U kobiet z endometriozą fragmenty błony śluzowej macicy pojawiają się poza macicą. Mogą one również wrastać w inne narządy. Może to powodować silny ból podczas miesiączki, a nawet bezpłodność.
Szacuje się, że endometrioza dotyka od 2% do 30% wszystkich kobiet. Najczęściej występuje w wieku rozrodczym, między 35 a 45 rokiem życia.
Ogólnie rzecz biorąc, endometrioza objawia się niespecyficznym bólem i wieloma innymi niespecyficznymi objawami. Objawy te są spowodowane przez komórki endometriozy, które wrastają w tkanki i narządy i nadal podlegają tam hormonalnemu wpływowi estrogenu. Ich aktywność jest zatem zgodna z cyklem kobiecym.
Do tak zwanych objawów przewodnich należą przede wszystkim
- bóle menstruacyjne (dysmenorrhea),
- problemy z oddawaniem moczu, a także
- bóle podczas lub po stosunku płciowym.

W przypadku endometriozy błona śluzowa macicy rozwija się poza macicą © Henrie
Ponadto mogą wystąpić niespecyficzne objawy:
Ponadto pacjentki dotknięte tą chorobą mogą stać się bezpłodne. Spełnienie marzenia o dziecku jest w większości przypadków długą drogą.
Między diagnozą „endometriozy” a ewentualnym pojawieniem się objawów mija zazwyczaj około 6 do 10 lat.
W przypadku podejrzenia endometriozy pacjentki powinny udać się do specjalistycznego ośrodka leczenia endometriozy. Oprócz badania fizykalnego diagnoza jest tam stawiana przede wszystkim za pomocą specjalnych metod diagnostycznych. Obejmują one między innymi:
- badanie fizykalne, w tym badanie ginekologiczne, badanie palpacyjne odbytnicze oraz oględziny ewentualnych blizn,
- badanie ultrasonograficzne przezpochwowe,
- w razie potrzeby rezonans magnetyczny (MRI),
- USG pęcherza moczowego i nerek,
- chirurgiczne badanie macicy oraz pobranie próbki do badania histologicznego.
W leczeniu endometriozy dostępne są zarówno terapie zachowawcze, jak i chirurgiczne.
Ważne jest jednak, aby wiedzieć, że pomimo dostępnych metod leczenia choroba ta jest obecnie nieuleczalna. Przyczyna endometriozy nie jest znana. Dlatego obecnie nie ma również terapii przyczynowo-skutkowej.
Leczenie endometriozy powinno zawsze odbywać się w specjalistycznym ośrodku i mieć charakter interdyscyplinarny.
Możliwości terapii hormonalnej
Terapia hormonalna w przypadku endometriozy ma na celu zahamowanie wzrostu tkanki poza macicą poprzez obniżenie poziomu hormonu estrogenu. Dzięki temu łagodzone są bóle i można zmniejszyć dawki leków przeciwbólowych.
Często stosuje się progestageny (np. poprzez przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych lub stosowanie hormonalnej wkładki) w celu zahamowania cyklu miesiączkowego. Bardziej skuteczną terapią hormonalną, ale wiążącą się z większą liczbą skutków ubocznych, są agoniści GnRH, którzy znacznie obniżają poziom estrogenu i mogą wywoływać dolegliwości podobne do tych występujących w okresie menopauzy.
Leczenie farmakologiczne endometriozy
Obecnie nie ma skutecznego leku na endometriozę, można jedynie złagodzić dolegliwości.
Leczenie bólu jest najprostszą formą terapii farmakologicznej.
- Środki przeciwbólowe,
- suplementy diety, takie jak np. ekstrakt z kory sosny morskiej, lub
- zabiegi fizyczne (techniki relaksacyjne, terapia ciepłem, fizjoterapia)
mają na celu złagodzenie bolesnych, comiesięcznych objawów podczas krwawienia.
Operacyjne leczenie endometriozy
W niektórych przypadkach konieczne może być również leczenie chirurgiczne pacjentek. Wskazania do operacji to:
- utrzymujące się dolegliwości pomimo leczenia,
- kobiety z podejrzanymi zmianami w jajnikach lub
- pacjentki pragnące zajść w ciążę pomimo zdiagnozowanej endometriozy.
Ogniska zapalne są zazwyczaj usuwane metodą minimalnie inwazyjną (laparoskopowo). Laparoskopia pozwala na obejrzenie jamy brzusznej za pomocą endoskopu bez konieczności wykonywania dużego nacięcia. Ponadto podczas laparoskopii chirurg może usunąć ogniska endometriozy za pomocą niewielkich narzędzi.
Zaletą minimalnie inwazyjnej terapii chirurgicznej jest niewielki dostęp. Oznacza to szybsze gojenie się rany i powrót do aktywności po operacji. Po zabiegu występuje również mniej bólu, a ewentualna blizna pooperacyjna jest mniejsza.
Jednak nakład techniczny związany z tą operacją jest większy.
W wielu przypadkach szanse powodzenia operacyjnego leczenia endometriozy są duże. Pacjentki pragnące mieć dzieci zachodziły w ciążę w naturalny sposób po zabiegu. Jednak ani chirurgiczne leczenie endometriozy, ani leczenie farmakologiczne nie prowadzą w dłuższej perspektywie do wyleczenia endometriozy.
Wskaźnik nawrotów po leczeniu operacyjnym lub hormonalnym wynosi od 20% do 80%. Z reguły w przypadku nawrotu lekarze zawsze najpierw rozważają farmakologiczną terapię endometriozy przed ponowną operacją.
Poprawa stanu zdrowia i złagodzenie objawów związanych z chorobą jest możliwa po menopauzie. W tym okresie zmienia się gospodarka hormonalna kobiet, a komórki endometriozy zależne od hormonów są mniej aktywne.
Lekarze zajmujący się leczeniem endometriozy pracują w wyspecjalizowanych ośrodkach endometriozy. W szczególności endometriozą zajmują się specjaliści ginekolodzy.
Ze względu na charakter choroby mogą być dotknięte inne narządy, dlatego w ramach podejścia interdyscyplinarnego współpracują również specjaliści z zakresu
.
Ponadto często zaangażowane są również inne grupy zawodowe spoza środowiska medycznego, takie jak na przykład
Ponieważ dotychczas zarówno w społeczeństwie, jak i w medycynie poświęcano tej kwestii stosunkowo mało uwagi, a także w celu wzmocnienia badań, współpracy i opieki, Niemieckie Towarzystwo Ginekologii i Położnictwa (DGGG) powołało do życia Stowarzyszenie Endometrioza e. V. (AGEM). Stowarzyszenie to wspiera badania naukowe, ciągłe doskonalenie zawodowe lekarzy oraz transfer wiedzy do praktyki klinicznej, mając na celu przyspieszenie diagnozowania, poprawę leczenia oraz zwiększenie świadomości społecznej na temat tej choroby.