İçeriğe geç
Leading Medicine Guide logosu

Uzmanlarla yapılan röportajlar

Pankreas hastalıklarının disiplinlerarası tedavileri

Alexandra_Pfitzmann.jpg

Alexandra Pfitzmann ·

Pankreas hastalıkları genellikle özellikle titiz bir teşhis ve kişiye özel olarak uyarlanmış bir tedavi gerektirir. Hastalığın tablosuna bağlı olarak, her hasta için en iyi tedaviyi geliştirmek üzere farklı uzmanlık alanları bir araya gelir. Günümüzde modern görüntüleme yöntemleri, endoskopik teknikler, ilaç tedavileri ve uzmanlaşmış cerrahi müdahaleler sıklıkla birbiriyle sorunsuz bir şekilde bütünleşmektedir. Farklı uzmanlar arasındaki yakın işbirliği, karmaşık pankreas hastalıklarının bile kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesini ve hedefe yönelik olarak tedavi edilmesini mümkün kılmaktadır.

Univ.-Prof. Dr. med. Maximilian Bockhorn, FEBS

“Hem tanı hem de tedavi alanlarında son yıllarda büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. Pankreas kanseri, artık uzun zamandır kaçınılmaz olarak umutsuz bir prognozla eşdeğer görülmemektedir. Buna özellikle, damarların veya komşu organların ek olarak çıkarılması gibi genişletilmiş cerrahi olanaklar ile ameliyat öncesi ve sonrası modern tedavi yaklaşımları, örneğin kemoterapi veya bazı durumlarda radyoterapi, katkıda bulunmuştur. Yine de pankreas kanseri, genellikle geç bir aşamada tespit edildiği ve bu nedenle tedaviyi zorlaştıran ciddi bir hastalık olmaya devam etmektedir. Bu nedenle vücudun uyarı sinyallerine dikkat etmek ve erken dönemde tıbbi yardım almak daha da önemlidir. Olası uyarı işaretleri arasında, üst karın bölgesinde devam eden ağrılar veya tekrarlayan pankreatit sayılabilir. Yeni ortaya çıkan diabetes mellitus (şeker hastalığı) durumunda özellikle dikkatli olunmalıdır, çünkü bu durum en önemli uyarı işaretlerinden biri olarak kabul edilir. Gözlerin sararması da bir işaret olabilir; ancak bu durumda hastalık muhtemelen daha ileri bir aşamada olabilir. Ayrıca, gece terlemesi, kilo kaybı veya uyku bozukluğu gibi tipik eşlik eden belirtiler de uyarı sinyalleri olabilir. Artık pankreas kanserinde de sindirim sistemindeki diğer tümör hastalıklarıyla benzer bağlantılar olduğu bilinmektedir: Kronik iltihaplanmalar, uzun vadede kanser riskini artırabilir. Prof. Dr. Bockhorn, görüşmemizin başında “Bu nedenle, pankreasta tekrarlayan iltihaplanmalar durumunda, iltihap kaynaklı doku değişikliklerinin ileride kansere dönüşmemesi için özellikle dikkatli olunmalıdır” diye açıklıyor.

Modern görüntüleme yöntemleri ve endoskopik incelemeler, pankreas hastalıklarının teşhis ve tedavi planlamasını kökten değiştirmiştir. Pankreas karın boşluğunun derinliklerinde yer aldığından ve şikayetler genellikle ancak ilerlemiş bir aşamada ortaya çıktığından, hassas görüntüleme kilit bir rol oynamaktadır.

