Skrzywienie prącia (IPP) – leczenie i korekcja wrodzonego i nabytego skrzywienia prącia

Zasadniczo rozróżnia się, czy skrzywienie prącia jest wrodzone, czy nabyte. Przyczyny nabytego skrzywienia prącia leżą najczęściej w niewielkich, często niezauważalnych urazach błony białkowej (tunica albuginea), czyli twardej powłoki ciał jamistych. Te niewielkie urazy prowadzą w procesie gojenia do tworzenia się blizn i złogów, które powodują stwardnienie tkanki i utratę jej elastyczności.

W przypadku powtarzającego się obciążenia, na przykład podczas stosunku płciowego lub w wyniku nacisku mechanicznego, proces ten może się nasilić. Powoduje to skrzywienie prącia, które jest szczególnie widoczne w stanie erekcji. W zależności od lokalizacji blaszek prącie może wyginać się do góry, na bok lub w dół.

Wrodzone skrzywienie prącia, jak sama nazwa wskazuje, występuje od urodzenia. Problemy ujawniają się zazwyczaj dopiero w okresie dojrzewania, kiedy mężczyźni stają się aktywni seksualnie i zauważają, że coś jest nie tak z ich członkiem. Szacuje się, że wrodzone skrzywienie prącia dotyka około 1 do 4 procent mężczyzn.

Przyczyną wrodzonego skrzywienia prącia jest wada powstała podczas rozwoju embrionalnego.

W przypadku następujących czynników penis nie rozwija się prawidłowo i dochodzi do asymetrii:

• Niewystarczające wykształcenie długości cewki moczowej (uretry)
• Pojawiają się blizny w warstwach tkanki łącznej prącia

Nabyte skrzywienie prącia, medycznie nazywane Induratio Penis Plastica, w skrócie IPP, występuje natomiast znacznie częściej: nawet 10 procent mężczyzn w ciągu życia doświadcza nabytego skrzywienia prącia.

Dokładna przyczyna powstawania IPP nie została ostatecznie wyjaśniona. Lekarze zakładają, że u osób z predyspozycjami genetycznymi, u których występują powtarzające się obciążenia i mikrourazy, tworzy się blizna (blaszka). Konsekwencją tego jest zwapnienie wraz z postępem choroby.

Pacjenci często dostrzegają blaszki w postaci podłużnych guzków na penisie, które można wyczuć w stanie spoczynku.

Osady blaszki zmieniają elastyczność ciał jamistych, prowadząc w ten sposób do klasycznych objawów, takich jak:

• skrzywienia osi prącia
• Wgłębienia na trzonie prącia
• Zmniejszenie długości penisa oraz
• w zaawansowanym stadium również do zaburzeń erekcji

 

Zaburzenia erekcji to niezdolność do osiągnięcia erekcji i utrzymania jej w celu odbycia stosunku płciowego @ Wasan /AdobeStock

Nabyte skrzywienie prącia przebiega zazwyczaj w dwóch fazach.

1. Na początku występuje „ostra” faza choroby. W tym momencie dochodzi do tworzenia się blaszki miażdżycowej, a także penis zaczyna się zmieniać i wyginać. Mogą pojawić się wgłębienia, a nawet zjawisko klepsydry. Aż 80 procent pacjentów zgłasza, że z powodu IPP znacznie skraca się również długość ich penisa. Do tego dochodzi ból penisa u około 40 procent osób dotkniętych chorobą w ostrej fazie.

2. Drugą fazą choroby jest faza „przewlekła”. W tym okresie dochodzi do stabilizacji choroby i ustępowania bólu. Skrzywienie prącia nie ulega już zmianom i jest stabilne. Czas wystąpienia fazy przewlekłej jest indywidualny. U niektórych pacjentów faza przewlekła pojawia się już 3 miesiące po pierwszych objawach choroby. U innych trwa to 2 lata.

Podział na fazę ostrą i przewlekłą jest ważny, aby móc rozróżnić opcje leczenia w obu fazach choroby.

Wytyczne medyczne różnych stowarzyszeń specjalistycznych zalecają korektę skrzywienia prącia przy stopniu deformacji wynoszącym co najmniej 30 stopni. Jednak stopień skrzywienia nie powinien być jedynym kryterium decydującym o leczeniu.

W niektórych przypadkach osoby dotknięte silnym skrzywieniem nie odczuwają żadnych problemów. W innych przypadkach nawet niewielki stopień skrzywienia może prowadzić do bólu, poważnych problemów w życiu seksualnym i obniżenia samooceny. Często dochodzi do wycofania się z życia seksualnego i problemów w związku.

Dlatego leczenie skrzywienia prącia należy rozpocząć już wtedy, gdy pacjent odczuwa to jako problem. Nawet jeśli obiektywnie nie jest ono tak wyraźne.

Pacjenci z wrodzonym skrzywieniem zwykle zgłaszają się do lekarza w okresie młodzieńczym.

Mężczyźni w wieku powyżej 40 lat częściej cierpią na skrzywienie nabyte. Nie oznacza to jednak, że skrzywienie nabyte nie może wystąpić również w młodszym wieku.

