nerek.

Poniżej znajdą Państwo więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów zajmujących się leczeniem zespołu nerczowego.

Objawy zespołu nerczycowego

Zespół nerkowy występuje, gdy występują trzy objawy:

• krwiomocz (krew w moczu)
• Nadciśnienie (nowo wystąpione)
• Obrzęki (zatrzymanie płynów w tkankach podskórnych)

Ponadto mogą wystąpić:

• białkomocz (białko w moczu)
• opuchnięta twarz
• Ból w okolicy lędźwiowej
• bóle głowy
• bóle kończyn
• napady padaczkowe
• obrzęk płuc
• Duszności

Krew w moczu @ GladkovPhoto /AdobeStock

Krwiomocz zajmuje centralne miejsce wśród wszystkich objawów. Lekarz może dostrzec czerwone krwinki w moczu lub wykryć je w badaniu laboratoryjnym. Dodatkowo dochodzi do wydalania białek z moczem (białkomocz). W obu przypadkach osoby dotknięte chorobą czasami tego nie zauważają.

Lekarze mówią o zespole nerczycowym dopiero wtedy, gdy do tego dochodzi nadciśnienie i obrzęki (zatrzymanie wody w organizmie). Te ostatnie w początkowej fazie pojawiają się przede wszystkim na powiekach, przez co twarz osoby dotkniętej chorobą wygląda na opuchniętą.

Inne objawy to:

• ból w bokach oraz
• bóle głowy i kończyn

W przypadku poważnych zaburzeń równowagi elektrolitowej mogą wystąpić napady padaczkowe. Jeśli nadciśnienie tętnicze jest bardzo nasilone, często powoduje to duszności i obrzęki płuc.

 Często występuje ból w okolicy lędźwiowej @ fadfebrian /AdobeStock

Niebezpiecznym powikłaniem zespołu nerczycowego jest znaczne pogorszenie funkcji nerek. Może ono rozwinąć się w ciągu kilku dni w wyniku obustronnego zapalenia nerek z zajęciem kłębuszków nerkowych. W najgorszym przypadku dochodzi do ostrej niewydolności nerek.

Przyczyny

Za zespół nerczowy odpowiedzialne są najczęściej stany zapalne kłębuszków nerkowych, często po infekcji paciorkowcami. Również toczeń nerkowy, choroba autoimmunologiczna, może wywołać stan zapalny.

Te zmiany chorobowe są bardzo zróżnicowane, a ich przyczyny nie zostały jeszcze w pełni zbadane. Dlatego lekarze nie byli dotychczas w stanie określić konkretnych czynników ryzyka rozwoju tej choroby.

Jednak ważną rolę odgrywają często choroby autoimmunologiczne, takie jak zapalenie nerek w przebiegu tocznia lub toczeń rumieniowaty, czyli łupież motylkowy. Choroba ta początkowo dotyka tylko skóry, ale może rozprzestrzeniać się na inne narządy, w tym na nerki.

Kilka tygodni po zapaleniu migdałków wywołanym przez Streptococcus pyogenes może dojść do poinfekcyjnego zapalenia kłębuszków nerkowych. Przyczyną są nieprawidłowe procesy immunologiczne.

W tym przypadku to nie same bakterie atakują nerki, ale kompleksy antygen-przeciwciało (kompleksy immunologiczne). Po przebytej infekcji atakują one białka podobne do bakterii.

W ten sposób najdrobniejsze naczynia nerkowe w kłębuszkach ulegają zatorowi. Z powodu zastoju przepływu krwi w kłębuszkach nerkowych wzrasta ciśnienie krwi, a komórki krwi przedostają się do moczu. W innych miejscach ciała woda wycieka z zatkanych naczyń. Powstają obrzęki.

Diagnoza

Diagnozę stawia się na podstawie trzech głównych objawów:

• krwiomocz
• Obrzęki oraz
• nadciśnienie, a także
• innych objawów klinicznych, takich jak ból w okolicy lędźwiowej

Po szczegółowym wywiadzie (rozmowa na temat historii medycznej pacjenta) następuje badanie fizykalne. Lekarz zapyta na przykład, czy pacjent miał zapalenie migdałków.

Podczas badania fizykalnego lekarz stwierdza, czy w tkankach występuje zatrzymanie płynów (obrzęki).

Istotne znaczenie mają również badania krwi i moczu. Dodatkowe badanie ultrasonograficzne może uwidocznić przebieg choroby i dostarczyć dokładniejszych informacji na temat jej przyczyn.

W przypadku ciężkiego lub trudnego do oceny przebiegu zespołu nerczycowego konieczna jest biopsja nerki. Podczas zabiegu lekarz pobiera próbkę tkanki z nerki.

Badanie ultrasonograficzne nerki @ LIGHTFIELD STUDIOS /AdobeStock

Leczenie zespołu nerczowego

Leczenie zespołu nerczowego jest dostosowane do objawów. Lekarze leczą na przykład nadciśnienie za pomocą leków obniżających ciśnienie krwi, tzw. inhibitorów ACE.

W przypadku objawów zatrzymania płynów stosuje się ścisłą dietę z ograniczeniem soli i płynów. Dodatkowo można zastosować leki moczopędne (diuretyki). 

Osoby dotknięte tą chorobą muszą ponadto przestrzegać diety niskobiałkowej. Zaleca się również oszczędzanie organizmu i leżenie w łóżku.

W przypadku zespołu nerczowego ważne jest regularne kontrolowanie wyników badań krwi, zwłaszcza stężenia kreatyniny. Poziom kreatyniny we krwi dostarcza informacji o funkcjonowaniu nerek. Wzrost tego wskaźnika we krwi wskazuje na początkową niewydolność nerek.W przypadku zespołu nerczowego ważne jest regularne kontrolowanie wyników badań krwi, zwłaszcza stężenia kreatyniny @ New Africa /AdobeStock

Jeśli przyczyną zespołu nerczowego jest infekcja paciorkowcowa, stosuje się profilaktyczne leczenie antybiotykiem penicyliną przez dziesięć dni.