“Şikayetlerin ortaya çıkması, elbette otomatik olarak pankreas kanseri olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle tanının amacı, öncelikle semptomların nedenini mümkün olduğunca çabuk saptamak ya da diğer hastalıkları dışlamaktır. Bu konuda bugün, 20 yıl öncesine kıyasla çok daha etkili görüntüleme yöntemleri mevcuttur. Modern radyolojik incelemelerin, özellikle manyetik rezonans tomografinin (MRG) yanı sıra, gastroenterolojik değerlendirme de merkezi bir rol oynar. Bu süreçte endoskopi ve endosonografi, yani pankreasın içten doğrudan ultrasonla incelenmesi, özel bir öneme sahiptir. Prof. Dr. Bockhorn, “İlk muayenede bile fizik muayene ve konvansiyonel ultrason önemli ipuçları sağlayabilir ve çok sayıda olası tanıyı ekarte edebilir. Genel olarak, modern tanı yöntemleri bugün, birkaç on yıl öncesine kıyasla pankreastaki değişikliklerin çok daha kesin ve erken bir aşamada değerlendirilmesini mümkün kılmaktadır” diye açıklıyor.

Univ.-Prof. Dr. med. Maximilian Bockhorn, FEBS


Modern görüntüleme ve endoskopi, kişiye özel pankreas tıbbının temelini oluşturur. Bunlar, kesin bir tanı konulmasını sağlar, tanısal belirsizlikleri en aza indirir ve cerrahlar, gastroenterologlar, radyologlar, patologlar ve onkologların yakın işbirliği içinde çalıştığı kişiye özel tedavi konseptlerinin temelini oluşturur. Böylelikle günümüzde tedaviler çok daha hedef odaklı bir şekilde planlanabilmekte ve hastalar için başarı şansı artırılabilmektedir.


Pankreas hastalıkları, modern tıpta en zorlu klinik tablolar arasında yer almaktadır. Bunun bir nedeni, organın karın boşluğundaki merkezi konumu ve mide, duodenum, karaciğer, safra yolları ve önemli kan damarları gibi komşu yapılarla olan yakın bağlantısıdır. Diğer yandan, pankreas hastalıklarının yelpazesi, akut ve kronik iltihaplanmalardan kistik değişikliklere, iyi huylu ve kötü huylu tümörlere kadar çok çeşitli klinik tabloları kapsamaktadır. Bu nedenle, optimal bir tedavi için tek bir uzmanlık alanının uzmanlığı genellikle yeterli olmaz.

Prof. Dr. Bockhorn bu konuda şunları açıklıyor: “Pankreasta görülen değişikliklerde belirli bir tedaviye karar vermek asla şematik bir süreç değildir; bu karar, bulguların türüne ve hastanın genel durumuna bağlıdır. Her anormallik otomatik olarak kanserle eşdeğer değildir ve her değişiklik hemen ameliyat gerektirmez. Bazı bulgular başlangıçta düzenli aralıklarla takip edilebilirken, diğerlerinde ise özellikleri nedeniyle cerrahi tedavinin gerekli olduğuna dair neredeyse hiç şüphe yoktur. Bu nedenle her hastaya öncelikle ilgili tetkikleri içeren standart bir tanı programı uygulanır. Sonuçlar daha sonra, ileride izlenecek yolun belirlenmesi amacıyla disiplinlerarası bir uzmanlar grubu tarafından tartışılır. Bu süreçte sıklıkla, bir bulgunun dikkat çekici olmasına rağmen ilk etapta yakından izlenebileceği ortaya çıkar. Diğer durumlarda ise yeni ortaya çıkan diyabet, sarılık, istenmeyen kilo kaybı veya hastanın yaşı gibi ek faktörler, yüksek derecede tümör şüphesini destekler. Kanser şüphesini doğrulamak veya ekarte etmek için sıklıkla pankreastan bir doku örneği alınır. Ancak, bulguları normal bir örnek, mutlaka tümör bulunmadığı anlamına gelmez. Bazı durumlarda kesin tanı, ancak ameliyat sonrasında alınan dokunun histolojik incelemesiyle kesinleştirilebilir. Bu nedenle tedavi ekibinin deneyimi ve tüm bulguların ortak değerlendirmesi daha da önemlidir” diyerek şöyle devam eder:

