Prof. dr med. Michael Hoffmann, uznany specjalista w dziedzinie chirurgii kolana i barku oraz ortopedii sportowej, jest wybitną postacią w środowisku medycznym. Jego doskonała wiedza fachowa i bogate doświadczenie w dziedzinie złożonej chirurgii stawów przyniosły mu znakomitą reputację. Praktykuje w klinice Asklepios Klinik St. Georg w Hamburgu i jest jednym z najbardziej szanowanych lekarzy w swojej specjalności.
W swojej wieloletniej karierze prof. dr Hoffmann skupił się szczególnie na leczeniu złożonych zmian zwyrodnieniowych i ostrych urazów stawów kolanowych i barkowych. Jego doświadczenie obejmuje leczenie złożonych złamań kości, a także operacje rewizyjne i korekcyjne po wcześniejszych nieudanych zabiegach. Swoją renomę wśród czołowych sportowców zdobył jako lekarz drużyny piłki ręcznej HSV grającej w 1. Bundeslidze oraz jako lekarz federacji reprezentacji narodowej w siatkówce plażowej.
Prof. dr Hoffmann wyróżnia się innowacyjnym i minimalnie inwazyjnym podejściem, wykonując złożone zabiegi rekonstrukcyjne przy użyciu techniki artroskopowej. Koncentruje się na leczeniu złożonych urazów więzadeł kolana oraz pierścienia rotatorów barku. Jego zainteresowania skupiają się na chirurgicznym leczeniu uszkodzeń chrząstki, korekcji wad osiowych oraz rewizji złożonych złamań.
Oprócz wybitnych umiejętności chirurgicznych prof. dr Hoffmann jest również uznanym naukowcem. Jego liczne publikacje, wykłady na krajowych i międzynarodowych kongresach, a także zaangażowanie w rozwój nowoczesnych metod nawigacji chirurgicznej wywarły znaczący wpływ na środowisko medyczne. Prof. dr Hoffmann został wyróżniony certyfikatami doskonałości przyznanymi przez różne stowarzyszenia specjalistyczne, co podkreśla jego wybitne kompetencje medyczne.
Redakcja Leading Medicine Guide chciała dowiedzieć się więcej na temat chirurgii barku i rozmawiała z prof. dr. Hoffmannem na temat różnych opcji leczenia.
Chirurgia barku to wysoce wyspecjalizowana dziedzina medycyny, zajmująca się diagnozowaniem i leczeniem urazów, chorób oraz zaburzeń czynnościowych barku. Ma ona kluczowe znaczenie, ponieważ bark jest niezwykle złożonym stawem, umożliwiającym szeroki zakres ruchów. Różnorodność problemów, od ostrych urazów po choroby zwyrodnieniowe, wymaga dogłębnego zrozumienia anatomii i zróżnicowanego podejścia do leczenia. Innowacyjne techniki i dogłębne zrozumienie indywidualnych potrzeb pacjenta sprawiły, że chirurgia barku stała się kluczowym elementem przywracania sprawności ruchowej i jakości życia.
Schorzenia barku mogą obejmować wiele problemów, od ostrych urazów po stany zwyrodnieniowe.
Schorzenia barku mogą znacznie ograniczać ruchomość i funkcjonalność barku i bezwzględnie wymagają fachowego leczenia. „Zasadniczo rozróżnia się choroby zwyrodnieniowe od ostrych schorzeń. Leczenie zachowawcze stosuje się często w mniej poważnych przypadkach, takich jak zapalenie kaletki, zapalenie ścięgien, łagodniejsze urazy pierścienia rotatorów lub łagodna artroza barku. Problemy te często można skutecznie leczyć za pomocą fizjoterapii, leków, terapii iniekcyjnej lub ukierunkowanych ćwiczeń, bez konieczności operacji. Dopiero gdy zużycie, a tym samym cierpienie i ograniczenia fizyczne stają się zbyt duże, należy rozważyć operację, a w przypadku artrozy barku ewentualnie implant. „W każdym przypadku wyniki badań muszą zostać ocenione przez eksperta” – wyjaśnia prof. dr Hoffmann na początku naszej rozmowy. Decyzja o leczeniu chirurgicznym lub zachowawczym zależy od rodzaju i stopnia zaawansowania choroby, stanu zdrowia pacjenta, indywidualnych potrzeb oraz reakcji na wcześniejsze leczenie.
W ostatnich latach nastąpił znaczny rozwój technik minimalnie inwazyjnych w chirurgii barku.
