Terapia z użyciem urządzeń kardiologicznych obejmuje urządzenia techniczne wspomagające pracę serca. Możliwości sięgają od prostych stentów wieńcowych aż po systemy wspomagania lewej komory serca (LVAD). Te ostatnie stanowią techniczną alternatywę dla przeszczepu serca.
W tym artykule dowiesz się więcej o możliwościach implantacji i opiece pooperacyjnej w terapii z użyciem urządzeń. Ponadto przedstawiamy tutaj wybrane ośrodki kliniczne i specjalistów w dziedzinie terapii z użyciem urządzeń.
Termin „terapia z użyciem urządzeń” obejmuje leczenie za pomocą rozruszników serca, wszczepialnych defibrylatorów i innych stymulatorów serca. W zależności od choroby serca można stosować różne systemy.
Na przykład w przypadku wolnych zaburzeń rytmu serca stosuje się bezprzewodowe rozruszniki serca, a w przypadku tachykardii lub migotania komór – defibrylatory.
Pacjenci cierpiący na zaawansowaną niewydolność serca zazwyczaj otrzymują terapię resynchronizacyjną serca (CRT).
Terapia z użyciem urządzeń jest stosowana, gdy leczenie farmakologiczne lub operacyjne nie jest już wystarczające.
W terapii z użyciem urządzeń serce otrzymuje wsparcie techniczne, aby mogło dalej pracować. W najprostszym przypadku, np. pacjent z dusznicą bolesną otrzymuje stent wieńcowy w celu poszerzenia zwężonych naczyń krwionośnych.
Jeszcze większa wiedza specjalistyczna jest potrzebna, gdy funkcja pompowania serca jest ograniczona. Na przykład zaburzenia rytmu serca zakłócają normalne funkcjonowanie serca. W konsekwencji może dojść do zmęczenia, duszności i zawrotów głowy, a nawet omdlenia (synkopy).
Jeśli serce bije bardzo wolno lub między dwoma uderzeniami występuje dłuższa przerwa, częstotliwość akcji serca spada. Wówczas możliwe jest zatrzymanie akcji serca. W takim przypadku pomocne są m.in. wszczepialne rozruszniki serca, które za pomocą słabych impulsów elektrycznych mogą regulować pracę serca nawet w zależności od obciążenia.
Ponadto pacjenci z niewydolnością serca często wymagają terapii z użyciem urządzeń wspomagających pracę serca. Systemy wspomagania lewej komory serca są połączone z sercem z zewnątrz i regulują jego pracę.
W przypadku zaburzeń rytmu serca może się zdarzyć, że nie da się ich wykryć nawet w 24-godzinnym długoterminowym EKG. Jednak do diagnozy i dalszego planowania terapii niezbędna jest ocena wzorca zaburzeń rytmu serca.
W takich przypadkach istnieje możliwość wszczepienia pod skórę rejestratora zdarzeń lub rejestratora pętlowego. Zabieg ten wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Lekarze wykonują w tym celu niewielkie nacięcie i umieszczają rejestrator zdarzeń pod skórą. Urządzenie to nie jest dużo większe od małej pamięci USB.
Przez okres do trzech lat urządzenie rejestruje tętno pacjenta. Lekarz może odczytać dane z rejestratora zdarzeń i zdiagnozować zaburzenia rytmu serca. Pacjent posiada mały pilot, za pomocą którego jednym naciśnięciem przycisku może ustawić znacznik, gdy wystąpią odczuwalne zaburzenia rytmu serca.
Rozruszniki serca to urządzenia wszczepialne, które kontrolują rytm serca, nadając np. nowe tempo spowolnionemu sercu. Rozruszniki nadają się również do koordynacji przewodzenia pobudzeń między przedsionkiem a komorą serca.
Urządzenie w sposób ciągły mierzy tętno za pomocą impulsów elektrycznych i wspomaga je w razie potrzeby @ Lumos sp /AdobeStock
Obecnie dostępne są trzy podstawowe typy stymulatorów serca:
To, który rozrusznik serca jest odpowiedni dla danego pacjenta, decyduje kardiolog na podstawie dostępnych wyników badań.
Wszczepienie stymulatora serca nie wymaga operacji na otwartym sercu. Zabieg trwa zaledwie 45–60 minut.
Rozrusznik serca składa się z metalowej obudowy, w której znajdują się chipy komputerowe i trwała bateria. Lekarze wprowadzają pod skórę urządzenie wielkości pudełka zapałek poprzez niewielkie nacięcie w górnej części klatki piersiowej. Następnie je mocują.
W zależności od typu stymulatora kontakt z mięśniem sercowym zapewnia jedna, dwie lub trzy elektrody. W tym celu lekarze również wprowadzają przewody elektrod przez żyłę w okolicy obojczyka aż do serca. Tam przykręcają je do mięśnia sercowego. Kieszeń skórną, w której znajduje się rozrusznik serca, lekarze zamykają szwem. Z zewnątrz programują chip komputerowy przez opatrunek na ranie.
