Presbiopia, starczowzroczność i dalekowzroczność związana z wiekiem – leczenie i korekcja przez okulistów

Presbiopia, zwana również starczowzrocznością, to naturalna zmiana zachodząca w oku w miarę upływu czasu. Wraz z wiekiem soczewka traci elastyczność, co utrudnia ostre widzenie z bliska. Osoby dotknięte tym schorzeniem często zauważają, że teksty znajdujące się w bliskiej odległości stają się rozmyte. Presbiopia pojawia się zazwyczaj po 40. roku życia i dotyka prawie każdego człowieka. Okulary, zwłaszcza okulary do czytania, mogą znacznie poprawić ostrość widzenia. W leczeniu można również rozważyć soczewki kontaktowe lub zabiegi chirurgiczne. Okulistyka oferuje obecnie różne możliwości korekcji presbiopii.

Czym jest prezbiopia?

W języku fachowym prezbiopia nazywana jest „presbyopią”. Termin ten pochodzi z języka greckiego i oznacza „presbys” = stary. Termin ten sugeruje już, że prezbiopia jest naturalnym procesem starzenia się oka.

Dla osoby dotkniętej tym schorzeniem prezbiopia objawia się pogorszeniem zdolności czytania z bliska bez korekcji okularowej. Zjawisko to pojawia się mniej więcej po 45. roku życia. Początkowo prezbiopia objawia się zwiększoną odległością czytania, ponieważ ostrość widzenia z bliska nie działa już prawidłowo.

Przyczyny prezbiopii

Proces starzenia zachodzi w naturalnej soczewce oka. Soczewka w młodym oku jest w stanie zmieniać swój kształt.

Robi to poprzez zwiększenie wypukłości lub spłaszczenie. W ten sposób zmienia swoją moc refrakcyjną i może skupiać wzrok na przedmiotach znajdujących się zarówno w oddali, jak i z bliska. Proces ten nazywany jest również akomodacją. Akomodację wyzwala mięsień pierścieniowy w oku.

Skurcz mięśnia powoduje rozluźnienie włókien więzadłowych, na których zawieszona jest soczewka w oku. W ten sposób soczewka, która ze względu na swoją elastyczność znajduje się pod napięciem, zyskuje przestrzeń, aby bardziej się wygiąć.

Dzięki temu może ona skupiać wzrok na przedmiotach znajdujących się blisko, ponieważ zwiększa się jej moc refrakcyjna. W miarę upływu czasu soczewka traci elastyczność, co powoduje spadek zdolności akomodacyjnej. Według ekspertów siła mięśnia pierścieniowego i konsystencja włókien więzadłowych pozostają niezmienne aż do późnej starości.

Objawy prezbiopii

Presbiopia powoduje, że od 40. roku życia konieczne jest czytanie z większej odległości, a bez okularów do czytania nie można ostro widzieć z bliska.

Diagnoza prezbiopii

Ze względu na typowy przebieg, który dotyczy każdego, oraz ze względu na wiek, każdy może samodzielnie postawić diagnozę. Aby potwierdzić diagnozę i wykluczyć inne choroby oczu, takie jak np. jaskra, w podeszłym wieku wskazana jest wizyta u okulisty.

Leczenie prezbiopii za pomocą okularów

Najlepszym sposobem leczenia prezbiopii jest noszenie okularów do czytania. Jeśli osoba dotknięta tym schorzeniem ma wadę wzroku do daleka (np. jest dalekowidzem lub krótkowidzem), sensowne może być stosowanie okularów wieloogniskowych. Korygują one widzenie z bliska inaczej niż z daleka, dzięki czemu nie ma potrzeby zmiany kilku par okularów.

Pacjent, który ma przede wszystkim krótkowzroczność, w przypadku prezbiopii będzie widział z bliska bez okularów. Jest to możliwe, ponieważ cały układ optyczny osoby krótkowzrocznej ma ognisko w pobliżu. Dzięki temu obraz jest tam ostry nawet bez akomodacji.

Chirurgiczne leczenie prezbiopii

W przypadku bardzo silnego upośledzenia widzenia wymagającego okularów do czytania zasadniczo możliwe jest chirurgiczne leczenie prezbiopii. Rozważając możliwości leczenia operacyjnego, należy jednak pamiętać, że całkowite przywrócenie akomodacji nie jest możliwe. Operacja jest zasadniczo kompromisem. Jest to pseudoakomodacja.

Zasadniczo możliwe są operacje korekcji prezbiopii na rogówce lub soczewce, niektóre metody wykorzystują laser. Zasadniczo metody te polegają na kształtowaniu powierzchni, która generuje jednocześnie kilka ognisk. Możliwa jest również monowizja. W tym przypadku lekarze dostosowują jedno oko raczej do widzenia z daleka, a drugie raczej do widzenia z bliska.

Ilustracja 1: Przykład kształtowania powierzchni rogówki za pomocą lasera w celu korekcji prezbiopii (źródło: firma Schwind)

Sztuczne soczewki do leczenia prezbiopii

W przypadku wymiany naturalnych soczewek na sztuczne dostępne są specjalne soczewki do korekcji prezbiopii:

• Soczewki wieloogniskowe
• Sztuczne soczewki akomodacyjne
• Soczewki wieloogniskowe do leczenia prezbiopii

Soczewki wieloogniskowe to soczewki, które generują jednocześnie kilka ognisk. Obecnie stanowią one najbardziej niezawodną metodę korekcji prezbiopii, zapewniającą pacjentowi niezależność od okularów zarówno w widzeniu z daleka, jak i z bliska.