Wrodzone skrzywienie prącia wymaga zabiegu operacyjnego. W przypadku skrzywienia nabytego można obecnie zastosować różne metody leczenia, w zależności od stadium choroby.

Leczenie IPP zależy od stadium choroby. W ostrej fazie zapalnej terapia skupia się przede wszystkim na łagodzeniu bólu. Leczenie na tym etapie choroby ma charakter zachowawczy i polega na stosowaniu leków i/lub fizjoterapii.

Oprócz leków doustnych stosuje się tu zastrzyki i zabiegi jonoforezy. Również za pomocą pozaustrojowej terapii falami uderzeniowymi próbuje się rozbić złogi płytki za pomocą fal dźwiękowych.

Metody te przynoszą wprawdzie ulgę w bólu, jednak badania naukowe nie wykazały, że można powstrzymać tworzenie się blaszki miażdżycowej lub zmniejszyć skrzywienie prącia.

Najbardziej obiecującym leczeniem zachowawczym w ostatnich latach była terapia iniekcyjna preparatem XIAPEX w połączeniu z aparatami do prostowania prącia lub pompami próżniowymi. 

W tym przypadku lekarz wstrzykuje określony enzym bezpośrednio do złogów, aby je rozbić. Niestety firma farmaceutyczna zaprzestała sprzedaży tego leku w Europie.

Jeśli IPP ustało, skupiamy się na wyprostowaniu skrzywienia. Obecnie jedyną metodą jest operacja.

Pompa próżniowa wytwarza podciśnienie w cylindrze otaczającym penisa i umożliwia erekcję @ HENADZY /AdobeStock

W przypadku IPP dostępne są różne techniki operacyjne służące do prostowania, które można podzielić na dwie kategorie:

• Klasyczne metody operacyjne

Istnieją „klasyczne” metody operacyjne, takie jak operacja Nesbita lub technika STAGE. Metody te pozwalają na wyprostowanie osi penisa poprzez zszycie zdrowej strony prącia. Zszycie to prowadzi jednak nieuchronnie do znacznej utraty długości członka.

• Operacja z użyciem przeszczepu

Aby zapobiec utracie długości, opracowano alternatywne metody, zwane również „operacją z użyciem przeszczepu”. 

W tym przypadku lekarze nacinają blaszki po skróconej stronie członka i wszywają sztuczny materiał (przeszczep). W ten sposób mogą wyprostować penisa bez utraty długości. Z czasem organizm zazwyczaj rozkłada przeszczep i zastępuje go własnymi komórkami.

Ponieważ operacja ta jest bardziej złożona niż konwencjonalna operacja Nesbita, wymaga specjalizacji lekarza. Wybór odpowiedniej techniki operacyjnej zależy zawsze od indywidualnego przypadku.

W bardzo zaawansowanych stadiach IPP często występują zaburzenia erekcji. W takim przypadku samo wyprostowanie penisa zazwyczaj nie pozwala już na rozwiązanie podstawowego problemu. 

W takich przypadkach lekarz i pacjent powinni rozważyć wszczepienie implantu w postaci protezy prącia.

Chociaż skrzywienie prącia dotyka wielu mężczyzn, schorzenie to rzadko pojawia się w codziennej praktyce urologicznej.

Wiele dotkniętych tą dolegliwością mężczyzn nie wie, co robić, lub nie ma odwagi szukać profesjonalnej pomocy. Ważne jest jednak wczesne rozpoznanie i leczenie skrzywienia prącia.

Lekarze mogą skutecznie leczyć induratio penis plastica już w fazie ostrej. Leczenie zachowawcze ma charakter ambulatoryjny, więc po wstrzyknięciu pacjent może wrócić do domu.

Również w przypadku operacji czas rekonwalescencji jest ograniczony. Jeśli w przypadku skrzywienia prącia wykonuje się operację, mężczyzna musi liczyć się z 6-tygodniową przerwą w aktywności seksualnej. 

Może jednak wrócić do uprawiania sportu już po 7–10 dniach. Pobyt w szpitalu nie trwa dłużej niż 1–2 dni.

Ponieważ lekarze często błędnie diagnozują wrodzone skrzywienia prącia jako IPP, osoby dotknięte tym schorzeniem powinny zgłosić się do androloga lub specjalisty urologa.

Nieleczone skrzywienie prącia może w dłuższej perspektywie prowadzić do bólu prącia, ograniczeń funkcji seksualnych i obciążenia psychicznego. Szczególnie mężczyźni z postępującą chorobą często zgłaszają problemy podczas stosunku płciowego, a także niepewność w sferze intymnej.

W przypadku zabiegów chirurgicznych – jak przy każdej operacji – istnieje ryzyko wystąpienia powikłań, takich jak infekcje, krwawienia pooperacyjne lub zaburzenia czucia. Ponadto w rzadkich przypadkach mogą wystąpić zaburzenia erekcji lub utrzymujące się skrzywienie prącia. Również metody zachowawcze, takie jak terapia farmakologiczna lub terapia enzymami wstrzykiwanymi, nie są wolne od skutków ubocznych, ponieważ mogą powodować miejscowe obrzęki, siniaki lub podrażnienia tkanek.