Leading Medicine Guide Logo

Leczenie endometriozy: farmakologiczne i hormonalne leczenie tej przewlekłej choroby

Endometrioza jest chorobą przewlekłą i w zależności od stopnia zaawansowania oraz objawów wymaga leczenia. Każdego roku w Niemczech rozpoznaje się tę chorobę u około 40 000 kobiet. W leczeniu tej choroby dostępne są zarówno metody farmakologiczne, jak i chirurgiczne.

W tym artykule dowiesz się, jakie są wytyczne dotyczące leczenia endometriozy i którzy specjaliści je oferują.

Krótki przegląd:

Endometrioza to przewlekła choroba, która może powodować silny ból i bezpłodność. W leczeniu stosuje się terapie farmakologiczne, hormonalne i chirurgiczne. Celem jest złagodzenie dolegliwości, zmniejszenie ognisk zapalnych i poprawa jakości życia. Leczenie odbywa się zazwyczaj w specjalistycznych ośrodkach o charakterze interdyscyplinarnym. Jak dotąd nie jest możliwe całkowite wyleczenie, jednak nowoczesne terapie pozwalają na znaczną kontrolę objawów.

Przegląd artykułów

Leczenie endometriozy - Więcej informacji

Czym jest endometrioza?

U kobiet z endometriozą fragmenty błony śluzowej macicy pojawiają się poza macicą. Mogą one również wrastać w inne narządy. Może to powodować silny ból podczas miesiączki, a nawet bezpłodność. 

Szacuje się, że endometrioza dotyka od 2% do 30% wszystkich kobiet. Najczęściej występuje w wieku rozrodczym, między 35 a 45 rokiem życia. 

Jakie objawy endometriozy występują?

Ogólnie rzecz biorąc, endometrioza objawia się niespecyficznym bólem i wieloma innymi niespecyficznymi objawami. Objawy te są spowodowane przez komórki endometriozy, które wrastają w tkanki i narządy i nadal podlegają tam hormonalnemu wpływowi estrogenu. Ich aktywność jest zatem zgodna z cyklem kobiecym.

Do tak zwanych objawów przewodnich należą przede wszystkim

  • bóle menstruacyjne (dysmenorrhea),
  • problemy z oddawaniem moczu, a także
  • bóle podczas lub po stosunku płciowym.

Endometriose
W przypadku endometriozy błona śluzowa macicy rozwija się poza macicą © Henrie

Ponadto mogą wystąpić niespecyficzne objawy:

Ponadto pacjentki dotknięte tą chorobą mogą stać się bezpłodne. Spełnienie marzenia o dziecku jest w większości przypadków długą drogą.

Między diagnozą „endometriozy” a ewentualnym pojawieniem się objawów mija zazwyczaj około 6 do 10 lat. 

Diagnostyka i leczenie endometriozy

W przypadku podejrzenia endometriozy pacjentki powinny udać się do specjalistycznego ośrodka leczenia endometriozy. Oprócz badania fizykalnego diagnoza jest tam stawiana przede wszystkim za pomocą specjalnych metod diagnostycznych. Obejmują one między innymi:

  • badanie fizykalne, w tym badanie ginekologiczne, badanie palpacyjne odbytnicze oraz oględziny ewentualnych blizn,
  • badanie ultrasonograficzne przezpochwowe,
  • w razie potrzeby rezonans magnetyczny (MRI),
  • USG pęcherza moczowego i nerek,
  • chirurgiczne badanie macicy oraz pobranie próbki do badania histologicznego.

Leczenie: farmakologiczne, hormonalne czy chirurgiczne?

W leczeniu endometriozy dostępne są zarówno terapie zachowawcze, jak i chirurgiczne.

Ważne jest jednak, aby wiedzieć, że pomimo dostępnych metod leczenia choroba ta jest obecnie nieuleczalna. Przyczyna endometriozy nie jest znana. Dlatego obecnie nie ma również terapii przyczynowo-skutkowej.

Leczenie endometriozy powinno zawsze odbywać się w specjalistycznym ośrodku i mieć charakter interdyscyplinarny.

Możliwości terapii hormonalnej

Terapia hormonalna w przypadku endometriozy ma na celu zahamowanie wzrostu tkanki poza macicą poprzez obniżenie poziomu hormonu estrogenu. Dzięki temu łagodzone są bóle i można zmniejszyć dawki leków przeciwbólowych.

