Protezę łokcia stosuje się, gdy staw łokciowy jest poważnie uszkodzony w wyniku artrozy, złamania lub reumatoidalnego zapalenia stawów, a leczenie zachowawcze nie przynosi już wystarczającej ulgi.
Celem operacji jest zmniejszenie bólu, przywrócenie stabilności stawu oraz poprawa ruchomości łokcia. Nowoczesne protezy łokcia to sztuczne implanty, które są indywidualnie dopasowywane do budowy anatomicznej pacjenta.
Staw łokciowy odgrywa bardzo ważną rolę w ruchomości ramienia. Składa się z trzech części:
Kość ramienna i łokciowa tworzą razem tzw. staw zawiasowy. Odpowiada on za zginanie i prostowanie ramienia. Kość ramienna i promieniowa wspólnie wykonują ruch obrotowy przedramienia. Powierzchnie stawowe między kością łokciową a promieniową w przedramieniu i ramieniu są chronione przez chrząstkę. Chrząstka służy
Uszkodzenie warstwy chrzęstnej stawu powoduje ból.
Istnieją różne przyczyny uszkodzeń chrząstki w łokciu:
Gdy chrząstka jest uszkodzona, kości ocierają się o siebie. Początkowo powoduje to jedynie ból podczas ruchu, ale z czasem prowadzi również do ograniczenia ruchomości i bólu w spoczynku. Uszkodzeń chrząstki nie da się cofnąć ani naprawić chirurgicznie. Leczeniem zachowawczym (czyli bez operacji) jest fizjoterapia i zastrzyki.
Jeśli te metody nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, można przeprowadzić oczyszczenie stawu (np. artroskopowo). Jeśli to również nie pomaga, jedyną metodą leczenia zużytej chrząstki jest wszczepienie sztucznego stawu łokciowego.
Anatomia stawu łokciowego © bilderzwerg | AdobeStock
Endoproteza stawowa nie jest widoczna z zewnątrz. Jest ona wszczepiana podczas operacji w miejsce zniszczonego stawu własnego organizmu i służy zatem jako proteza stawu. Dlatego też mówi się o sztucznym stawie.
W przypadku endoprotezy łokcia zachowana zostaje funkcjonalna ruchomość
.
Proteza łokcia wykonana jest ze stopu metalu. Najczęściej jest to tytan, ze względu
Poszczególne elementy protezy łokcia są wykonane z polietylenu (wysokiej jakości, wytrzymałego tworzywa sztucznego).
Żywotność takiej wszczepionej protezy łokcia jest bardzo zróżnicowana. W zależności od intensywności użytkowania sztucznego stawu łokciowego oraz wieku pacjenta wynosi ona od dziesięciu do piętnastu lat. W dość rzadkich przypadkach może jednak dojść do przedwczesnego obluzowania się protezy. W przypadku zużycia związanego z wiekiem lub przedwczesnego obluzowania proteza łokcia musi zostać zastąpiona nową.
Podczas wymiany stawu łokciowego na sztuczny elementy protezy umieszcza się w kości ramiennej oraz łokciowej. W miarę możliwości zachowuje się zdrową kość. Protezy łokcia są zatem mocowane wewnątrz kości (szpiku kostnego) za pomocą specjalnego kleju cementowego. Ma to tę zaletę, że stabilność ramienia jest zachowana dzięki własnej kości.
Trzonki protezy wprowadzone do kości ramiennej i łokciowej są połączone za pomocą sztucznego stawu łokciowego. Działa on dokładnie tak samo, jak istniejący wcześniej naturalny staw zawiasowy. W przypadku zastosowania takiej protezy łokcia mówi się o protezie całkowitej, ponieważ zastępuje ona cały staw łokciowy. W łagodnych przypadkach zużycia stawu łokciowego można również zastosować tzw. protezę częściową. Nie zastępuje ona całego stawu, a jedynie jego niewielką część.
Operację wszczepienia protezy łokcia można przeprowadzić zarówno w znieczuleniu ogólnym, jak i częściowym. W przypadku znieczulenia częściowego wykonuje się znieczulenie miejscowe w okolicy barku i szyi. Następnie całe ramię jest znieczulone, ale pacjent pozostaje przy pełnej świadomości. W przypadku znieczulenia ogólnego pacjent zostaje wprowadzony w stan snu i śpi przez cały czas trwania operacji. Zazwyczaj zabieg trwa około jednej do dwóch godzin.
Najpierw wykonuje się nacięcie z tyłu ramienia, biegnące wzdłuż stawu łokciowego. Mięśnie znajdujące się w tym miejscu są delikatnie odsuwane na bok, aby ich nie uszkodzić. Następnie chirurg usuwa zniszczoną tkankę chrzęstną stawu.
W razie potrzeby można również usunąć niewielkie fragmenty kości, jeśli są one już zbyt zniszczone przez ścieranie i zużycie i nie zapewniają wystarczającego oparcia dla protezy łokcia. Następnie chirurg przygotowuje ramię i łokieć do wprowadzenia tytanowych trzpieni do szpiku kostnego. Następnie proteza łokcia jest całkowicie wszczepiana i cementowana w kości. W zależności od metody operacyjnej i samopoczucia pacjenta po operacji pobyt w szpitalu trwa od pięciu do siedmiu dni.
