Krtań (larynx) znajduje się w szyi i łączy gardło z przełykiem oraz tchawicą. Umożliwia ona mówienie i oddychanie.
Nowotwór złośliwy krtani występuje w trzech postaciach:
- Rak głośniowy: atakuje struny głosowe (głośnię) i jest najczęściej występującym nowotworem krtani.
- Rak nadgłośniowy krtani: rozwija się powyżej strun głosowych.
- Rak podgłośniowy krtani: rozwija się poniżej strun głosowych.
W zaawansowanych stadiach rak krtani tworzy przerzuty. Pojawiają się one najpierw w sąsiednich węzłach chłonnych, a później w bardziej oddalonych obszarach ciała.
Statystycznie 5 lat po rozpoznaniu raka krtani żyje jeszcze 6 na 10 osób dotkniętych tą chorobą (prognoza pięcioletnia).
Budowa i anatomia krtani © bilderzwerg | AdobeStock
Palenie tytoniu jest uważane za główny czynnik ryzyka rozwoju nowotworu złośliwego. Ponadto nadmierne spożywanie alkoholu przyczynia się do powstawania raka krtani. Palenie tytoniu i alkohol mają bezpośredni wpływ na powstawanie komórek ulegających patologicznym zmianom.
Ponadto zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) może sprzyjać występowaniu nowotworów krtani.
Również toksyczne substancje chemiczne, takie jak
- chrom,
- arsen,
- azbest,
- nikiel oraz
- wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)
zwiększają ryzyko zachorowania na raka krtani w późniejszym wieku. Niektóre grupy zawodowe mają kontakt z tymi toksycznymi substancjami. W starszych budynkach mogą być również zastosowane płyty z cementu azbestowego, co zwiększa ryzyko zachorowania na raka u mieszkańców. Rak krtani może być ponadto uwarunkowany genetycznie.
Objawy raka krtani zależą od tego, w którym miejscu krtani powstaje guz.
W przypadku raka strun głosowych osoby dotknięte chorobą we wczesnym stadium często mają chrypkę i muszą się odkrztuszać. Dzięki temu tę postać raka można łatwo zdiagnozować we wczesnym stadium.
Inne objawy raka krtani to ciągłe uczucie drapania w gardle i przewlekły kaszel. W późniejszym okresie dochodzą do tego wyraźnie słyszalne odgłosy oddechowe i duszności.
Nowotwory nadgłośniowe można zazwyczaj wykryć dopiero w późnym stadium. Chorzy
- często mają powiększone węzły chłonne szyjne
- cierpią na zaburzenia połykania
- odczuwają uczucie ciała obcego („guzka”) w gardle
Nowotwory krtani zlokalizowane poniżej głośni (szpary głosowej) objawiają się
- chrypki,
- podrażnienia gardła i
- później trudności w oddychaniu
.
Chrypka trwająca dłużej niż 3 tygodnie bez innych rozpoznawalnych przyczyn (zapalenie gardła) może wskazywać na raka krtani. Jeśli występują u Państwa te objawy, prosimy o jak najszybszy kontakt z laryngologiem.
Zaawansowany rak krtani objawia się mniej specyficznymi objawami, takimi jak
- krwawą plwociną
- silnym nieświeżym oddechem
- utrata masy ciała
W przypadku podejrzenia guza krtani lekarz najpierw wykonuje badanie krtani (laryngoskopię). Odbywa się to zazwyczaj przy pomocy elastycznego endoskopu i optyki kątowej 90°. Pacjent jest wtedy poddany znieczuleniu ogólnemu. Podczas laryngoskopii lekarz pobiera próbkę tkanki, którą wysyła do laboratorium w celu zbadania. Tam jest ona badana pod kątem obecności komórek nowotworowych.
Podczas badania palpacyjnego szyi lub badania ultrasonograficznego można czasem wykryć powiększone węzły chłonne.
Mikrolaryngoskopia dostarcza mu dodatkowych informacji. Lekarz może w ten sposób rozpoznać np., czy guz rośnie do wewnątrz, na zewnątrz lub pod błoną śluzową oraz czy struny głosowe są nadal ruchome.
Technologie obrazowania, takie jak
- USG,
- tomografia komputerowa (CT) oraz
- rezonans magnetyczny (MR)
wskazują dokładną lokalizację i rozmiar guza.
Ponadto specjalista laryngolog musi wykluczyć obecność innego nowotworu złośliwego, na przykład w przełyku lub płucach. W tym celu wykonuje endoskopię przełyku oraz oskrzeli (bronchoskopię). Rentgen płuc pokazuje wielkość i położenie przerzutu.
Leczenie raka krtani zależy od
- od lokalizacji guza,
- jak duży jest oraz
- jakie stadium raka zostało zdiagnozowane.
Również stan zdrowia i wiek pacjenta odgrywają rolę przy podejmowaniu decyzji. Na podstawie tych czynników specjalista zaleca zabieg chirurgiczny i/lub radioterapię lub chemioterapię. Czasami te ostatnie są stosowane łącznie.
Operacja raka krtani we wczesnym stadium
Rak krtani we wczesnym stadium ma korzystne rokowania, ponieważ często można go całkowicie usunąć chirurgicznie.
