Przełyk Barretta to przewlekła choroba przełyku, która najczęściej wynika z długotrwałej choroby refluksowej. Kiedy kwas żołądkowy cofa się do przełyku, dochodzi do zmian w błonie śluzowej. Ta tzw. transformacja dotyczy przede wszystkim dolnej części przełyku.
Rozwój przełyku Barretta jest uważany za ważny czynnik ryzyka raka przełyku. Typowym objawem jest zgaga w ramach dolegliwości refluksowych. W gastroenterologii endoskopia odgrywa kluczową rolę w wykrywaniu tej choroby. Decydujące znaczenie ma wczesna diagnostyka, aby na czas rozpoznać dysplazję lub zmiany nowotworowe.
Autor artykułu specjalistycznego
Leading Medicine Guide Redaktion
Kody ICD dla tej choroby: K22.7
Krótki przegląd:
Przełyk Barretta to przewlekła zmiana błony śluzowej w dolnej części przełyku spowodowana refluksem. Przyczyną jest zazwyczaj refluks żołądkowy, w wyniku którego przełyk ma powtarzający się kontakt z kwasem żołądkowym. Rozpoznanie przełyku Barretta odbywa się za pomocą endoskopii i badania próbki tkanki. Regularna kontrola endoskopowa zmniejsza ryzyko raka przełyku.
Przegląd artykułów
Definicja przełyku Barretta
Przez przełyk Barretta rozumie się obecność określonej błony śluzowej w dolnej części przełyku (metaplastyczny nabłonek Barretta). Występuje ona częściej u pacjentów z chorobą refluksową.
Zmiany błony śluzowej mogą mieć charakter okrężny (obejmujący cały obwód przełyku) lub językowaty. Warunkowo rozróżnia się krótki (short-segment; < 3 cm) i długi (long-segment; > 3 cm) przełyk Barretta.
Przełyk Barretta występuje dwukrotnie częściej u mężczyzn niż u kobiet. W literaturze diagnostyka tego schorzenia dotyczy około 5% populacji ogólnej (występują duże wahania, w zależności od badania 1–20%).
Położenie przełyku i żołądka © SciePro | AdobeStock
Przyczyny przełyku Barretta
Refluks żołądkowo-przełykowy jest uważany za jedną z przyczyn przełyku Barretta. Jednak jako przyczynę opisuje się również dziedziczność. Ryzyko raka przełyku u pacjentów z błoną śluzową Barretta (metaplazja jelitowa dystalnego odcinka przełyku) jest znacznie podwyższone.
Częstość występowania gruczolakoraka przełyku wzrasta, dlatego też zespołowi Barretta poświęca się wiele uwagi.
Czynniki ryzyka to, oprócz przewlekłej choroby refluksowej
- otyłość,
- płeć męska,
- wiek powyżej 50 lat oraz
- pochodzenie kaukaskie.
Objawy i diagnostyka przełyku Barretta
Wielu pacjentów z przełykiem Barretta cierpi na zgagę. Jednak około 40% pacjentów nie odczuwa dolegliwości związanych z refluksem i jest zatem bezobjawowych. Przełyk Barretta jest u nich zatem wykrywany jedynie przypadkowo.
Diagnozę stawia się na podstawie badania endoskopowego i histologicznego (pobranie próbek tkanki). Nowe techniki endoskopowe mogą poprawić jakość diagnozy. Obejmują one
- barwienie przełyku specjalnymi barwnikami oraz
- zastosowanie nowych endoskopów z możliwością cyfrowej obróbki obrazów.
Pacjenci z długotrwałymi zgagami powinni zatem poddać się badaniu endoskopowemu. Chrypka, kaszel, a także astma mogą być również objawami choroby refluksowej. W razie potrzeby należy je wyjaśnić za pomocą endoskopii.
Po lewej: zdrowy żołądek. Po prawej: choroba refluksowa, w której kwas żołądkowy cofa się do przełyku © bilderzwerg | AdobeStock
Objawami alarmowymi są
- trudności w połykaniu,
- ból w klatce piersiowej po posiłku lub
- krwawienie z wymiotów
Wymagają one koniecznie wykonania endoskopii, ponieważ w takich przypadkach możliwe jest wystąpienie nowotworu złośliwego spowodowanego przełykiem Barretta.
Po rozpoznaniu przełyku Barretta należy wykonać biopsję. Pozwoli to ustalić, czy komórki uległy już zmianom w postaci tzw. dysplazji i czy występuje potencjalny stan przedrakowy.
Leczenie i rokowania w przypadku przełyku Barretta
Leczenie przełyku Barretta zależy od objawów oraz od tego, czy podczas endoskopii wykryto już zmienione komórki (dysplazję).
W przypadku pacjentów bez dolegliwości i bez dysplazji zaleca się obecnie regularną kontrolę endoskopową co 3–4 lata. Opowiada się za tym Niemieckie Towarzystwo Chorób Układu Pokarmowego i Metabolizmu (DGVS). Pacjenci z zgagą i bez dysplazji powinni być leczeni tzw. lekami blokującymi wydzielanie kwasu (inhibitorami pompy protonowej).
Jeśli natomiast wykryje się dysplazję w przełyku Barretta, w przypadku tzw. dysplazji o łagodnym stopniu należy przeprowadzać częste, a następnie coroczne kontrole. W przypadku dysplazji o ciężkim stopniu konieczna jest kontrola w ciągu 3 miesięcy, a następnie, w razie potrzeby, leczenie.
