Zasadniczo w przypadku raka tchawicy można rozróżnić postacie pierwotne od wtórnych. O pierwotnym raku tchawicy mówi się, gdy nowotwór powstał pierwotnie w tchawicy.
Rak wtórny tchawicy występuje, gdy nowotwór przedostał się do tchawicy jako przerzuty z innego guza. Guz pierwotny znajduje się wówczas w innym narządzie lub w sąsiednich węzłach chłonnych. Komórki nowotworowe przedostają się następnie wraz z krwią do okolicy tchawicy, gdzie tworzą przerzuty.
Często guz pierwotny raka tchawicy znajduje się
Rak tchawicy jest najczęściej postacią wtórną, czyli przerzutem innego nowotworu. Pierwotne powstanie guza w tchawicy jest bardzo rzadkie. Podczas gdy pierwotne guzy tchawicy u dorosłych są przeważnie złośliwe, u dzieci są one zazwyczaj łagodne.
W zależności od tego, z jakiej tkanki tchawicy powstaje nowotwór pierwotny, można wyróżnić różne typy. W kolejności malejącej częstotliwości występowania są to
- rak płaskonabłonkowy
- wolno rosnący rak gruczołowo-torbielowaty
- rak gruczołowo-torbielowaty lub inne typy nowotworów.
To rozróżnienie odgrywa ważną rolę w ocenie rokowań.
Schemat tchawicy i oskrzeli © PIC4U | AdobeStock
Na początku rak tchawicy nie powoduje żadnych dolegliwości.
Często dolegliwości pojawiają się dopiero wtedy, gdy guz zamyka około połowy tchawicy. Pierwszym objawem jest często duszność.
W wyniku zwężenia tchawicy przez nowotwór pojawiają się dalsze objawy kliniczne, takie jak
Wraz ze wzrostem wielkości nowotworu może pojawić się krwawa plwocina.
Objawy są raczej niespecyficzne i mogą występować również w przypadku innych schorzeń, w tym
Dlatego niestety rak tchawicy jest często diagnozowany średnio dopiero 2,5 miesiąca po wystąpieniu pierwszych objawów.
Szczególnie palacze są narażeni na zwiększone ryzyko zachorowania na raka tchawicy. Ponad 90 procent przypadków raka płaskonabłonkowego tchawicy występuje u palaczy.
Również inne substancje rakotwórcze mogą mieć wpływ na powstawanie raka tchawicy. Należą do nich wdychane węglowodory lub azbest. Również intensywne spożywanie alkoholu może odgrywać rolę w powstawaniu raka tchawicy.
Jeśli cierpią Państwo na utrzymującą się duszność, chrypkę lub kaszel albo mają krwawe plwociny, powinni Państwo zgłosić się do lekarza. Na początku diagnostyki przeprowadza się wywiad, czyli rozmowę z pacjentem. Lekarz zadaje pytania dotyczące
- dolegliwości,
- nawyki życiowe oraz
- przebytych chorobach.
W ten sposób próbuje on zawęzić przyczynę dolegliwości.
Tomografia komputerowa dostarcza ważnych wskazówek
Ponieważ jednak dolegliwości są często niespecyficzne, najpierw wykonuje się badanie rentgenowskie klatki piersiowej (toraksu). Jednak badanie to jest raczej mało przydatne w wykrywaniu raka tchawicy.
Tomografię komputerową (TK) klatki piersiowej wykonuje się, gdy
- dolegliwości nie ustępują po podaniu leku rozszerzającego oskrzela,
- występuje już krwawa plwocina lub
- badanie rentgenowskie wskazuje na chorobę nowotworową w okolicy tchawicy.
W niektórych przypadkach badanie czynności płuc za pomocą spirometrii może również dostarczyć wskazówek co do przyczyny objawów.
Bronchoskopia w niejasnych przypadkach i w celu potwierdzenia diagnozy
Bronchoskopię stosuje się, gdy
- po badaniu tomografii komputerowej istnieje podejrzenie choroby nowotworowej lub
- nie wykryto wyraźnej przyczyny dolegliwości.
W tym przypadku specjalny endoskop wprowadza się zazwyczaj przez usta do tchawicy. Pozwala to na wykrycie zmian chorobowych w tchawicy. Lekarz może również pobrać próbkę zmienionej tkanki z tchawicy.
Ilustracja bronchoskopii © marina_ua | AdobeStock
Badanie próbki tkanki
Próbka tkanki pobrana podczas bronchoskopii pozwala wykluczyć rodzaj zmiany:
- czy jest łagodna czy złośliwa,
- czy są ograniczone lokalnie do błony śluzowej, czy też już się rozprzestrzeniły,
- czy istnieje inna przyczyna zmiany tkankowej.
Pozwala to również ustalić, czy mamy do czynienia z pierwotnym, czy wtórnym rakiem tchawicy. Histolog określa przy tym również dokładny typ nowotworu.
PET-CT w diagnostyce rozprzestrzeniania się nowotworu
Jeśli na podstawie badania bronchoskopowego postawiono diagnozę raka tchawicy, przeprowadza się dalsze badania. Wielkość i zasięg guza oraz ewentualne przerzuty w innych miejscach ciała mają istotne znaczenie dla terapii nowotworowej. Do tej tzw. diagnostyki rozprzestrzeniania się nowotworu stosuje się dalsze metody obrazowania, takie jak pozytonowa tomografia emisyjna (PET-CT).
Ponieważ rak tchawicy jest rzadką chorobą, pacjenci powinni być leczeni przez doświadczonych specjalistów w wyspecjalizowanych ośrodkach.