Początkowo wiele zabiegów na barku było możliwych tylko w ramach operacji otwartych, które wymagały dużych nacięć i rozcięć tkanek. Wraz z postępem w endoskopii i rozwojem specjalistycznych narzędzi, techniki minimalnie inwazyjne, takie jak artroskopowa chirurgia barku, stały się powszechne. „Większość operacji barku można przeprowadzić metodą minimalnie inwazyjną, czyli artroskopową, przy użyciu kamery. Metody te umożliwiają precyzyjne zabiegi poprzez niewielkie nacięcia skóry, podczas których do stawu wprowadza się endoskop i specjalistyczne narzędzia. Dzięki temu można uzyskać obraz wnętrza barku i przeprowadzić naprawę lub korektę ścięgien, więzadeł lub tkanki chrzęstnej, i to bez dużych nacięć. Jest to możliwe również w przypadku zerwania pierścienia rotatorów, urazów ścięgna mięśnia dwugłowego lub zerwania obrąbka stawowego” – wyjaśnia prof. dr Hoffmann. Zalety metod minimalnie inwazyjnych w chirurgii barku polegają na mniejszym urazie tkanek miękkich, co może prowadzić do mniejszego bólu, mniejszej utraty krwi, szybszego powrotu do zdrowia i skrócenia czasu rehabilitacji. „Operacje mankietu rotatorów są wykonywane nawet ambulatoryjnie, a pacjent może wrócić do domu jeszcze tego samego dnia. W przypadku innych operacji barku pacjent musi najpierw przejść przez „dolinę łez” – ponieważ u większości pacjentów na krótki czas pojawia się tzw. „bark zamrożony”, czyli bolesne ograniczenie ruchomości stawu barkowego (zrostowe zapalenie torebki stawowej). Jest to normalne i ważne jest, aby przed operacją omówić to z pacjentem w ramach skutecznego zarządzania oczekiwaniami. W końcu wynik jest wtedy dobry” – wyjaśnia prof. dr Hoffmann.
Jako lekarz drużyny piłki ręcznej HSV z 1. Bundesligi oraz lekarz federacji reprezentacji narodowej w siatkówce plażowej, prof. dr Hoffmann cieszy się dużym uznaniem wśród czołowych sportowców dzięki swojej wysokiej wiedzy specjalistycznej. „Ramię jest ważnym tematem, zwłaszcza w piłce ręcznej. W przypadku urazów wymagających leczenia operacyjnego kluczowe znaczenie ma przeprowadzenie wysoce profesjonalnej gimnastyki leczniczej, fizjoterapii i rehabilitacji, aby szybko osiągnąć dobre wyniki, przy czym obowiązują tu te same zasady leczenia, co w przypadku osób nieuprawiających sportu. Należy jednak podkreślić, że dzięki minimalnie inwazyjnym metodom operacyjnym czas rekonwalescencji jest znacznie skrócony. A dzięki ukierunkowanej fizjoterapii można uzyskać dobre wyniki w bardzo krótkim czasie. Jeśli na przykład zawodowy sportowiec dobił się podczas gry w piłkę ręczną i zerwał mięsień dwugłowy w okolicy obrąbka stawowego, można założyć, że sportowiec będzie mógł wznowić treningi około sześciu tygodni po zabiegu, a po około dziesięciu do dwunastu tygodni osiągnie etap „powrotu do rywalizacji” (powrót do zawodów). Im lepsza kondycja fizyczna danej osoby, tym szybciej może ona w pełni wyzdrowieć. Im starsza osoba, tym gorszy jest jej biologiczny potencjał gojenia. Na koniec warto jeszcze wspomnieć, że jeśli ktoś cierpi na ciężką artrozę barku, ale ma dobrze wyćwiczony mięsień naramienny, ma po prostu lepszą pozycję wyjściową, aby po operacji szybko osiągnąć dobre wyniki. Należy również pamiętać, że w przypadku dłuższego ograniczenia ruchomości barku zawsze dochodzi do zaniku mięśni” – wyjaśnia prof. dr Hoffmann.
Mięsień naramienny, znany również jako Musculus deltoideus lub w skrócie mięsień naramienny, jest jednym z najważniejszych mięśni w okolicy barku. Tworzy on charakterystyczny trójkątny kształt na bocznej części barku i odpowiada za ruch ramienia.
Chirurgia barku to wieloaspektowa dziedzina, która obejmuje różne schorzenia i urazy barku.