“Tedavi kararında çeşitli uzmanlık alanları rol oynar. Bunlar arasında özellikle cerrahi, gastroenteroloji, radyoloji ve onkoloji yer alır. Uzmanlar, her bir vakada hangi tedavinin en yüksek başarı şansını sunduğunu birlikte değerlendirir. Pankreas kanseri teşhisi konulduğunda, günümüzde cerrahi ve onkoloji sıklıkla birlikte uygulanmaktadır. Prensip olarak, mümkün olduğunca her hastaya ameliyat öncesinde veya sonrasında ek bir ilaç tedavisi sunulmalıdır. Öncesinde uygulanan, “neoadjuvan tedavi” olarak adlandırılan tedavi yöntemi, özellikle tümörün ilk etapta tamamen ameliyat edilebilir görünmediği ve kemoterapi ile küçültülmesi gerektiği durumlarda kullanılır. Buradaki amaç, daha sonra tümörün tamamen çıkarılması için gerekli koşulları iyileştirmektir. Zira tüm ilerlemelere rağmen, pankreas kanserinde cerrahi hâlâ tedavinin temel altın standardıdır. İlgili tüm uzmanlık alanlarının ortak hedefi, nihayetinde tümörü mümkün olduğunca tamamen ortadan kaldırabilmektir.”


Günümüzde modern pankreas tıbbı bir ekip çalışmasıdır. İlgili uzmanlık alanları ne kadar sıkı işbirliği yaparsa, tedavi o kadar kişiye özel, güvenli ve başarılı bir şekilde planlanabilir.


Pankreas hastalıklarında en uygun tedavinin seçimi çok sayıda faktöre bağlıdır ve sıklıkla disiplinlerarası bir ekip içinde bireysel bir değerlendirme gerektirir. Bu konuda özellikle belirleyici olan faktörler arasında altta yatan hastalık, hastalığın ciddiyet derecesi, değişikliklerin yayılımı, şikayetlerin veya komplikasyonların varlığı ve hastanın genel sağlık durumu yer alır.

“Birçok hasta için, yeni teşhis edilen bir tümörün neden hemen ameliyat edilmediğini ilk başta anlamak zordur. Sezgisel tepki genellikle şöyledir: ‘Tümör mümkün olduğunca çabuk çıkarılmalı.’ İşte tam da bu nedenle, tedavi stratejisi hakkında bilgilendirme, tedavi ekibinin en önemli görevlerinden biridir. Hastalar, ameliyat öncesi tedavinin bir gecikme değil, genel tedavi planının önemli bir parçası olduğunu anlamalıdır. Amaç, daha sonraki bir ameliyatın başarı şansını artırmak ve tümörün tamamen çıkarılması için en uygun koşulları sağlamaktır. Çünkü tümör cerrahisinde, tümörü sadece kısmen çıkarmak yeterli değildir. Önemli olan, tümörü mümkün olduğunca tamamen ve bir bütün olarak ortadan kaldırmayı hedefleyen net bir tedavi planıdır. Teşhis anında bu henüz mümkün değilse, tümörü ameliyat edilebilir bir aşamaya getirmek için öncelikle başka tedavi yolları seçilmelidir. Ön tedavi, bu nedenle mümkün olduğunca başarılı bir cerrahi müdahalenin hazırlığına hizmet eder. Ameliyattan sonra da onkoloji sıklıkla önemli bir rol oynamaya devam eder. Temel olarak, mümkün olduğunca her hastaya tamamlayıcı bir ilaç tedavisi sunulmaya çalışılır. Bunun uygun olup olmadığı ve ne ölçüde uygulanacağı ise birkaç faktöre bağlıdır: genel sağlık durumuna, olası bir ön tedavinin ne kadar iyi tolere edildiğine ve son olarak da hastanın ameliyattan ne kadar çabuk iyileştiğine. Bazen ön muayenelerde tespit edilemeyen bulgular ancak ameliyat sırasında ortaya çıkar. Örneğin, hastalığın zaten daha ileri bir aşamada olduğu veya metastaz oluşturduğu ortaya çıkarsa, tedavi planının değiştirilmesi gerekebilir. Bu tür durumlarda, ameliyat yerine başka bir tedavi seçeneği ön plana çıkabilir. Bu aşamada her hasta cerrahi müdahaleden fayda görmez. Genel olarak, ameliyat edilebilir pankreas kanseri olan hastaların, ameliyatın mümkün olmadığı hastalara kıyasla ortalama olarak daha iyi hayatta kalma şansına sahip olduğu söylenebilir. Bununla birlikte, hastalığın seyri ve prognozu hiçbir zaman genelleştirilerek tahmin edilemez. Aralığı geniştir ve çok sayıda bireysel faktöre bağlıdır. Güncel araştırmaların odak noktalarından biri, hangi biyolojik ve genetik özelliklerin, hangi hastanın özellikle ameliyattan, kombinasyon tedavisinden veya diğer tedavi yaklaşımlarından fayda göreceğini belirlediğidir. Prof. Dr. Bockhorn, “Tüm ilerlemelere rağmen, ilerlemiş pankreas kanserinde yaşam beklentisi genellikle sınırlı kalmaktadır; bu nedenle tedavi hedefleri, yaşam kalitesi ve gerçekçi beklentiler konusunda dürüst ve aynı zamanda duyarlı bir iletişim, tedavinin önemli bir parçasıdır” diye vurgulamaktadır.