W miarę możliwości dąży się do całkowitego chirurgicznego usunięcia tkanki nowotworowej. We wczesnych stadiach nowotwór może być wyleczalny. W niektórych przypadkach konieczne jest usunięcie całych odcinków tchawicy. Od 50 do 70 procent nowotworów tchawicy można zasadniczo usunąć chirurgicznie w momencie rozpoznania.
Jeśli nowotwór jest już w zaawansowanym stadium, całkowite chirurgiczne usunięcie guza może nie być już możliwe. W takich przypadkach stosuje się radioterapię. Może ona zmniejszyć guz, a tym samym sprawić, że będzie on nadal operacyjny. Ponadto może ona zniszczyć komórki nowotworowe, których nie da się usunąć chirurgicznie.
Chemioterapia jest rozważana jako uzupełnienie operacji i radioterapii u pacjentów,
- u których nie udało się całkowicie usunąć nowotworu i
- guz rozprzestrzenił się na sąsiednie tkanki.
Opieka paliatywna
Samodzielna chemioterapia jest stosowana tylko wtedy, gdy całkowite wyleczenie nie jest już możliwe, a oczekiwana długość życia jest znacznie skrócona. Ma ona wówczas charakter paliatywny, czyli służy łagodzeniu dolegliwości.
W opiece paliatywnej czasami próbuje się również zmniejszyć guz za pomocą leczenia laserowego i/lub utrzymać drożność tchawicy poprzez wszczepienie stentów. Może to zmniejszyć dolegliwości.
Im wcześniej, tym lepiej
Decydujące znaczenie dla przebiegu choroby nowotworowej i rokowań ma moment postawienia diagnozy. Im wcześniej zostanie postawiona prawidłowa diagnoza, tym większa szansa
- można całkowicie usunąć guz chirurgicznie, a
- nie powstały jeszcze przerzuty.
Dlatego pacjenci, u których nowotwór można całkowicie usunąć, mają największe szanse na wyleczenie.
Oznacza to, że w przypadku objawów opisanych powyżej należy udać się do lekarza, aby mógł on wcześnie ustalić przyczynę dolegliwości.
Znaczenie typu nowotworu
Również klasyfikacja histologiczna tkanki nowotworowej dostarcza ważnych wskazówek dotyczących szans na przeżycie.
Pacjenci z rakiem płaskonabłonkowym mają gorsze rokowania niż pacjenci z rakiem gruczołowo-torbielowatym. Ten ostatni rozwija się wolniej niż rak płaskonabłonkowy.
Wskaźnik przeżywalności 5-letniej u pacjentów z rakiem gruczołowo-torbielowatym wynosi do 74 procent. U pacjentów z rakiem płaskonabłonkowym wynosi on do 45 procent.
Jedynym sposobem zapobiegania rakowi tchawicy jest unikanie substancji rakotwórczych. Oznacza to: rzucenie palenia i ograniczenie nadmiernego spożycia alkoholu.
Palenie jest głównym czynnikiem ryzyka wielu nowotworów oraz chorób układu krążenia. Dlatego: lepiej spróbuj rzucić palenie dziś niż jutro. Już w ciągu kilku lat ryzyko zachorowania na raka znacznie się zmniejsza.
Rzucenie palenia to najlepsza profilaktyka raka tchawicy i wielu innych chorób © methaphum | AdobeStock
Jednak również bierni palacze są narażeni na ryzyko: należy uważać, aby nie być nieświadomie narażonym na działanie szkodliwych substancji.
Jeśli w pracy mają Państwo kontakt z substancjami rakotwórczymi (na przykład azbestem), pracodawca musi zapewnić Państwu odpowiedni sprzęt ochronny, w tym środki ochrony dróg oddechowych. Należy je nosić sumiennie i zgodnie z wytycznymi. Tylko w ten sposób pomogą Państwo utrzymać niebezpieczne substancje z dala od swojego organizmu.
Czym jest rak tchawicy?
Rak tchawicy to nowotwór złośliwy tchawicy. Guz w tchawicy powstaje najczęściej z błony śluzowej tchawicy i jest medycznie określany jako rak tchawicy.
Jakie objawy występują w przypadku raka tchawicy?
Do najczęstszych dolegliwości należą kaszel, duszności, chrypka, trudności w połykaniu i odkrztuszanie. Jeśli guz może zwężać drogi oddechowe, objawy często nasilają się. Pierwsze oznaki powinny zostać zbadane przez lekarza.
Jak diagnozuje się raka tchawicy?
Diagnozę stawia się na podstawie bronchoskopii, rezonansu magnetycznego, zdjęcia rentgenowskiego i biopsji. Dodatkowo klinika prowadząca leczenie bada, czy powstały już przerzuty lub czy doszło do rozprzestrzenienia się guza na płuca, gardło lub przełyk.
Jakie są możliwości leczenia raka tchawicy?
Możliwości leczenia raka tchawicy obejmują operację, radioterapię oraz chemioterapię. Wybór odpowiedniego leczenia zależy od wielkości guza, stanu zdrowia i rokowań w przypadku raka tchawicy.
Jakie czynniki zwiększają ryzyko zachorowania na raka tchawicy?
Za czynniki ryzyka uważa się palenie tytoniu, azbest oraz spożywanie alkoholu o wysokiej zawartości alkoholu. Również inne rodzaje nowotworów, takie jak rak płuc lub rak krtani, mogą wiązać się z powstawaniem guzów w okolicy tchawicy. Opieka po zakończeniu leczenia raka tchawicy jest szczególnie ważna.
