Farmakologiczne leczenie otyłości za pomocą agonistów receptorów GLP-1 i GIP/GLP-1 – Eksperci medyczni

Zastrzyk odchudzający to lek stosowany w farmakologicznym leczeniu otyłości. Pacjenci samodzielnie wstrzykują go do podskórnej tkanki tłuszczowej. Dostępne są różne substancje czynne o zróżnicowanym mechanizmie działania.

Substancja czynna semaglutyd zawarta w preparacie Wegovy naśladuje działanie naturalnego hormonu organizmu GLP-1. Dzięki temu wzrasta uczucie sytości, a zmniejsza się głód i apetyt. Tirzepatyd zawarty w preparacie Mounjaro oddziałuje na receptory hormonów jelitowych GIP i GLP-1. U osób z cukrzycą typu 2 wpływa on również na poziom cukru we krwi.

Recepta lekarska jest wskazana dla następujących grup:

• Dorośli z wskaźnikiem masy ciała (BMI) wynoszącym co najmniej 30.
• Dorośli z BMI od 27, jeśli występują choroby współistniejące związane z nadwagą, takie jak nadciśnienie.
• Młodzież w wieku od 12 lat z otyłością i masą ciała powyżej 60 kilogramów może otrzymywać Wegovy w postaci zastrzyków.
• Osoby z otyłością, którym program żywieniowy i aktywność fizyczna nie przyniosły wystarczających efektów.

Lek ten nie jest przeznaczony do utraty zaledwie kilku kilogramów. W przypadku nadwagi stanowi uzupełnienie długoterminowych działań mających na celu odchudzanie i redukcję masy ciała, gdy same te działania nie są wystarczające.

Przed wystawieniem recepty lekarz mierzy masę ciała i wzrost. Na tej podstawie oblicza się wskaźnik BMI i sprawdza, czy lek jest dopuszczony do stosowania u danej osoby. Podczas rozmowy należy również omówić choroby współistniejące oraz leki już przyjmowane.

Przed rozpoczęciem leczenia należy poruszyć następujące kwestie:

• Trzustka: Należy poinformować lekarza o przebytych zapaleniach trzustki.
• Opróżnianie żołądka: przed rozpoczęciem leczenia tirzepatydem należy omówić poważne zaburzenia opróżniania żołądka.
• Ciąża: Semaglutidu nie należy stosować w okresie ciąży.
• Leki przeciwcukrzycowe: W połączeniu z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika tirzepatyd może wywołać hipoglikemię.

Osoby z cukrzycą wymagają zatem dokładnej oceny dotychczasowego leczenia. W razie potrzeby lekarz dostosuje dawkowanie innych leków.

Zastrzyki odchudzające mogą pomóc w zmniejszeniu masy ciała, ale nie gwarantują określonego sukcesu terapeutycznego. Badania dotyczące preparatów Wegovy i Mounjaro wykazują większą utratę masy ciała niż w przypadku placebo, czyli preparatu bez substancji czynnej.

W jednym z badań bezpośrednich analizowano dorosłych z otyłością bez cukrzycy typu 2. Po 72 tygodniach średnia utrata masy ciała przy stosowaniu tirzepatidu wyniosła około 20 procent, a przy stosowaniu semaglutidu około 14 procent masy wyjściowej. Wynik ten odnosi się do badanej grupy i nie pozwala na pewne przewidywania dotyczące poszczególnych osób.

Leczenie farmakologiczne może być konieczne w dłuższej perspektywie. W badaniu dotyczącym preparatu Wegovy uczestnicy po odstawieniu leku ponownie przybrali na wadze, podczas gdy osoby kontynuujące leczenie nadal traciły na wadze. Lek ten może zatem służyć również do utrzymania wagi.

Po odbyciu szkolenia pacjenci mogą samodzielnie stosować lek w domu. Nie jest konieczna hospitalizacja. W przypadku jednorazowego wstrzykiwacza Wegovy wstrzyknięcie trwa około 5–10 sekund.

Stosowanie leku Wegovy przebiega zazwyczaj w następujący sposób:

1. Lek wstrzykuje się podskórnie raz w tygodniu.
2. Jako miejsce wkłucia nadają się brzuch, udo lub ramię.
3. Dawkę zwiększa się stopniowo przez 16 tygodni, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.
4. Leczenie jest kontynuowane tak długo, jak długo wskazują na to korzyści i tolerancja leku.

U osób dorosłych leczenie tirzepatydem rozpoczyna się od dawki 2,5 miligrama raz w tygodniu. Po czterech tygodniach dawka wzrasta do 5 miligramów tygodniowo. Dalsze stosowanie leku zależy od zaleceń lekarza.

Ozempic również zawiera semaglutyd, ale ma inne wskazania. Jest przeznaczony do leczenia cukrzycy typu 2, gdy nie jest ona wystarczająco kontrolowana. W celu redukcji masy ciała semaglutyd jest dopuszczony do obrotu pod nazwą Wegovy.

Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego. W badaniach klinicznych z użyciem semaglutidu w ciągu 68 tygodni u 43,9 procent pacjentów wystąpiły nudności, u 29,7 procent biegunka, a u 24,5 procent wymioty.

W tych samych badaniach zaparcia obserwowano u 24,2% osób przyjmujących semaglutyd i u 11,1% osób przyjmujących placebo. Również tirzepatyd może powodować nudności, wymioty, bóle brzucha i biegunkę.