W przypadku tych soczewek na pierwszym planie znajduje się poprawa jakości życia. Soczewki wieloogniskowe nie zapewniają korzyści optycznych.

Wręcz przeciwnie, skutki uboczne, takie jak olśnienie lub aureole, występują częściej i są bardziej wyraźne niż w przypadku soczewek jednoogniskowych. Odpowiadają za to zasady optyczne, dzięki którym powstaje kilka ognisk.

Ilustracja 2: Przykład wieloogniskowej soczewki sztucznej w oku po usunięciu soczewki naturalnej.

Ściśle rzecz biorąc, soczewki te są soczewkami pseudoakomodacyjnymi, ponieważ soczewki sztuczne nie są w stanie naśladować naturalnej akomodacji. Mechanizmy tego procesu są zbyt złożone.

Zasadą leżącą u podstaw działania tych soczewek jest zasada przesunięcia. Powoduje to, że podczas akomodacji optyka soczewki w oku wykonuje niewielki ruch do przodu. W ten sposób przesuwa się ognisko.

Zasada ta ma swoje ograniczenia, ponieważ soczewka sztuczna o normalnej mocy refrakcyjnej wymaga zbyt silnego ruchu do przodu, aby zapewnić wystarczającą akomodację. Nie jest to anatomicznie możliwe, ponieważ wówczas soczewka sztuczna musiałaby poruszać się przed tęczówką. Dlatego w literaturze nie ma wystarczających danych dotyczących takich soczewek, które potwierdzałyby brak konieczności noszenia okularów.

Perspektywy wyleczenia prezbiopii

Starczowzroczność jest naturalnym procesem starzenia się. Wyleczenie nie jest możliwe. W związku z tym nie jest również możliwe leczenie farmakologiczne. 

Wniosek

Presbiopia, zwana również prezbiopią lub dalekowzrocznością starczą, jest następstwem fizjologicznego starzenia się i dotyczy bezpośrednio soczewki oka. Ten normalny proces starzenia się oczu pogarsza elastyczność soczewki, co powoduje stopniowy spadek zdolności widzenia ostro na bliskich odległościach. Typowe jest to, że prezbiopia daje o sobie znać podczas czytania, ponieważ pojawia się osłabienie ostrości widzenia, a odległość czytania staje się większa. Ostre widzenie przedmiotów udaje się często tylko wtedy, gdy trzyma się je bliżej oka lub dostosowuje.

Presbiopia powstaje w wyniku fizjologicznego starzenia się soczewki oka i pojawia się zazwyczaj już na początku czterdziestki. Wiele osób dotkniętych tym schorzeniem potrzebuje zatem okularów do czytania, ponieważ większość z nich używa okularów do czytania, aby skompensować prezbiopię. W celu korekcji prezbiopii dostępne są różne metody leczenia, w tym okulary lub soczewki kontaktowe, a także zabiegi chirurgiczne. Odpowiednia moc okularów jest dostosowywana indywidualnie, często po badaniu wzroku u okulisty. Na ostrość widzenia mogą wpływać również inne czynniki, takie jak rogówka lub astygmatyzm. Ponadto wraz z wiekiem częściej występują choroby, takie jak zaćma lub jaskra, dlatego ważne są regularne kontrole.

Presbiopia często występuje w połączeniu z innymi wadami wzroku, takimi jak krótkowzroczność lub dalekowzroczność, co komplikuje korekcję wzroku. Niemniej jednak celem pozostaje zapewnienie zarówno ostrego widzenia z bliska, jak i dobrego widzenia z daleka. Nowoczesne metody okulistyczne, wspierane przez niemieckich okulistów, oferują skuteczne możliwości korekcji, dzięki czemu ostre widzenie z bliska staje się ponownie możliwe.

Ogólnie rzecz biorąc, okazuje się, że prezbiopia jest zmianą, którą można skutecznie leczyć, a właściwa korekcja starczowzroczności ma decydujące znaczenie dla radzenia sobie w codziennym życiu bez ograniczeń.

FAQ

Czym jest prezbiopia?

Presbiopia to związane z wiekiem pogorszenie zdolności oka do ostrego widzenia z bliska. Nazywana jest również starczowzrocznością.

Kiedy pojawia się prezbiopia?

Presbiopia pojawia się zazwyczaj po 40. roku życia i postępuje wraz z wiekiem.

Dlaczego pojawia się prezbiopia?

Przyczyną jest spadek elastyczności soczewki, co ogranicza zdolność akomodacji.

Jak leczy się prezbiopię?

Leczenie często polega na stosowaniu okularów do czytania, okularów progresywnych lub soczewek kontaktowych. W niektórych przypadkach możliwa jest również operacja.

Czy można zapobiec prezbiopii?

Nie, jest to część naturalnego procesu starzenia się, ale można ją dobrze skompensować za pomocą odpowiednich środków korekcyjnych.