Ο καθηγητής Δρ. ιατρ. Αλεξάντερ Άλμπερτ είναι ένας εξαιρετικός καρδιοχειρουργός, ο οποίος χαίρει διεθνούς αναγνώρισης για την εξειδίκευσή του στην ελάχιστα επεμβατική χειρουργική παράκαμψης, τη χειρουργική της μιτροειδούς βαλβίδας, καθώς και στη μεταμόσχευση καρδιάς και την εμφύτευση τεχνητών καρδιών. Από το φθινόπωρο του 2019 διευθύνει την Κλινική Καρδιοχειρουργικής του Νοσοκομείου του Ντόρτμουντ, ενός από τα μεγαλύτερα νοσοκομεία της Γερμανίας, την οποία έχει αναδείξει σε ένα κέντρο καρδιοχειρουργικής με υπερπεριφερειακή σημασία.
Με 30 χρόνια επαγγελματικής εμπειρίας, εκ των οποίων περισσότερα από είκοσι χρόνια σε διευθυντικές θέσεις, ο καθηγητής Δρ. Άλμπερτ διαθέτει μια εντυπωσιακή καριέρα. Προηγουμένως, διετέλεσε για δέκα χρόνια αναπληρωτής διευθυντής της Καρδιοχειρουργικής στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ντίσελντορφ και συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη της κλινικής σε ένα σημαντικό καρδιολογικό κέντρο και κέντρο μεταμοσχεύσεων. Οι προηγούμενες θέσεις του, ως ανώτερος ιατρός στο Καρδιολογικό Κέντρο Lahr/Baden και οι ειδικεύσεις του σε φημισμένα ευρωπαϊκά νοσοκομεία, όπως το Kantonsspital της Βασιλείας και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Λουβέν, υπογραμμίζουν την εκτενή εμπειρία και τη διεθνή φήμη του.
Υπό την ηγεσία του, το Κλινικό Κέντρο του Ντόρτμουντ προσφέρει ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα καρδιοχειρουργικών επεμβάσεων, επιτρέποντας έτσι την εξατομικευμένη θεραπεία των ασθενών. Ο καθηγητής Δρ. Άλμπερτ αποδίδει μεγάλη σημασία στο να συζητούνται οι διαγνωστικές και θεραπευτικές αποφάσεις στο πλαίσιο μιας διεπιστημονικής ομάδας, με τη συνεχή συμμετοχή του ασθενούς και της οικογένειάς του. Αυτή η προσέγγιση με επίκεντρο τον ασθενή διασφαλίζει την επιλογή των πιο ήπιων και ταυτόχρονα αποτελεσματικών μεθόδων θεραπείας. Η ομάδα του καθηγητή Δρ. Άλμπερτ είναι οργανωμένη έτσι ώστε κάθε χειρουργός να διαθέτει ένα ειδικό πεδίο εξειδίκευσης, γεγονός που εγγυάται υψηλή ποιότητα ακόμη και σε σπάνιες και πολύπλοκες επεμβάσεις.
Στο φάσμα των υπηρεσιών της κλινικής περιλαμβάνονται ιδίως οι ελάχιστα επεμβατικές θεραπείες παράκαμψης και καρδιακών βαλβίδων, η καινοτόμος χειρουργική της αορτής, οι πολύπλοκες επεμβάσεις ενδοκαρδίτιδας, καθώς και η μηχανική καρδιακή υποστήριξη μέσω ECMO, Impella και τεχνητών καρδιών. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει η εξειδίκευση του καθηγητή Δρ. Άλμπερτ στη χειρουργική χωρίς καρδιοπνευμονική αντλία (Off-Pump) και στη χειρουργική παράκαμψης με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, τομείς στους οποίους θεωρείται ένας από τους κορυφαίους ειδικούς παγκοσμίως. Η δέσμευσή του στην προώθηση των ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών αντανακλάται στον ρόλο του ως διευθυντή του ευρωπαϊκού κέντρου εκπαίδευσης για την ελάχιστα επεμβατική χειρουργική παράκαμψης της εταιρείας Medtronic στο Ντόρτμουντ.