Często stosuje się progestageny (np. poprzez przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych lub stosowanie hormonalnej wkładki) w celu zahamowania cyklu miesiączkowego. Bardziej skuteczną terapią hormonalną, ale wiążącą się z większą liczbą skutków ubocznych, są agoniści GnRH, którzy znacznie obniżają poziom estrogenu i mogą wywoływać dolegliwości podobne do tych występujących w okresie menopauzy. 

Leczenie farmakologiczne endometriozy

Obecnie nie ma skutecznego leku na endometriozę, można jedynie złagodzić dolegliwości.

Leczenie bólu jest najprostszą formą terapii farmakologicznej.

  • Środki przeciwbólowe,
  • suplementy diety, takie jak np. ekstrakt z kory sosny morskiej, lub
  • zabiegi fizyczne (techniki relaksacyjne, terapia ciepłem, fizjoterapia)

mają na celu złagodzenie bolesnych, comiesięcznych objawów podczas krwawienia.

Operacyjne leczenie endometriozy

W niektórych przypadkach konieczne może być również leczenie chirurgiczne pacjentek. Wskazania do operacji to:

  • utrzymujące się dolegliwości pomimo leczenia,
  • kobiety z podejrzanymi zmianami w jajnikach lub
  • pacjentki pragnące zajść w ciążę pomimo zdiagnozowanej endometriozy.

Ogniska zapalne są zazwyczaj usuwane metodą minimalnie inwazyjną (laparoskopowo). Laparoskopia pozwala na obejrzenie jamy brzusznej za pomocą endoskopu bez konieczności wykonywania dużego nacięcia. Ponadto podczas laparoskopii chirurg może usunąć ogniska endometriozy za pomocą niewielkich narzędzi.

Zaletą minimalnie inwazyjnej terapii chirurgicznej jest niewielki dostęp. Oznacza to szybsze gojenie się rany i powrót do aktywności po operacji. Po zabiegu występuje również mniej bólu, a ewentualna blizna pooperacyjna jest mniejsza.

Jednak nakład techniczny związany z tą operacją jest większy.

Rokowanie w przypadku leczenia endometriozy

W wielu przypadkach szanse powodzenia operacyjnego leczenia endometriozy są duże. Pacjentki pragnące mieć dzieci zachodziły w ciążę w naturalny sposób po zabiegu. Jednak ani chirurgiczne leczenie endometriozy, ani leczenie farmakologiczne nie prowadzą w dłuższej perspektywie do wyleczenia endometriozy.

Wskaźnik nawrotów po leczeniu operacyjnym lub hormonalnym wynosi od 20% do 80%. Z reguły w przypadku nawrotu lekarze zawsze najpierw rozważają farmakologiczną terapię endometriozy przed ponowną operacją.

Poprawa stanu zdrowia i złagodzenie objawów związanych z chorobą jest możliwa po menopauzie. W tym okresie zmienia się gospodarka hormonalna kobiet, a komórki endometriozy zależne od hormonów są mniej aktywne.

Którzy specjaliści oferują leczenie endometriozy?

Lekarze zajmujący się leczeniem endometriozy pracują w wyspecjalizowanych ośrodkach endometriozy. W szczególności endometriozą zajmują się specjaliści ginekolodzy.

Ze względu na charakter choroby mogą być dotknięte inne narządy, dlatego w ramach podejścia interdyscyplinarnego współpracują również specjaliści z zakresu

.

Ponadto często zaangażowane są również inne grupy zawodowe spoza środowiska medycznego, takie jak na przykład

Ponieważ dotychczas zarówno w społeczeństwie, jak i w medycynie poświęcano tej kwestii stosunkowo mało uwagi, a także w celu wzmocnienia badań, współpracy i opieki, Niemieckie Towarzystwo Ginekologii i Położnictwa (DGGG) powołało do życia Stowarzyszenie Endometrioza e. V. (AGEM). Stowarzyszenie to wspiera badania naukowe, ciągłe doskonalenie zawodowe lekarzy oraz transfer wiedzy do praktyki klinicznej, mając na celu przyspieszenie diagnozowania, poprawę leczenia oraz zwiększenie świadomości społecznej na temat tej choroby.