Jak w przypadku każdej wszczepionej endoprotezy, również w przypadku sztucznego stawu łokciowego istnieje pewne ryzyko. Zaczyna się ono już podczas operacji od typowych skutków ubocznych, takich jak
. Ponieważ ryzyko to może wystąpić przy każdym zabiegu operacyjnym, jest ono wyjaśniane z wyprzedzeniem podczas szczegółowej rozmowy. Nietolerancja materiału, z którego wykonana jest proteza łokcia (tytan), występuje tylko w bardzo rzadkich przypadkach.
Do częściej występujących powikłań należą między innymi
Zazwyczaj nie mają one jednak wpływu na efekt końcowy. W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do tzw. zakażenia endoprotezy, które można leczyć wyłącznie operacyjnie.
Również operacyjnie można leczyć obluzowanie protezy, które zwykle pojawia się po około dziesięciu do piętnastu latach w wyniku codziennego obciążenia protezy łokcia. W takim przypadku protezę należy wymienić z powodu zużycia.
Po zszyciu nacięcia z tyłu ramienia cały staw łokciowy zostaje unieruchomiony. Aby zapobiec powstaniu krwiaka w stawie i dalszemu krwawieniu, wcześniej założono dreny. Zapewniają one odpływ krwi z wnętrza łokcia.
W razie potrzeby można również założyć tzw. cewnik przeciwbólowy. Umożliwia on ciągłe podawanie środków przeciwbólowych, gwarantując pacjentowi względną ulgę w bólu.
W stosunkowo krótkim czasie szyna zostaje zdjęta, a staw łokciowy mobilizowany. Pacjent jest zachęcany do wykonania pierwszych ruchów nowym stawem pod nadzorem lekarza. Dzięki założonemu cewnikowi przeciwbólowemu lub podawaniu środków przeciwbólowych proces ten powinien być już w dużej mierze bezbolesny.
Jeszcze podczas pobytu w szpitalu ruch sztucznego stawu łokciowego jest wielokrotnie stymulowany i trenowany w ramach nadzorowanej fizjoterapii.
Po wypisaniu ze szpitala nadal konieczna jest ukierunkowana fizjoterapia, która jest prowadzona ambulatoryjnie. W przypadku sztucznego stawu łokciowego rehabilitacja stacjonarna zazwyczaj nie jest konieczna.
W ramach fizjoterapii staw łokciowy jest powoli przyzwyczajany do swojej rzeczywistej funkcji. Pacjent uczy się tu obsługi sztucznego stawu łokciowego i otrzymuje wskazówki dotyczące możliwych w przyszłości aktywności.
W większości przypadków pacjent nie powinien już wykonywać żadnych czynności, które silnie obciążają łokieć, w tym
Ponieważ zwłaszcza to ostatnie nie zawsze jest łatwe w codziennym życiu, w ramach fizjoterapii pacjent uczy się ruchów łagodzących obciążenie łokcia w codziennym życiu. W większości przypadków łokieć odzyskuje pełną sprawność po około sześciu tygodniach, a dolegliwości są już tylko niewielkie.
Kiedy konieczna jest proteza łokcia i jakie są jej rodzaje?
Proteza łokcia sprzężona i proteza niesprzężona należą do rodzajów protez łokcia, które są dostępne, przy czym wszczepienie sztucznego stawu łokciowego staje się konieczne, gdy uszkodzony lub zużyty staw łokciowy z silnie zużytymi, zużyte powierzchnie stawowe i elementy stawu, nie można przywrócić funkcjonalności stawu łokciowego nawet za pomocą metod zachowawczych i oszczędzających staw.
Jak działa proteza łokcia bez przegubu?
Proteza łokcia bez przegubu zastępuje cały staw lub jego części, jest indywidualnie dopasowana do łokcia, składa się z poszczególnych elementów sztucznego stawu łokciowego, które są częściowo połączone zawiasowo, a sztuczny staw łokciowy naśladuje funkcję i kształt oraz funkcję i kształt normalnego stawu łokciowego w sposób jak najbardziej zbliżony do rzeczywistości.
Od czego zależy wybór odpowiedniego modelu protezy?
Wybór rozwiązania, np. protezy częściowo połączonej, zależy od tego, czy zachowana jest funkcja stabilizacyjna aparatu więzadłowego, ponieważ wybór protezy zależy w znacznym stopniu od stabilności kości, ponieważ proteza opiera się na tkance kostnej oraz na układzie więzadeł łokcia.
Jak przebiega operacja łokcia?
Ze względu na złożoną anatomię stawu łokciowego jest to operacja wymagająca, a raczej złożona, podczas której w trakcie zabiegu chirurgicznego usuwa się tkankę chorobową, usuwane są chore tkanki i zniszczone fragmenty kości, a następnie wszczepiana jest proteza, tak aby implant był bezpiecznie zakotwiczony w kości.
Jakie są cele operacji i jak długo wytrzymuje proteza łokcia?
Wszczepienie protezy stanowi sztuczną wymianę stawu, stosowaną w przypadku zaawansowanej artrozy, umożliwia lepszą ruchomość łokcia i ma na celu wyeliminowanie bólu oraz przywrócenie funkcjonalności stawu łokciowego, przy czym trwałość protezy łokcia wynosi zazwyczaj od 10 do 15 lat, a ewentualne obluzowanie protezy powinno być regularnie kontrolowane.
Kiedy rozpoczyna się opieka pooperacyjna? Opieka pooperacyjna rozpoczyna się już pierwszego dnia po operacji, ponieważ proteza została wszczepiona, a kość łokciowa organizmu musi się do niej dostosować, dlatego wieloletnie doświadczenie jest ważne dla monitorowania protezy i zapewnienia długotrwałej stabilnej funkcji sztucznego stawu łokciowego.