Akut pankreatitler genellikle ilk etapta konservatif olarak tedavi edilir. Ancak komplikasyonlar ortaya çıktığında veya tedaviden başarı elde edilemediğinde, girişimsel veya cerrahi müdahaleler gerekli hale gelir. Ameliyat, özellikle tümörlerde ve pankreasın belirli kronik veya yapısal hastalıklarında gereklidir. Hangi tedavinin uygulanacağına, farklı uzmanlık alanlarından uzmanlar her hasta için ortaklaşa ve bireysel olarak karar verir.


Minimal invaziv ve robot destekli yöntemler, son yıllarda pankreas cerrahisinde sağlam bir yer edinmiştir. Eskiden pankreas ameliyatları neredeyse tamamen büyük karın kesileriyle gerçekleştirilirken, günümüzde birçok müdahale birkaç küçük kesi yoluyla yapılabilmektedir. Teknolojik gelişmeler, seçilmiş vakalarda karmaşık ameliyatların bile minimal invaziv ve giderek artan bir oranda robot destekli olarak gerçekleştirilebilmesine katkıda bulunmuştur.

Univ.-Prof. Dr. med. Maximilian Bockhorn, FEBS

“Pankreas cerrahisinde de minimal invaziv ve robot destekli yöntemler giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Günümüzde birçok vakada, müdahalelerin mümkün olduğunca hastaya zarar vermeyecek şekilde gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bunun için, yüksek hassasiyetli, minimal invaziv pankreas cerrahisini mümkün kılan modern laparoskopik tekniklerin yanı sıra cerrahi robotlar da mevcuttur. Ancak her hasta bu tür bir yaklaşıma eşit derecede uygun değildir. Özellikle karın bölgesinde daha önce birkaç kez veya çok geniş kapsamlı ameliyat geçirmiş kişilerde ya da belirli tıbbi durumlarda açık cerrahiye başvurmak gerekebilir. Ancak, karar her zaman bireysel olarak alındığından, kaç hastanın robotik ameliyat için uygun olduğuna dair genel bir rakam belirtilemez. Uygun yöntem seçimi konusunda, hastalık tablosunun yanı sıra hastanın genel durumu da önemli bir rol oynar. Günümüzde takvim yaşı yerine, daha çok “frailty” olarak adlandırılan kırılganlık durumuna önem verilmektedir. Hastaların biyolojik olarak gerçek yaşlarının öngördüğünden çok daha genç veya yaşlı olmaları nadir görülen bir durum değildir. Bu faktörler, eşlik eden hastalıklar ve fiziksel dayanıklılık gibi unsurlarla birlikte tedavi planlamasına dahil edilir. Ancak pankreas cerrahisi, sadece tümör hastalıklarının tedavisiyle sınırlı