Zazwyczaj około jednego do dwóch dni po wszczepieniu stymulatora pacjenci mogą opuścić klinikę. Do tego czasu lekarze optymalnie dostosowują pracę stymulatora.
Początkowo konieczne są wizyty kontrolne co sześć do ośmiu tygodni w celu monitorowania działania stymulatora serca i ewentualnej regulacji. Następnie kontrole odbywają się co trzy do sześciu miesięcy.
Elektrody stymulatora serca zawsze stanowią ryzyko infekcji i stanów zapalnych. Szczególnie w przypadku młodszych pacjentów z jednokomorowymi stymulatorami serca lekarze coraz częściej rozważają alternatywę: stymulator serca bez elektrod.
System działa jak klasyczny rozrusznik serca jednokomorowy. Różnica polega jednak na tym, że lekarze wszczepiają go bezpośrednio do prawego przedsionka. Aby zminimalizować konieczność kolejnych zabiegów, żywotność baterii wynosi do 10 lat. Implantacja tych systemów bezelektrodowych jest już dziś możliwa w wyspecjalizowanych ośrodkach.
Terapia resynchronizacyjna serca (CRT) to specjalna forma stymulatora serca. U pacjentów z ciężką niewydolnością serca CRT pomaga zsynchronizować skurcze lewej i prawej komory serca.
Dzięki temu funkcja pompowania serca wraca do normy. Implantacja przebiega analogicznie do opisanej już operacji wszczepienia stymulatora serca. Jednak w przypadku terapii resynchronizacji serca lekarze muszą umieścić trzy elektrody w mięśniu sercowym.
Wszczepialne defibrylatory można podzielić analogicznie do grup znanych już z rozruszników serca:
W przeciwieństwie do stymulatora serca, który przyspiesza pracę wolnego serca, defibrylator pomaga w przypadku szybkiego bicia serca, takiego jak trzepotanie komór lub migotanie komór.
Ponieważ serce bije tak szybko, nie jest w stanie wytworzyć siły pompowania niezbędnej do utrzymania przepływu krwi. Bez defibrylatora dochodzi do zatrzymania akcji serca.
Wszczepienie urządzenia terapeutycznego przebiega analogicznie do wszczepienia rozrusznika serca. Jeśli wszczepiony defibrylator wykryje migotanie komór, generuje impuls prądowy za pośrednictwem elektrody umieszczonej w mięśniu sercowym. W ten sposób serce wraca do swojego rytmu pracy.
Chociaż ilość energii potrzebna do tego jest niewielka, defibrylator ze względu na swój sposób działania zużywa więcej energii niż stymulator. Z tego powodu defibrylatory wszczepialne są nieco większe niż stymulatory. Ponadto wszystkie obecnie dostępne defibrylatory wszczepialne oferują również funkcję stymulatora.
Blizny po operacji wszczepienia rozrusznika serca są niewielkie i zazwyczaj dobrze się goją @ chris2766 /AdobeStock
W przypadku pacjentów z najcięższymi chorobami serca może być konieczne nawet przeszczepienie serca. Często jednak potrzeba czasu, zanim dostępny będzie odpowiedni przeszczep. Dlatego do tego czasu często konieczne jest zastosowanie rozwiązania technicznego. Pacjenci w podeszłym wieku nie kwalifikują się już do przeszczepu serca. W takich przypadkach pomocna jest terapia z użyciem pompy krążeniowej. Najbardziej znaną pompą krążeniową jest system wspomagania lewej komory serca (LVAD).
Wszczepienie LVAD odbywa się w znieczuleniu ogólnym przy otwartej klatce piersiowej. Podczas operacji do serca podłącza się przewody krwionośne i pompę sercową, które później przejmują transport krwi i odciążają serce.
Po trwającej od 4 do 5 godzin operacji pacjenci pozostają na oddziale intensywnej terapii przez dwa do pięciu dni. W ciągu pierwszych trzech tygodni w klinice prowadzona jest ścisła opieka pooperacyjna.
Następnie pacjent przechodzi czterotygodniową rehabilitację (w skrócie: reha). Długoterminowa opieka pooperacyjna rozpoczyna się w pierwszym dniu po zakończeniu rehabilitacji. Druga kontrola odbywa się 14 dni później. Na koniec kontrola kontrolna odbywa się zazwyczaj tylko co trzy miesiące.
Terapia serca z użyciem urządzeń należy do dziedziny kardiologii. Specjalistyczne kliniki i ośrodki kardiologii oraz kardiochirurgii są zatem odpowiednimi miejscami, gdzie można znaleźć specjalistów w zakresie terapii z użyciem urządzeń.
Tutaj znajdziesz również wybór ośrodków i specjalistów w dziedzinie kardiologii/kardiochirurgii, którzy oferują różne rodzaje terapii z użyciem urządzeń.
