Termin „periodontologia” pochodzi z języka greckiego i składa się z trzech części – „parà” oznacza „obok”, „odous” oznacza „ząb”, a „lógos” oznacza „naukę”. Periodontologia jest zatem nauką o aparacie więzadłowym zębów – przyzębiu – i tym samym dziedziną stomatologii. Obejmuje ona diagnostykę i leczenie różnych chorób dziąseł i kości szczęki. Jednak do zadań periodontologa należy również odpowiednia profilaktyka, mająca na celu utrzymanie zdrowia zębów i otaczających je tkanek.
Autor artykułu specjalistycznego
Leading Medicine Guide Redaktion
Przegląd artykułów
Periodontologia - Więcej informacji
Jakie kwalifikacje posiada periodontolog?
Każdy dentysta posiada wiedzę w tej dziedzinie, jednak periodontolodzy mają specjalne dodatkowe wykształcenie.
W Niemczech Uniwersytet w Münster oferuje trzyletnie szkolenie w zakresie specjalizacji z zakresu periodontologii. Równoważne jest szkolenie na specjalistę DGParo w dziedzinie periodontologii®. Ponadto istnieje kierunek studiów magisterskich w tej dziedzinie oraz specjalne kursy, tzw. programy nauczania, prowadzone przez izby stomatologiczne i różne instytucje.
Jakie choroby aparatu więzadłowego zębów występują najczęściej?
Przyzębie składa się z
- dziąseł,
- pęcherzyka zębowego,
- cementu korzeniowego oraz
- kieszeni zębowej.
Zdrowe dziąsła przylegają ściśle do zębów, mają różowy kolor. Często jednak dziąsła są zaczerwienione, opuchnięte i łatwo krwawią. Odchodzą od zębów, a obok nich tworzą się kieszonki. To zapalenie dziąseł, które dentysta nazywa gingivitis, występuje bardzo często.
Na tym etapie nie występuje jeszcze silny ból, ale leczenie należy rozpocząć jak najwcześniej. W przeciwnym razie stan zapalny może rozprzestrzenić się na kość szczęki, błonę korzeniową i cement.
Wówczas lekarz diagnozuje zapalenie przyzębia, w języku potocznym przyjęło się również określenie paradontoza.
Jeśli paradontoza postępuje bez leczenia, tworzą się głębokie kieszonki dziąsłowe, a szyjki zębów są odsłonięte. Skutkiem tego jest wrażliwość na bodźce cieplne i zimno. W dalszym przebiegu choroby atakowana jest również kość szczękowa, zęby się rozchylają i bez głębokiego leczenia nie da się ich już uratować.
Jednak nawet w tak ciężkich przypadkach periodontologia we współpracy z chirurgią jamy ustnej i implantologią może zachować lub przywrócić funkcjonalność aparatu żucia.
Jakie terapie stosuje się w periodontologii?
Periodontolog najpierw określi stopień zaawansowania choroby. Sprawdza zęby pod kątem osadu i kamienia nazębnego oraz mierzy sondą głębokość kieszonek dziąsłowych. Badanie rentgenowskie dostarcza informacji na temat ustawienia zębów i stanu kości szczęki.
Właściwa terapia może składać się z kilku etapów.
Najpierw dentysta usuwa płytkę nazębną i kamień podczas profesjonalnego czyszczenia zębów. W tym celu używa kirety, dzięki której dociera do kamienia nawet w głębokich kieszonkach dziąsłowych. Często stosuje również urządzenia na fale dźwiękowe i ultradźwiękowe lub urządzenie laserowe. Jest to wprawdzie bardziej komfortowe dla pacjenta, ale w głębokich kieszonkach dziąsłowych może nie udać się dotrzeć do wszystkich osadów. To dokładne czyszczenie czasami wystarcza, aby usunąć szkodliwe bakterie i umożliwić dziąsłom gojenie się.
Jeśli kieszonki są bardzo głębokie, konieczny jest niewielki zabieg chirurgiczny, tzw. leczenie otwarte. Stomatolog unosi brzegi dziąseł, aby uzyskać lepszy dostęp, i usuwa chore tkanki.
W niektórych przypadkach konieczne jest ukierunkowane leczenie farmakologiczne. W tym celu można zidentyfikować patogeny w laboratorium za pomocą próbki. Odpowiednie antybiotyki wspomagają gojenie, nie niszcząc flory jamy ustnej. Podaje się je doustnie lub umieszcza bezpośrednio w kieszonkach.
Dzięki tym etapom leczenia szanse na całkowite wyleczenie i zachowanie zębów są bardzo wysokie, nawet w przypadku zaawansowanego zapalenia przyzębia.
Jak powstaje zapalenie przyzębia i jakie są sposoby profilaktyki?
Na zębach osadza się płytka nazębna, która zawiera między innymi różne mikroorganizmy. W jamie ustnej występuje ponad 700 rodzajów bakterii, które są pożyteczne lub nieszkodliwe. Jeśli osad ten nie jest regularnie usuwany poprzez staranne dbanie o zęby, twardnieje w wyniku odkładania się minerałów, tworząc kamień nazębny.
Wraz z kamieniem nazębnym powstają kieszonki dziąsłowe, w których bakterie mogą namnażać się ponad normę. Układ odpornościowy organizmu próbuje zwalczać te bakterie. W wyniku powstającego zapalenia uwalniane są również substancje, które niszczą włókna aparatu więzadłowego zęba. Regularne i dokładne czyszczenie zębów jest więc ważnym warunkiem zdrowych dziąseł.
Istnieją jednak inne czynniki ryzyka, które sprzyjają rozwojowi paradontozy. Należą do nich
- palenie tytoniu,
- stres,
- niezbilansowana dieta,
- osłabiony układ odpornościowy,
- cukrzyca.
Oprócz stosowania nici dentystycznej i szczoteczek międzyzębowych w ramach codziennej pielęgnacji zębów, skuteczną profilaktyką zapalenia przyzębia są regularne kontrole i profesjonalne czyszczenie zębów u dentysty.