Κεντρική πτυχή της φιλοσοφίας του είναι η διατήρηση των φυσικών, βιολογικών δομών της καρδιάς, όποτε αυτό είναι δυνατό. Έτσι, στο Ντόρτμουντ προτιμάται η επισκευή μιας καρδιακής βαλβίδας και η αντικατάστασή της με πρόθεση γίνεται μόνο όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Αυτό ισχύει και για άλλες επεμβάσεις, στις οποίες δίνεται προτεραιότητα στις βιολογικές και ανακατασκευαστικές λύσεις. Ο καθηγητής Δρ. Albert δεν είναι μόνο ένας διακεκριμένος χειρουργός, αλλά και ένας αφοσιωμένος ερευνητής και διδάσκων. Έχει αναλάβει ως αποστολή του την εκπαίδευση νέων γιατρών και τη μετάδοση σε αυτούς του πάθους του για την καρδιοχειρουργική.
Στόχος του είναι κάθε επέμβαση να είναι όχι μόνο άμεσα επιτυχής, αλλά και όσο το δυνατόν πιο ήπια και βιώσιμη για τον ασθενή. Οι ασθενείς του Καρδιολογικού Κέντρου στο Ντόρτμουντ μπορούν να είναι σίγουροι ότι θα υποβληθούν σε θεραπεία με τις πιο σύγχρονες ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους και ότι οι ατομικές τους ανάγκες θα βρίσκονται στο επίκεντρο. Ο καθηγητής Δρ. Άλμπερτ και η ομάδα του καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξασφαλίσουν την καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής για τους ασθενείς τους, εφαρμόζοντας καινοτόμες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές. Η συντακτική ομάδα του Leading Medicine Guide είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει ειδικά σχετικά με το θέμα της «ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής της μιτροειδούς βαλβίδας».
Η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική της μιτροειδούς βαλβίδας έχει καθιερωθεί σε λίγες κλινικές για τη θεραπεία παθήσεων της μιτροειδούς βαλβίδας και έχει αντικαταστήσει τις ανοιχτές χειρουργικές επεμβάσεις. Προσφέρει στους ασθενείς μια ελάχιστα επεμβατική εναλλακτική λύση σε σχέση με την παραδοσιακή ανοιχτή καρδιοχειρουργική επέμβαση. Χάρη στις μικρότερες τομές και τις πιο σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές, μειώνονται οι κίνδυνοι και ο χρόνος ανάρρωσης, γεγονός που οδηγεί σε ταχύτερη ανάρρωση και υψηλότερη ποιότητα ζωής. Αυτή η προηγμένη μέθοδος επιτρέπει στους χειρουργούς να εργάζονται με ακρίβεια και αποτελεσματικότητα, ελαχιστοποιώντας ταυτόχρονα την επιβάρυνση για τον ασθενή. Η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική της μιτροειδούς βαλβίδας αποτελεί, επομένως, μια σημαντική πρόοδο στην καρδιοχειρουργική και διευρύνει τις θεραπευτικές δυνατότητες για τους ασθενείς με προβλήματα στη μιτροειδή βαλβίδα.
«Η μιτροειδής βαλβίδα λειτουργεί ως βαλβίδα εισόδου για την αριστερή κοιλία. Επιτρέπει στο πλούσιο σε οξυγόνο αίμα, που προέρχεται από τους πνεύμονες, να ρέει στην αριστερή κοιλία, από όπου στη συνέχεια αντλείται με υψηλή πίεση στο σώμα. Κατά τη διάρκεια της αντλητικής διαδικασίας, όταν η αριστερή κοιλία είναι γεμάτη και ο καρδιακός μυς συστέλλεται και δημιουργεί πίεση, η μιτροειδής βαλβίδα κλείνει, έτσι ώστε το αίμα να μην μπορεί να ρέει πάλι προς τους πνεύμονες», εξηγεί ο καθηγητής Δρ. Άλμπερτ στην αρχή της συζήτησής μας και στη συνέχεια αναλύει τις κύριες παθήσεις της μιτροειδούς βαλβίδας: «Υπάρχουν παθήσεις της μιτροειδούς βαλβίδας που προκαλούνται από φλεγμονές στο σώμα που δεν έχουν αντιμετωπιστεί