W wymienionych badaniach dotyczących semaglutidu potwierdzone ostre zapalenie trzustki odnotowano u 0,2% osób leczonych tym lekiem oraz u mniej niż 0,1% osób otrzymujących placebo. Silne, utrzymujące się bóle brzucha promieniujące do pleców wymagają natychmiastowej pomocy medycznej podczas stosowania tirzepatidu.

W przypadku stosowania tirzepatidu w połączeniu z insuliną lub pochodną sulfonylomocznika może wystąpić hipoglikemia. Ryzyko to jest oceniane przez lekarza przed rozpoczęciem leczenia.

W trakcie leczenia regularnie sprawdza się, czy osiągnięto indywidualny cel dotyczący utraty wagi lub utrzymania masy ciała. Również tolerancja leku ma wpływ na decyzję o dalszym stosowaniu.

W przypadku wystąpienia nudności, wymiotów lub biegunki na początku leczenia tirzepatydem należy pić wystarczającą ilość płynów, aby zapobiec odwodnieniu. Silne lub utrzymujące się dolegliwości wymagają konsultacji lekarskiej.

Jeśli pominięto zastrzyk leku Wegovy o więcej niż pięć dni, należy pominąć pominiętą dawkę. Lek należy ponownie wstrzyknąć dopiero w następnym przewidzianym dniu podania.

Należy odpowiednio przygotować się do odstawienia leku, ponieważ waga może ponownie wzrosnąć. Zmiana diety, aktywność fizyczna i środki behawioralne pozostają zatem integralną częścią leczenia otyłości.

Alternatywy różnią się pod względem sposobu stosowania, obciążenia z tym związanego oraz możliwych skutków ubocznych. Podstawą odchudzania jest program żywieniowy i ruchowy; można go uzupełnić leczeniem farmakologicznym. W przypadku znacznej nadwagi, pod pewnymi warunkami, można również rozważyć zabieg chirurgiczny.

Dla osób pokrywających koszty z własnej kieszeni leczenie kosztuje, w zależności od preparatu i dawki, od około 130 do prawie 500 euro miesięcznie. Dodatkowo mogą zostać naliczone koszty opieki lekarskiej i badań laboratoryjnych. Ze względu na potencjalnie wysokie koszty kwestię finansowania należy wyjaśnić przed rozpoczęciem leczenia.

Publiczne ubezpieczenie zdrowotne z reguły nie pokrywa kosztów zastrzyków odchudzających stosowanych wyłącznie w celu redukcji masy ciała. Natomiast w przypadku niektórych form leczenia cukrzycy typu 2 lek ten może być refundowany przez ubezpieczyciela.

W przypadku osób ubezpieczonych prywatnie wysokość zwrotu kosztów zależy od danej taryfy. Przed rozpoczęciem leczenia należy wyjaśnić, czy i na jakich warunkach ubezpieczenie pokryje koszty.

Lekarz rodzinny jest pierwszą osobą, do której należy się zwrócić w celu uzyskania indywidualnej porady. W przypadku leczenia substancjami czynnymi GLP-1 w grę wchodzą również doświadczeni endokrynolodzy oraz specjaliści w dziedzinie diabetologii.

Dodatkowa specjalizacja lekarska w zakresie medycyny żywieniowej stanowi weryfikowalny wyznacznik kwalifikacji. Wymaga ona uzyskania tytułu specjalisty, odbycia szkolenia i zdania egzaminu, nie jest jednak warunkiem koniecznym do wystawienia każdej recepty.

Podczas pierwszej konsultacji warto zadać następujące pytania:

• Czy spełniam warunki do zastosowania zastrzyków odchudzających?
• Która substancja czynna jest odpowiednia dla moich schorzeń i leków, które już przyjmuję?
• W jaki sposób kontroluje się dawkowanie, skutki uboczne i skuteczność leczenia?
• Jakie są związane z tym koszty, w tym koszty wizyt kontrolnych i badań laboratoryjnych?

Preparaty dostępne wyłącznie na receptę należy nabywać wyłącznie na podstawie ważnej recepty w licencjonowanej aptece. Oferty bez recepty stanowią sygnał ostrzegawczy. Specjalistów zajmujących się leczeniem za pomocą zastrzyków odchudzających można znaleźć na końcu niniejszego tekstu.

Czym różnią się dostępne preparaty?

Wegovy zawiera semaglutyd i jest zatwierdzony do stosowania w celu redukcji masy ciała. Mounjaro z tirzepatydem służy u odpowiednich osób dorosłych do kontroli masy ciała oraz leczenia cukrzycy typu 2. Ozempic również zawiera semaglutyd, ale jest dopuszczony do stosowania w przypadku niedostatecznie kontrolowanej cukrzycy typu 2.

Co się dzieje po odstawieniu zastrzyku odchudzającego?

Po odstawieniu preparatu waga może ponownie wzrosnąć. W jednym z badań osoby, które zakończyły leczenie semaglutydem, ponownie przybrały na wadze, podczas gdy uczestnicy kontynuujący leczenie nadal traciły na wadze.

Co należy zrobić w przypadku pominięcia zastrzyku z preparatu Wegovy?

Jeśli od planowanego terminu minęło więcej niż pięć dni, pominiętą dawkę należy pominąć. Kolejny zastrzyk należy wykonać w regularnie przewidzianym dniu podania.

Czy mogę nadal stosować zastrzyk odchudzający, planując ciążę?

Stosowanie semaglutidu należy przerwać co najmniej dwa miesiące przed planowaną ciążą. Podczas ciąży nie należy stosować tej substancji czynnej.