değildir. Bir diğer önemli alan ise, sıklıkla tekrarlayan veya sürekli şiddetli ağrılardan muzdarip olan kronik pankreatit hastalarıdır. Nedenleri çok çeşitli olabilir ve taş oluşumlarından belirli ilaçlara ve kistlere, hatta alkol kaynaklı değişikliklere kadar uzanır. Seçilmiş vakalarda, bir ameliyat şikayetleri kalıcı olarak hafifletmeye yardımcı olabilir. Bunun nedeni, kronik iltihabın zamanla pankreası yeniden şekillendirmesi ve kanal sisteminde daralmalara yol açabilmesidir. Bu durum, pankreas salgısının akışını engeller ve sıklıkla taş oluşumu da bu durumu daha da şiddetlendirir. Drenaj amaçlı bir ameliyatın amacı, bu daralmaları ortadan kaldırmak ve akışı yeniden iyileştirmektir. Bu başarılırsa, genellikle ciddi düzeyde olan ağrılar önemli ölçüde azaltılabilir veya hatta tamamen ortadan kaldırılabilir. Bu hastalıkta da tedavi kararı disiplinler arası bir yaklaşımla alınır. “Konservatif tedavinin yeterli olup olmadığı, endoskopik yöntemlerin umut vaat edip etmediği veya cerrahi müdahalenin en iyi seçenek olup olmadığı ortaklaşa değerlendirilir. Ameliyat söz konusu olduğunda, bu genellikle şikayetlerin nedenini kalıcı olarak ortadan kaldırmayı amaçlayan tek seferlik bir müdahaledir,” diye açıklıyor Prof. Dr. Bockhorn.


Minimal invaziv ve robot destekli müdahaleler genellikle daha az ağrı, daha az kan kaybı, daha hızlı iyileşme ve daha kısa hastanede kalış süreleri sağlar. Yüksek çözünürlüklü 3D görüntüleme ve hassas aletler sayesinde, pankreasta yapılan zorlu müdahaleler bile özellikle hastaya zarar vermeyecek şekilde gerçekleştirilebilir. Ancak her hasta bu yöntemler için uygun değildir. Tümörün türü ve yayılımı, daha önce geçirilmiş ameliyatlar, damar tutulumları ve genel sağlık durumu belirleyici faktörlerdir. Modern pankreas merkezleri, her bir vakanın durumuna göre açık cerrahi, minimal invaziv ve robot destekli yöntemler arasında seçim yapabilir ve böylece en iyi tedaviyi sağlayabilir. Bu süreçte her zaman hastalığın güvenli ve tam olarak tedavi edilmesi belirleyici unsurdur.


Tedaviyi gerçekleştirecek hekimin veya uygun kliniğin seçiminde en önemli faktörler deneyim ve uzmanlıktır. Pankreas hastalıkları ile uzun yıllardır kanıtlanmış bir şekilde ilgilenen sertifikalı merkezler, büyük klinikler veya üniversite hastaneleri tavsiye edilir.

