Diagnostyka endometriozy: informacje i specjaliści w dziedzinie endometriozy

Endometrioza to schorzenie dotykające wiele kobiet. Może ona nie tylko powodować silny ból, ale także utrudniać zajście w ciążę. Tutaj znajdziesz więcej informacji, a także listę wybranych specjalistów zajmujących się diagnostyką endometriozy oraz ośrodków specjalistycznych.

Czym jest endometrioza?

Endometrioza to choroba, która często jest bardzo bolesna dla kobiet nią dotkniętych. Według danych Niemieckiego Stowarzyszenia Endometriozy na całym świecie choroba ta dotyka około 200 milionów osób.

Choroba pojawia się, gdy komórki przypominające błonę śluzową macicy zaczynają rosnąć poza macicą. Zwykle taka tkanka rozwija się tylko wewnątrz macicy. Zazwyczaj choroba dotyka jamy miednicy i narządów rozrodczych. W niektórych przypadkach może też dotknąć inne obszary, jak odbytnicę, jajniki czy jelita.

W trakcie cyklu menstruacyjnego tkanka podobna do endometrium pogrubia się. Przed miesiączką ulega ona rozpadowi, aby mogła opuścić organizm podczas krwawienia.

Jednak w przypadku endometriozy ten rodzaj tkanki rośnie poza macicą. W związku z tym nie może zostać złuszczona w normalny sposób. W rezultacie tkanka zostaje uwięziona, podrażnia otaczające tkanki i powoduje blizny oraz zrosty.

Przedstawienie ognisk endometriozy na macicy, pęcherzu moczowym i jelicie © TuMeggy | AdobeStock

Może to prowadzić do przewlekłego bólu, który jest najsilniejszy w okresie menstruacji.

Przyczyny endometriozy nie zostały jeszcze w pełni wyjaśnione. Być może pewną rolę odgrywają czynniki genetyczne, ponieważ endometrioza występuje częściej w niektórych rodzinach.

Inne objawy endometriozy to:

• Ból podczas wypróżniania się lub oddawania moczu, zwłaszcza podczas menstruacji
• Bolesny stosunek płciowy
• Niepłodność
• Silne krwawienia podczas miesiączki
• krwawienia między miesiączkami
• Bóle w dolnej części pleców i podbrzuszu tuż przed, w trakcie lub po miesiączce

Definicja: Jak przebiega diagnostyka endometriozy?

W celu zdiagnozowania endometriozy i innych schorzeń, które mogą powodować bóle miednicy, najpierw przeprowadza się wywiad. Podczas niego lekarz zapyta Cię o objawy. Dla diagnozy ważne jest również zlokalizowanie bólu oraz moment, w którym się pojawia.

Po rozmowie następuje badanie fizykalne oraz dalsze badania.

Badanie palpacyjne miednicy

Badanie palpacyjne miednicy to badanie ginekologiczne. Lekarz wprowadza dłoń przez pochwę do dróg rodnych i bada od wewnątrz obszar podbrzusza i miednicy w poszukiwaniu nieprawidłowości. Zwraca przy tym uwagę na przykład na torbiele narządów rozrodczych lub blizny za macicą.

Mniejsze ogniska endometriozy często nie są wyczuwalne, chyba że spowodowały już powstanie torbieli.

Endometrioza może powodować silne bóle podbrzusza © georgpfluegl | AdobeStock

Badanie ultrasonograficzne

Badanie ultrasonograficzne jest ważnym narzędziem diagnostycznym w przypadku endometriozy. Podczas tego badania za pomocą fal dźwiękowych o wysokiej częstotliwości tworzone są obrazy wnętrza ciała.

Aby uzyskać obrazy, urządzenie, tzw. głowicę ultrasonograficzną, przykłada się

• przyłożony do brzucha, albo
• wprowadzane do pochwy (USG przezpochwowe).

Oba rodzaje badania zapewniają optymalny widok na wewnętrzne narządy płciowe.

Na podstawie standardowego badania ultrasonograficznego lekarz nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy cierpisz na endometriozę. Może jednak wykryć torbiele związane z endometriozą (endometriomy).

Rezonans magnetyczny (MRI)

Podczas badania MRI za pomocą pola magnetycznego i fal radiowych tworzone są szczegółowe obrazy narządów i tkanek wewnątrz ciała.

W niektórych przypadkach MRI pomaga w planowaniu operacji, ponieważ dostarcza chirurgowi szczegółowych informacji na temat lokalizacji i wielkości ognisk endometriozy.

Przed i po rozpoznaniu endometriozy

Badanie w kierunku endometriozy jest zalecane, jeśli występuje jeden lub więcej z wymienionych powyżej objawów. Należy do nich w szczególności silny ból podczas miesiączki.

Jeśli zdiagnozowano u Ciebie endometriozę, być może będziesz musiała wypróbować różne metody leczenia, aby znaleźć tę, która najbardziej Ci odpowiada.