ή έχουν αντιμετωπιστεί καθυστερημένα, όπως η αμυγδαλίτιδα ή άλλες φλεγμονές στον φάρυγγα. Αυτό δεν συμβαίνει πλέον τόσο συχνά εδώ στη Γερμανία, αλλά εξακολουθεί να παρατηρείται στη Βόρεια Αφρική, πιο νότια και επίσης στην Ανατολική Ευρώπη. Οι μη θεραπευμένες φλεγμονές προσβάλλουν τη μιτροειδή βαλβίδα και καταστρέφουν τα ευαίσθητα φύλλα της βαλβίδας, τα οποία στη συνέχεια συσσωματώνονται και οδηγούν σε στένωση. Αυτές τις στενώσεις τις γνωρίζουμε και στα στεφανιαία αγγεία, και έτσι μπορεί και η μιτροειδής βαλβίδα να στενέψει και να ασβεστοποιηθεί. Σε αυτή την περίπτωση, η μόνη επιλογή που απομένει είναι η αφαίρεση της παλαιάς βαλβίδας και η τοποθέτηση μιας νέας. Ευτυχώς, αυτές οι στενώσεις της μιτροειδούς βαλβίδας είναι σπάνιες στις μέρες μας· αυτό που συναντάμε συχνότερα είναι μια διαρροή της μιτροειδούς βαλβίδας, μια ανεπάρκεια. Αυτή εκδηλώνεται τη στιγμή που η αριστερή κοιλία συστέλλεται (συμπιέζεται) και δημιουργεί υψηλή πίεση· σε περίπτωση ανεπάρκειας, ένα περισσότερο ή λιγότερο μεγάλο μέρος του αίματος αντλείται προς τη λάθος κατεύθυνση, προς τους πνεύμονες· το αίμα δεν απομακρύνεται πλέον σωστά από τους πνεύμονες και συσσωρεύεται εκεί, κάτι που μπορεί να προκαλέσει δύσπνοια· σε προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί ακόμη και να εκτοξευθεί υγρό στους πνεύμονες, κάτι που ονομάζεται πνευμονικό οίδημα».
Αιτίες της διαρροής στη μιτροειδή βαλβίδα μπορεί να είναι η εκφύλιση της βαλβίδας, η διαστολή του βαλβιδικού δακτυλίου, η ενδοκαρδίτιδα ή ένα έμφραγμα του μυοκαρδίου.
«Η μιτροειδής βαλβίδα έχει δύο πτερύγια (πανιά), τα οποία ανοίγουν όταν το αίμα ρέει στην κοιλία και κλείνουν όταν δημιουργείται πίεση. Υπάρχουν διαταραχές όπου τα πτερύγια αυτά καθαυτά είναι εντάξει, αλλά οι δομές της καρδιάς γύρω από αυτά είναι παθολογικές. Για παράδειγμα, όταν η αριστερή πλευρά της καρδιάς έχει υποστεί βλάβη ως συνέπεια καρδιακών εμφραγμάτων· κατά τη διάρκεια της οποίας ο καρδιακός μυς νεκρώνεται και αντικαθίσταται από συνδετικό ιστό και ουλές, η καρδιά στερείται μυϊκού ιστού και διαστέλλεται, ενώ μεγαλώνει. Καθώς η καρδιά μεγαλώνει, διαστέλλεται και ο μηχανισμός στήριξης στον οποίο είναι αναρτημένη η μιτροειδής βαλβίδα. Τα δύο πτερύγια της μιτροειδούς βαλβίδας τεντώνονται και δεν συναντώνται πλέον στο κέντρο, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα κενό στο κέντρο. Έτσι, η βαλβίδα παρουσιάζει διαρροή. Κατά συνέπεια, το αίμα επιστρέφει με υψηλή πίεση προς τους πνεύμονες. Αυτό εμποδίζει την αναπνοή και ο ασθενής αισθάνεται δύσπνοια. Αν αυτή η κατάσταση παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι πνεύμονες μεταβάλλονται, γίνονται πιο άκαμπτοι και η αντίσταση στη ροή του αίματος μέσω των πνευμόνων αυξάνεται· τότε, κάποια στιγμή, και η δεξιά καρδιά – η οποία πρέπει να αντλεί φτωχό σε οξυγόνο, καταναλωμένο αίμα από τα όργανα του σώματος προς τους πνεύμονες, προκειμένου να το εμπλουτίσει ξανά με οξυγόνο – Υπάρχουν ολοένα και περισσότερες δυσκολίες να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη αντίσταση. Τότε, η δεξιά καρδιά μεγαλώνει επίσης και, ακριβώς όπως συμβαίνει με τη μιτροειδή βαλβίδα, η αντίστοιχη βαλβίδα στη δεξιά καρδιά, η τριγλώχινη βαλβίδα, παρουσιάζει διαρροή», εξηγεί ο καθηγητής Δρ. Άλμπερτ.