Prof. Dr. Bockhorn bu konuda şunları söylüyor: “Özellikle pankreas kanseri veya kronik iltihaplanma gibi karmaşık hastalık tablolarında hastalar, cerrahlar, gastroenterologlar, radyologlar ve onkologların yakın işbirliği içinde çalıştığı, uyumlu disiplinlerarası ekiplerden fayda sağlar. Günümüzde yerleşik hale gelmiş tedavi yöntemlerinin çoğu temelde yeni değildir. 20 yıl önce de benzer ameliyatlar zaten gerçekleştiriliyordu. Ancak hem cerrahi teknikler hem de eşlik eden tanı yöntemleri önemli ölçüde gelişmiştir. Modern görüntüleme yöntemleri, daha hassas ameliyat teknikleri ve perioperatif bakımdaki gelişmeler, günümüzde tedavilerin daha hedefli ve güvenli bir şekilde uygulanmasına katkıda bulunuyor. Tıp dünyası, gelecekte özellikle erken teşhis ve önleme alanlarında büyük bir potansiyel görüyor. Önemli bir hedef, risk altındaki hastaları daha erken tespit etmek ve pankreas kanserinin ortaya çıkmasını mümkün olduğunca önlemektir. Bu bağlamda, kistler veya pankreasta görülen diğer dikkat çekici bulgular gibi değişiklikler de daha fazla odak noktası haline gelmektedir. Bu değişikliklerin bazıları zamanla kötü huylu bir hastalığa dönüşebileceğinden, dikkatle izlenmeleri ve düzenli olarak değerlendirilmeleri gerekir. Buradaki zorluk, müdahale için doğru zamanı belirlemektir: Her değişiklik hemen ameliyat gerektirmez, ancak aynı zamanda gerekli tedavinin de geç kalınmaması gerekir. Ayrıca genetik ve ailesel risk değerlendirmesi de giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Günümüzde bile, ailede kanser vakalarının sık görülmesi önemli ipuçları sağlayabileceği ortaya çıkmaktadır. Araştırmadaki ilerlemelerle birlikte, gelecekte bireysel risk profillerini daha da kesin bir şekilde belirlemek muhtemelen mümkün olacaktır. Bu nedenle, ailelerinde kanser vakalarının sık görüldüğü kişilere, bu durumu tıbbi olarak araştırmaları ve gerekirse tarama veya takip programlarına katılmaları önerilmektedir. Bu kural genel olarak çeşitli kanser türleri için geçerlidir, ancak özellikle pankreas kanserinde erken teşhise önemli bir katkı sağlayabilir.”

Almanya’nın kuzeybatısındaki Oldenburg Klinik Merkezi, bir üniversite tıp merkezi olarak, disiplinlerarası merkezlerde çok sayıda son derece uzmanlaşmış bölümün uzmanlığını bir araya getirmektedir. Pankreas hastalığı olan hastalar için bu, modern görüntüleme, gastroenteroloji, onkoloji ve viseral cerrahi arasında kısa mesafeler ve deneyimli uzmanlar tarafından ortak bir tedavi planlaması anlamına gelir. İç Hastalıkları Merkezi, Onkoloji Merkezi, Teşhis ve Radyoloji Merkezi ile Cerrahi Tıp Merkezi arasındaki sıkı işbirliği, karmaşık pankreas hastalıklarının tedavisi için bile en uygun koşulları yaratmaktadır. Yerleşik uzmanlık merkezlerine sahip bir üniversite hastanesi olarak Oldenburg Klinik Merkezi, modern, disiplinlerarası ve kişiye özel pankreas tıbbı için gerekli olan uzmanlığı ve altyapıyı sunmaktadır.

Univ.-Prof. Dr. med. Maximilian Bockhorn, FEBS

Prof. M. Ellrichmann (Gastroenteroloji), Prof. M. Maurer (Radyoloji), Prof. A. Morgner-Miehlke (Oldenburg Üniversite Hastanesi Yönetim Kurulu Başkanı), Prof. C. Khandanpour (Onkoloji), Dr. A. Philippi (Aşağı Saksonya Sağlık Bakanı), Jörn Krogmann (Oldenburg Belediye Başkanı), Prof. M. Bockhorn (Cerrahi), Prof. H.-G. Nothwang (Oldenburg Üniversite Tıp Fakültesi Dekanı)