Jeśli nowotwór znajduje się w miejscu łatwo dostępnym przez jamę ustną, można go wyciąć endoskopowo i mikroskopowo za pomocą lasera. Ta minimalnie inwazyjna procedura pozostawia jedynie niewielkie nacięcie i oszczędza zdrową tkankę. Jeśli nie jest to możliwe, krtań otwiera się skalpelem.
Po operacji pacjenci mają zazwyczaj trudności z oddychaniem. Aby zapewnić mu wystarczającą ilość powietrza, zazwyczaj tymczasowo wykonuje się sztuczne otwory oddechowe (tracheostomię) z przodu szyi.
Operacja raka krtani w zaawansowanych stadiach
W przypadku nowotworów krtani w zaawansowanych stadiach operacja jest trudniejsza. Można je leczyć jedynie poprzez całkowite usunięcie krtani (laryngektomię). Jeśli nowotwór zaatakował już węzły chłonne szyi, należy je również usunąć.
Po zabiegu chirurgicznym pacjenci potrzebują tracheostomii i mówią za pomocą sztucznego zaworu głosowego. Po operacji w organizmie mogą nadal znajdować się komórki nowotworowe. Aby je zniszczyć, w zaawansowanym stadium nowotworu stosuje się radioterapię i/lub leki (leczenie zachowawcze).
Jeśli ryzyko operacji jest dla pacjenta zbyt duże, jedyną opcją leczenia pozostaje terapia zachowawcza. Dotyczy to również wczesnego stadium nowotworu. W ciągu 5 lat po operacji pacjent powinien poddawać się regularnym badaniom kontrolnym.
Rak krtani jest nowotworem złośliwym krtani i powinien być wykryty jak najwcześniej, aby znacznie zwiększyć szanse wyleczenia. Przyczyny i czynniki ryzyka obejmują przede wszystkim palenie tytoniu i spożywanie alkoholu, co może zwiększyć indywidualne ryzyko zachorowania. Rak krtani znacznie częściej dotyka mężczyzn, jednak choroba ta może wystąpić również u kobiet. Choroba często rozwija się na strunach głosowych, gdzie już we wczesnym stadium może szybko powodować objawy.
Typowymi objawami raka krtani są chrypka, trudności w połykaniu lub inne oznaki raka krtani, dlatego osoby z długotrwałymi dolegliwościami powinny zgłosić się do lekarza. Diagnoza jest stawiana na podstawie specjalistycznych badań, przy czym ostateczny wynik często można ustalić dopiero po pobraniu próbek tkanki. W przypadku zdiagnozowania raka krtani, w zależności od stadium choroby, leczeniem zajmują się różni specjaliści. W leczeniu raka krtani można wybrać operację, radioterapię lub chemioterapię.
Ponieważ rak krtani powoduje złośliwe zmiany w błonie śluzowej, a w zaawansowanych stadiach częściej daje przerzuty, szczególnie ważna jest wczesna diagnoza. W przypadku podejrzeń lub pytań dotyczących raka krtani należy zawsze skonsultować się z lekarzem w celu wykluczenia tej choroby.
Jakie objawy wywołuje rak krtani?
Typowymi objawami raka krtani są utrzymująca się chrypka, trudności w połykaniu, ból gardła lub powiększone węzły chłonne szyi. Szczególnie rak krtani w okolicy strun głosowych rozwija się często powoli i wcześnie daje o sobie znać poprzez zmiany w głosie. Inne objawy raka krtani mogą obejmować kaszel, problemy z oddychaniem lub trudności w połykaniu.
Jakie czynniki zwiększają ryzyko zachorowania na raka krtani?
Najważniejszymi czynnikami ryzyka raka krtani są palenie tytoniu i spożywanie alkoholu. Narażenie na zanieczyszczenia, przewlekłe podrażnienia błony śluzowej oraz czynniki genetyczne mogą również zwiększać indywidualne ryzyko zachorowania na raka krtani. Mężczyźni znacznie częściej zapadają na raka krtani niż kobiety.
Jak stawia się diagnozę raka krtani?
W przypadku podejrzenia raka krtani lekarz dokładnie bada krtań i struny głosowe. Diagnoza raka krtani obejmuje badania endoskopowe, tomografię komputerową (CT), rezonans magnetyczny (MRI) oraz pobranie próbek tkanki nowotworowej. Dalsze badania pomagają ustalić, czy doszło do przerzutów lub czy zajęte są węzły chłonne szyi.
Jak leczy się raka krtani?
Leczenie raka krtani zależy od stadium, lokalizacji i rozprzestrzenienia się nowotworu. We wczesnym stadium często wystarcza operacja lub radioterapia. W przypadku zaawansowanego raka krtani rozważa się chemioterapię, laryngektomię lub terapie skojarzone, aby całkowicie usunąć nowotwór złośliwy.
Jakie są szanse wyleczenia raka krtani?
Szanse na wyleczenie raka krtani zależą od tego, czy nowotwór został wykryty wcześnie i jak daleko się już rozprzestrzenił. Wczesna diagnoza raka krtani znacznie poprawia oczekiwaną długość życia i szanse na pomyślne wyleczenie. Po zakończeniu terapii i opieki pooperacyjnej pacjenci powinni być regularnie kontrolowani w celu wczesnego wykrycia nawrotów lub nowych zmian.