Poważne zerwania pierścienia rotatorów, ciężkie złamania lub zaawansowana artroza barku mogą wymagać operacji naprawczej lub endoprotezoplastyki. „W przeszłości endoprotezoplastyka barku nie cieszyła się zbyt dobrą reputacją. Jednak dzięki nowoczesnym protezom stosowanym obecnie wyeliminowano na przykład ryzyko wystąpienia barku sztywnego. Zasadniczo proteza barku jest raczej opcją dla osób powyżej 50. roku życia, ponieważ są to elementy zużywające się, a przed wszczepieniem protezy należy wyczerpać wszystkie inne możliwości terapeutyczne” – wyjaśnia prof. dr Hoffmann. Przebieg leczenia w przypadku endoprotezoplastyki barku obejmuje dokładne badania wstępne, samą operację oraz późniejszą rehabilitację w celu przywrócenia funkcji barku.
„W przypadku pacjentów z ciężką artrozą należy omówić dwa różne rodzaje protez. Z jednej strony istnieje proteza anatomiczna, którą można wybrać, o ile pierścień rotatorów jest zdrowy i funkcjonuje, w celu odtworzenia pierwotnej anatomii. Protezy te dają optymalne wyniki. Nie tylko eliminują ból barku, ale także przywracają pełną funkcjonalność barku, i to tak dobrze, że stawy te stają się tzw. „forgotten joints” (zapomnianymi stawami) – pacjent nie myśli już o tym, że ma protezę barku. Nieco inaczej wygląda sytuacja u pacjentów, którzy potrzebują protezy z powodu ostrego złamania. W takich przypadkach często stosuje się protezy odwrócone. Oznacza to, że nowa głowa protezy umieszczana jest w miejscu, gdzie wcześniej znajdowała się panewka barkowa, i odwrotnie. W praktyce zmienia się geometrię barku. W przypadku silnie zniszczonych stawów protezy te dają lepszy wynik niż zastosowanie płytki, zwłaszcza u osób starszych. Zasadniczo ważne jest, aby lekarz zapoznał pacjenta z najnowszym stanem wiedzy naukowej i wyjaśnił mu aktualny stan literatury, a także regularnie wymieniał się informacjami z kolegami po fachu – mówi prof. dr Hoffmann.
Przebieg rehabilitacji po wszczepieniu protezy barku może się różnić w zależności od indywidualnego stanu zdrowia i rodzaju protezy. Ogólnie rzecz biorąc, rehabilitacja obejmuje jednak kilka faz. Profesor dr Hoffmann podkreśla znaczenie szybkiej mobilizacji: „Przebieg rehabilitacji po wszczepieniu protezy odwróconej jest bardzo postępowy. Po zabiegu nie ma bowiem żadnego unieruchomienia, a pacjent nie odczuwa żadnych ograniczeń ruchowych. W przypadku protez anatomicznych czas rehabilitacji wygląda inaczej. W tym przypadku zalecamy pacjentom dwa tygodnie odpoczynku (wcześniej było to sześć tygodni), a następnie stosujemy koncepcję „Fast Track” (szybka ścieżka), aby ustabilizować mięśnie i zapobiec ich zanikowi. Dzięki temu pacjent jak najszybciej wraca do aktywności ruchowej”.
Materiały implantów mają znaczący wpływ na wyniki operacji barku.
W chirurgii barku implanty, takie jak śruby, płytki, kotwy i protezy, mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia stabilnego unieruchomienia podczas naprawy zerwań pierścienia rotatorów, niestabilności barku lub endoprotezoplastyki. „Materiały, z których wykonane są protezy, są porównywalne z tymi stosowanymi w endoprotezoplastyce biodra i kolana. Są elementy tytanowe, są elementy ze stali medycznej oraz elementy ceramiczne. A ponieważ nie chodzimy na barku, mamy tu lepszą odporność na ścieranie, a tym samym większą trwałość. Dzięki temu protezy anatomiczne mogą służyć przez około 15–20 lat, a protezy odwrócone zazwyczaj przez dziesięć lat bez konieczności wymiany” – wyjaśnia z optymizmem prof. dr Hoffmann.
Ciągłe badania i rozwój materiałów implantacyjnych w chirurgii barku odgrywają ważną rolę w poprawie długoterminowych wyników, zadowolenia pacjentów oraz zmniejszeniu powikłań po zabiegach chirurgicznych. W centrum uwagi znajdują się biologiczne metody naprawy, w tym wykorzystanie komórek macierzystych lub czynników wzrostu w celu wspomagania gojenia urazów tkanek miękkich, takich jak zerwania więzadeł lub zerwania pierścienia rotatorów. Podejścia te mogą umożliwić jeszcze szybszą i skuteczniejszą regenerację.