Obecnie leczenie to można przeprowadzić endoskopowo metodą minimalnie inwazyjną (rezekcja błony śluzowej, laser, destrukcja termiczna). Tylko w wyjątkowych przypadkach konieczna jest operacja w celu leczenia dysplazji.
Również wczesne nowotwory w przełyku Barretta można usunąć endoskopowo. Powinno to jednak być zarezerwowane wyłącznie dla wyspecjalizowanych ośrodków. Dysponują one dużą liczbą przypadków, a tym samym odpowiednią wiedzą specjalistyczną. W takich przypadkach endoskopista i chirurg powinni wspólnie ustalić odpowiednią terapię.
Specjaliści od przełyku Barretta
Przełyk należy do przewodu pokarmowego. W związku z tym właściwym specjalistą w przypadku podejrzenia przełyku Barretta jest gastroenterolog. Gastroenterologia jest specjalnością medycyny wewnętrznej. Specjalista w tej dziedzinie po ukończeniu studiów medycznych odbył jeszcze specjalizację. Szkolenie to trwa 6 lat i obejmuje zarówno podstawowe szkolenie z zakresu medycyny wewnętrznej, jak i trzyletnie szkolenie z zakresu gastroenterologii.
Podsumowanie
Tak zwane przełyk Barretta oznacza zmianę błony śluzowej przełyku w jego dolnej części spowodowaną przewlekłym refluksem, gdy kwas żołądkowy cofa się do przełyku i przedostaje się z żołądka do przełyku, powodując typowe zmiany w błonie śluzowej przełyku.
Przełyk Barretta powstaje najczęściej w dolnej części przełyku w wyniku choroby refluksowej z zapaleniem dolnego odcinka przełyku spowodowanym refluksem żołądkowo-przełykowym, przy czym sam przełyk Barretta początkowo często nie powoduje dolegliwości, jednak przełyk Barretta rozwija się zwłaszcza u pacjentów z wieloletnią zgagą, a częściej niż kobiety dotyka mężczyzn, czasami nawet dwukrotnie częściej.
Rozpoznanie przełyku Barretta, a dokładniej diagnoza przełyku Barretta i postawienie diagnozy, odbywa się endoskopowo poprzez badanie przełyku i żołądka z biopsją, przy czym obecność przełyku Barretta potwierdza się poprzez wykrycie typowych zmian w błonie śluzowej przełyku.
Choroba została nazwana na cześć brytyjskiego chirurga Normana Barretta, a dokładniej brytyjskiego chirurga Normana Ruperta Barretta, przy czym chirurg Norman już wcześnie opisał zmiany na całym obwodzie przełyku, a przełyk Barretta został zdefiniowany jako zmiana przedrakowa przełyku.
Czynnikami ryzyka rozwoju choroby są przewlekły refluks, utrzymująca się choroba refluksowa oraz indywidualne przyczyny komórkowo-biologiczne przełyku Barretta, dlatego w przypadku przełyku Barretta wskazana może być ścisła kontrola po upływie roku, zwłaszcza w przypadku dysplazji wysokiego stopnia lub rozległych zmian błony śluzowej, które w dłuższej perspektywie mogą prowadzić do przełyku Barretta.
Leczenie przełyku Barretta zależy od stopnia dysplazji, przy czym w zaawansowanych stadiach stosuje się ablację prądem o częstotliwości radiowej, a regularna kontrola pozostaje kluczowa, ponieważ przełyk Barretta rozwija się często w sposób podstępny i tylko dzięki ustrukturyzowanej opiece pooperacyjnej można zapobiec poważnym konsekwencjom.
FAQ
Czym jest przełyk Barretta?
Przełyk Barretta to przewlekła zmiana błony śluzowej w dolnej części przełyku. Powstaje zazwyczaj w wyniku wieloletniej choroby refluksowej, w której kwas żołądkowy cofa się do przełyku. Ta zmiana tkanki przełyku jest uważana za czynnik ryzyka raka przełyku.
Jak stawia się diagnozę przełyku Barretta?
Diagnozę przełyku Barretta stawia się na podstawie badania endoskopowego w gabinecie gastroenterologicznym. Podczas badania ocenia się endoskopowo błonę śluzową przełyku i pobiera próbkę tkanki. Stwierdzenie dysplazji decyduje o dalszym postępowaniu i konieczności kontroli endoskopowej.
Jakie dolegliwości powoduje przełyk Barretta?
Sam przełyk Barretta często nie powoduje żadnych dolegliwości. Jednak osoby dotknięte tą chorobą często zgłaszają zgagę lub inne dolegliwości związane z refluksem w ramach przewlekłej choroby refluksowej. Zapalenie dolnej części przełyku spowodowane refluksem może wywołać dodatkowe objawy.
Czy przełyk Barretta jest niebezpieczny?
Przełyk Barretta może zwiększać ryzyko rozwoju gruczolakoraka przełyku. Szczególnie w przypadku dysplazji o wysokim stopniu złośliwości istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia nowotworu złośliwego. Dlatego ważne są regularne badania endoskopowe.
Jak leczy się przełyk Barretta?
Leczenie przełyku Barretta zależy od stopnia zmian. W przypadku dysplazji o niskim stopniu zaawansowania na pierwszym planie jest zazwyczaj kontrola, natomiast w przypadku zmian o wysokim stopniu zaawansowania można zastosować terapię endoskopową, taką jak ablacja częstotliwością radiową. Celem jest wczesne zmniejszenie ryzyka raka przełyku.