Nie ma jeszcze lekarstwa na endometriozę, a operacja pozostaje jedyną możliwością usunięcia nadmiaru tkanki.

Zanim lekarz zaleci zabieg chirurgiczny, prawdopodobnie najpierw zaproponuje Ci leczenie zachowawcze. Również metody niechirurgiczne mogą złagodzić objawy.

Obejmują one:

• pigułki antykoncepcyjne
• Zastrzyk antykoncepcyjny
• Hormonalne wkładki domaciczne
• Terapia hormonem uwalniającym gonadotropiny (Gn-RH)
• Inhibitory aromatazy
• Leki przeciwbólowe, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne lub paracetamol
• Zabiegi wspomagające płodność, jeśli planujesz mieć dziecko

Można również wypróbować alternatywne metody leczenia, takie jak domowe sposoby i zmiana diety.

Jeśli jednak nic nie wydaje się pomagać, lekarz może zaproponować zabieg chirurgiczny w celu usunięcia przemieszczonej tkanki i blizn. Zabieg ten można zazwyczaj wykonać metodą laparoskopową. Procedura ta jest znacznie mniej inwazyjna niż operacja otwarta.

Zabieg chirurgiczny może złagodzić objawy i zwiększyć szanse na zajście w ciążę. Endometrioza i jej objawy mogą jednak powrócić w dowolnym momencie.

Procedura operacyjna: jak przebiega operacja endometriozy?

W niektórych przypadkach zabieg wykonuje się laparoskopowo, czyli w ramach laparoskopii.

W znieczuleniu ogólnym chirurg wykonuje niewielkie nacięcie w pobliżu pępka. Przez nacięcie wprowadza smukły laparoskop (małą kamerę). Dzięki temu może bezpośrednio obejrzeć wnętrze jamy brzusznej. Następnie chirurg szuka śladów tkanki błony śluzowej macicy poza macicą.

Laparoskopia pozwala ustalić

• położenia,
• rozległości oraz
• wielkości rozrostów błony śluzowej macicy
• .

Chirurg może również pobrać próbkę tkanki (biopsję) do dalszych badań.

Przy dobrym zaplanowaniu operacji endometriozę można całkowicie wyleczyć już podczas laparoskopii. Dzięki temu konieczny jest tylko jeden zabieg.

Schemat zabiegu laparoskopowego © bilderzwerg | AdobeStock

Jeśli cierpisz na zaawansowaną endometriozę, laparoskopia może nie być wystarczająca do jej wyleczenia. W takim przypadku wykonuje się laparotomię. Jest to większy zabieg chirurgiczny z dużym nacięciem w jamie brzusznej.

Podobnie jak w przypadku laparoskopii, pacjentka otrzymuje lek, który wprowadza ją w stan znieczulenia. Lekarz wykonuje nacięcie skóry i tkanki mięśniowej, aby uzyskać dostęp do jamy brzusznej i usunąć zmienioną chorobowo tkankę.

Po operacji nacięcie zostanie zamknięte, a pacjentka zostanie przeniesiona do sali pooperacyjnej. Konieczny jest co najmniej jednodniowy pobyt w szpitalu.

Opieka pooperacyjna po operacji endometriozy

Po operacji laparoskopowej powrót do zdrowia przebiega szybciej niż po laparotomii. Niezależnie od rodzaju zabiegu, w pierwszych dniach lub tygodniach po zabiegu aktywność fizyczna będzie ograniczona. Po zabiegu laparoskopowym już po 1–2 dniach możesz czuć się dobrze. Niemniej jednak może minąć więcej czasu, zanim będziesz mogła powrócić do swoich normalnych zajęć.

Bardzo ważne jest, aby porozmawiać z lekarzem o tym, kiedy można ponownie wykonywać takie czynności, jak prowadzenie samochodu, praca i uprawianie sportu.

Ścisłe przestrzeganie zaleceń może przyczynić się do sprawnego powrotu do zdrowia.

Powikłania i rokowania

Powikłania po operacjach endometriozy są niezwykle rzadkie, jednak mogą wystąpić następujące problemy:

• Infekcje w okolicy miednicy
• Niekontrolowane krwawienia, które wymagają większego nacięcia brzucha (laparotomii) w celu zatrzymania krwawienia
• Tworzenie się blizn (zrostów) po operacji
• Uszkodzenie jelita, pęcherza moczowego lub moczowodów (małych przewodów, które odprowadzają mocz z nerek do pęcherza)

Endometrioza jest chorobą przewlekłą, której jak dotąd nie da się wyleczyć. Nie wiemy jeszcze, co ją powoduje. Nie oznacza to jednak, że choroba musi wpływać na Twoje codzienne życie.

Istnieją skuteczne metody leczenia, które pozwalają opanować ból i problemy z płodnością, np.

• leki,
• terapia hormonalna oraz
• zabiegi chirurgiczne.

Objawy endometriozy zazwyczaj ustępują po menopauzie.