Operacje rewizyjne barku, czyli zabiegi chirurgiczne wykonywane w celu korekty lub poprawy wyników poprzedniej operacji, stanowią szczególne wyzwanie.
Największym problemem jest sama wcześniej przeprowadzona operacja, która może pozostawić zmiany anatomiczne i potencjalne powikłania. „Przychodzi do nas bardzo wielu pacjentów, którzy wcześniej byli operowani gdzie indziej i u których wystąpiły powikłania. Wykonujemy tutaj bardzo wiele zabiegów rewizyjnych. Zawsze trzeba najpierw przeanalizować, gdzie i na czym dokładnie polega problem. Dlaczego poprzednia operacja nie przyniosła oczekiwanych rezultatów? Dlaczego na przykład proteza się poluzowała? Jedną z głównych trudności jest rekonstrukcja lub przywrócenie tkanki, struktury kostnej i funkcji barku po wcześniejszej operacji. Może to prowadzić do zmian w normalnej anatomii i strukturach tkankowych, co sprawia, że ponowna operacja jest skomplikowana. Ponadto w wielu przypadkach więzadła, ścięgna lub struktury mięśniowe są już uszkodzone lub pokryte bliznami, co utrudnia ich naprawę lub rekonstrukcję podczas operacji rewizyjnej. Głównymi celami są przywrócenie pierwotnej funkcji barku oraz zminimalizowanie ponownych powikłań. Kolejną ważną kwestią jest wybór odpowiedniej metody operacyjnej i optymalnych implantów, ponieważ istniejące już narzędzia chirurgiczne lub implanty mogą wymagać usunięcia lub ponownego dostosowania. Dokładne planowanie i precyzyjne wykonanie mają tutaj decydujące znaczenie dla osiągnięcia najlepszych wyników oraz jak najlepszego przywrócenia ruchomości i funkcji barku. Dlatego przed operacją rewizyjną pacjent powinien koniecznie dowiedzieć się, który lekarz ma tu niezbędną wiedzę specjalistyczną – mówi prof. dr Hoffmann o szczególnym wyzwaniu, jakim jest operacja rewizyjna, i dodaje:
„Nie możemy zadowolić wszystkich pacjentów i bardzo ważne jest, aby zbadać przyczyny. Oczywiście oczywiste jest, że pacjent najpierw wraca do lekarza, który przeprowadził pierwszą operację. Może się jednak zdarzyć, że chirurg stwierdzi, iż rewizja jest wprawdzie konieczna, ale sam nie chce jej wykonać z powodu braku specjalistycznej wiedzy w tej konkretnej dziedzinie i skieruje pacjenta do nas, również dlatego, że dysponujemy dużym oddziałem intensywnej terapii, co pozwala nam natychmiast i skutecznie reagować w przypadku wystąpienia powikłań, zwłaszcza u starszych pacjentów, którzy mogą cierpieć na dodatkowe schorzenia. Ważna jest również odpowiednia liczba operacji, aby dysponować niezbędnym doświadczeniem, nie tylko w zakresie operacji rewizyjnych, ale ogólnie. Osobiście operuję około 250 barków rocznie” – stwierdza prof. dr Hoffmann.
Spojrzenie w przyszłość
„Zawsze będzie miejsce na dalszy rozwój. Sztuczna inteligencja (AI) z pewnością będzie odgrywać rolę w interpretacji wyników badań rezonansu magnetycznego i zdjęć rentgenowskich. Robotyka również odgrywa dużą rolę w przyszłych rozwiązaniach, choć obecnie nie spełnia jeszcze naszych oczekiwań. Robot potrzebuje obecnie bardzo doświadczonego chirurga, który potrafi dobrze posługiwać się tą technologią. Nawigacja to ważny temat. Dziesięć lat temu sam opracowałem system nawigacji – wtedy nie było jeszcze tak wielu możliwości jak dzisiaj – i z pewnością istnieje tu duży potencjał rozwoju. Możliwe jest również udoskonalenie oświetlenia w artroskopii, na przykład poprzez zastosowanie innych barw światła w celu wcześniejszego wykrywania uszkodzeń chrząstki” – ocenia prof. dr Hoffmann, spoglądając w przyszłość, i na tym kończymy naszą rozmowę.
Serdecznie dziękujemy, szanowny Panie Profesorze dr Hoffmann, za fascynujący wgląd w świat chirurgii barku!