“Oldenburg Üniversite Hastanesi’nde, dokuya zarar vermeyen müdahalelerden karmaşık ve kapsamlı ameliyatlara kadar pankreas cerrahisinin tüm yelpazesi sunulmaktadır. Bu alanda uzun yıllara dayanan bir deneyime sahibiz. Bu hizmet yelpazesi, günümüzde giderek daha fazla hasta için uygun hale gelen modern minimal invaziv ve robot destekli ameliyat yöntemleriyle tamamlanmaktadır. Aynı zamanda, hastalar gastroenteroloji, onkoloji ve diğer uzmanlık alanlarından oluşan sıkı bir işbirliği ağından faydalanmaktadır. Bu sayede tanı, tedavi planlaması ve takip, tek bir merkezden kapsamlı ve disiplinlerarası bir şekilde gerçekleştirilebilmektedir. Bir tedavinin veya cerrahi müdahalenin hasta için toplamda ne kadar süreceği, büyük ölçüde kişinin sağlık durumuna bağlıdır. Genel olarak şunu söyleyebiliriz: Hasta ameliyattan önce ne kadar formda olursa, genellikle müdahaleyi o kadar iyi tolere eder ve iyileşme süreci o kadar hızlı ilerler. Prof. Dr. Bockhorn, “Büyük pankreas ameliyatlarının ardından hastanede kalış süresi kabaca yedi ile on gün arasında olabilir, ancak kişiden kişiye farklılıklar olabilir” diye açıklıyor ve görüşmemizin sonunda şu tavsiyede bulunuyor:

“Pankreasını uzun vadede korumak isteyenler, her şeyden önce sağlıklı bir yaşam tarzı için genel kurallara uymalıdır. Yalnızca pankreas için özel önleyici tedbir önerileri neredeyse yoktur. Pankreas kanserinin ortaya çıkmasında önemli risk faktörleri arasında özellikle sigara içme ve aşırı alkol tüketimi sayılır. Bu nedenle her iki faktöre de sorumlu bir şekilde yaklaşmak çok önemlidir. Buna ek olarak dengeli beslenme, düzenli egzersiz ve aşırı kilodan kaçınmak da önemlidir. Beslenme konusunda da yıllardır bir değişim gözlemlenmektedir. Gıdalara daha bilinçli yaklaşmak ve bitkisel besinlerin oranını artırmak, genel sağlık açısından giderek daha yararlı kabul edilmektedir. Bu gelişme tıp camiasında bile kendini göstermektedir. Eskiden uzman kongrelerinde veya toplumsal etkinliklerde neredeyse düşünülemez olan, yani etli yemeklerden büyük ölçüde kaçınmak, bugün giderek daha doğal hale gelmektedir. Bu durum, beslenme ve sağlık arasındaki bağlantıya ilişkin farkındalığın son yıllarda ne kadar güçlü bir şekilde değiştiğini göstermektedir”.


  • Oldenburg Hastanesi Genel ve Viseral Cerrahi Üniversite Kliniği Direktörü
  • Oldenburg Üniversitesi Genel ve Viseral Cerrahi Profesörü
  • Yemek borusu, mide, karaciğer ve pankreasta yapılan karmaşık ameliyatlar uzmanı
  • Pankreas hastalıkları ve pankreas tümörlerinin cerrahi tedavisi konusunda tanınmış bir uzman
  • Minimal invaziv ve robot destekli cerrahi yöntemlere odaklanma
  • Disiplinlerarası Robotik Cerrahi Merkezi (ZIRCOL) Başkanı
  • Oldenburg Klinik Hastanesi'nin sertifikalı Onkoloji Merkezi bünyesindeki Kolorektal Kanser Merkezi'nin başkanı
  • Pankreas ve viseral cerrahi alanındaki önde gelen meslek kuruluşlarında aktif olarak yer alarak edindiği uluslararası uzmanlık
  • Tümör oluşumu, iltihaplanma süreçleri ve tedaviye direnç konularında araştırma yöntemleri
  • Pankreas hastalıklarında disiplinlerarası bir tedavi yaklaşımı benimsemektedir

Yazıyı paylaş

Alexandra_Pfitzmann.jpg

Tıp yazarı hakkında

Alexandra Pfitzmann

Editör

Uzmanlarla yapılan röportajlar

Sıradaki okuma