„Musimy dokładniej zbadać pracę Pana serca i wykonać długookresowe EKG. W tym celu skieruję Pana do kardiologa”. Takie słowa słyszy codziennie wielu pacjentów od swojego lekarza rodzinnego, na przykład w przypadku podejrzenia
Skrót EKG oznacza elektrokardiografię. Jest to metoda, za pomocą której lekarz bada pracę serca.
Pierwsze elektrokardiogram wykonano u psa. Angielski fizjolog A. D. Wailer eksperymentował z tą metodą w latach 80. XIX wieku. Na początku XX wieku holenderski lekarz W. Einthoven udoskonalił tę technikę. Od tego czasu dostarcza ona ważnych danych dotyczących zdrowia człowieka.
Za to osiągnięcie Einthoven został w 1924 roku uhonorowany Nagrodą Nobla w dziedzinie medycyny.
Przy każdym uderzeniu serca mięsień sercowy kurczy się, pompując w ten sposób krew przez organizm. Węzeł zatokowy w sercu wyznacza rytm i częstotliwość skurczów – podobnie jak dyrygent swoją orkiestrę.
Węzeł zatokowy działa na zasadzie impulsów elektrycznych. Sygnały rozchodzą się po całym sercu poprzez układ przewodzenia. Napięcie elektryczne można zmierzyć na skórze – i właśnie to wykorzystuje medycyna podczas badania EKG.
Od dwóch do sześciu elektrod mierzy zmiany napięcia na powierzchni skóry i przekazuje je do aparatu EKG. Urządzenie wzmacnia sygnały i przedstawia je w postaci krzywej. Lekarz interpretuje te krzywe i wyciąga wnioski dotyczące pracy serca.
Wykres jest drukowany lub wyświetlany na monitorze w celu oceny. Obie wersje nazywane są również EKG, czyli elektrokardiogramem.

Czynność serca jako linia na EKG © jimmyan8511 | AdobeStock
W medycynie rozróżnia się trzy różne rodzaje badania EKG, które stosuje się w zależności od potrzeb:
- EKG w spoczynku: Pacjent leży wyprostowany i spokojnie na plecach, podczas gdy aparat EKG rejestruje jego aktywność serca.
- EKG wysiłkowe: urządzenie mierzy aktywność serca podczas wysiłku fizycznego. Zazwyczaj pacjent siedzi przy tym na ergometrze.
- EKG długoterminowe: ta metoda pozwala określić aktywność serca pacjenta podczas jego normalnego dnia. W tym celu pacjent nosi na ciele przenośny aparat EKG. Pomiary trwają 24 lub 48 godzin.
W zależności od obszaru zastosowania EKG dostarcza zatem różnych informacji. Z jednej strony zawiera ogólne informacje o pracy serca w spoczynku. Ponadto pokazuje, jak mięsień sercowy reaguje na aktywność fizyczną i jak dobrze dostosowuje się do obciążenia.
Długotrwałe EKG dostarcza lekarzowi wskazówek dotyczących możliwych zaburzeń rytmu serca w ciągu dnia u danego pacjenta.
Wiele gabinetów lekarskich wyznacza terminy założenia długotrwałego EKG na wczesny poranek. Urządzenie do EKG składa się z
- elektrod,
- mankietu do pomiaru ciśnienia krwi oraz
- rejestratora przypominającego walkmana.
Lekarz mocuje elektrody na klatce piersiowej, a mankiet na lewym ramieniu pacjenta. Następnie włącza rejestrator.

Okablowanie podczas długotrwałego EKG © Andreas Koch | AdobeStock
W regularnych odstępach czasu – co najmniej raz na godzinę – urządzenie mierzy ciśnienie krwi. Prąd sercowy jest rejestrowany w sposób ciągły. Pacjent prowadzi dodatkowo dziennik swoich codziennych czynności.
W ten sposób lekarz może następnie powiązać ewentualne nieprawidłowości w pracy serca z określonymi czynnościami lub porami dnia.
Badanie ma na celu pomiar aktywności serca w codziennym życiu pacjenta. Diagnoza jest zatem wiarygodna tylko wtedy, gdy pacjent wykonuje wszystkie czynności, które wykonuje normalnie w codziennym życiu. Obejmuje to również uprawianie sportu.
Długotrwałe EKG to przydatne badanie.
Niektórzy pacjenci czują się niekomfortowo, gdy podczas pomiaru słychać odgłosy, na przykład w miejscu pracy. Jednak ta okoliczność w żadnym wypadku nie może stanowić przeszkody w przeprowadzeniu badania.