Η οξεία ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας είναι μια ξαφνική και σοβαρή μορφή ανεπάρκειας, η οποία συχνά προκαλείται από ένα οξύ επεισόδιο, όπως έμφραγμα του μυοκαρδίου, ενδοκαρδίτιδα ή τραύμα. Η ενδοκαρδίτιδα, μια λοίμωξη των καρδιακών βαλβίδων, μπορεί να βλάψει τη μιτροειδή βαλβίδα και να οδηγήσει επίσης σε ανεπάρκεια. Τέλος, μια ρευματική καρδιοπάθεια, συνέπεια του ρευματικού πυρετού, μπορεί να προκαλέσει ουλές στη μιτροειδή βαλβίδα, με αποτέλεσμα να στενέψει ή να παρουσιάσει διαρροή.
Ο καθηγητής Δρ. Άλμπερτ εξηγεί: «Δεν ισχύει ότι κάθε μορφή ανεπάρκειας της μιτροειδούς βαλβίδας πρέπει να αντιμετωπίζεται χειρουργικά. Ειδικά η λειτουργική ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας που περιγράφηκε παραπάνω μπορεί να υποχωρήσει με την κατάλληλη θεραπεία – όταν η καρδιά συρρικνωθεί ξανά. Ο δακτύλιος της μιτροειδούς βαλβίδας γίνεται τότε και πάλι μικρότερος, και τα δύο πτερύγια κλείνουν ξανά στο κέντρο. Ειδικά η φαρμακευτική θεραπεία βελτιώνεται συνεχώς, με αποτέλεσμα οι λειτουργικές ανεπάρκειες της μιτροειδούς βαλβίδας να μπορούν συχνά να υποχωρήσουν μόνο με τα κατάλληλα φάρμακα. Σε ηλικιωμένους ασθενείς, αποδίδει επίσης πολύ καλά η χρήση ενός κλιπ, το οποίο τοποθετείται μέσω καρδιακού καθετήρα. Μερικές φορές είναι επίσης σκόπιμο να αντιμετωπιστούν οι υποκείμενες παθήσεις με τη χρήση ενός στεντ ή, σπανιότερα, με χειρουργική επέμβαση παράκαμψης. Συχνά βοηθά επίσης η θεραπεία με βηματοδότη. Ορισμένοι βηματοδότες μπορούν να επηρεάσουν θετικά την αντλητική λειτουργία της καρδιάς και, ως εκ τούτου, να βελτιώσουν και τη λειτουργία της μιτροειδούς βαλβίδας (π.χ. συστήματα CRT). Αυτό που συναντάμε συχνότερα στη χειρουργική είναι μια πρωτοπαθής νόσος των πτερυγίων της μιτροειδούς βαλβίδας ή του μηχανισμού στον οποίο είναι προσδεδεμένα τα πτερύγια (θηλαία μυή και τένοντες). Αυτό μπορεί να επηρεάσει ακόμη και πολύ νέους ασθενείς που είναι πολύ δραστήριοι αθλητικά. Δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί αν η βλάβη οφείλεται σε υπερφόρτωση. Μερικές φορές, η βλάβη αυτή είναι εκ γενετής».
Σχετικά με αυτό, ο καθηγητής Δρ. Άλμπερτ εξηγεί: «Αιτία της πρωτοπαθούς ανεπάρκειας της μιτροειδούς βαλβίδας μπορεί να είναι μια αδυναμία του συνδετικού ιστού, κατά την οποία οι συνδέσεις (χορδές) στις οποίες κρέμονται τα πτερύγια της μιτροειδούς βαλβίδας φθείρονται· αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα πτερύγια, όταν ασκείται πίεση πάνω τους, να διαπερνούν τη βαλβίδα. Αυτό ονομάζεται πρόπτωση, και σχεδόν πάντα επηρεάζεται το οπίσθιο (posterior) από τα δύο πτερύγια. Κατά τη διαδικασία αυτή, γλιστράει πέρα από το πρόσθιο πτερύγιο και στη συνέχεια εισέρχεται στον αριστερό κόλπο, δηλαδή το οπίσθιο και το πρόσθιο πτερύγιο δεν έρχονται πλέον σε επαφή μεταξύ τους και η βαλβίδα δεν κλείνει πλέον. Ορισμένοι άνθρωποι παρουσιάζουν πρόπτωση ήδη από την πρώιμη νεότητα, κάτι που όμως σχεδόν ποτέ δεν προκαλεί συμπτώματα σε αυτό το στάδιο. Με την πάροδο των ετών, η πρόπτωση αυτή επιδεινώνεται. Οι πάσχοντες το αντιλαμβάνονται ως δύσπνοια κατά την άσκηση ή ως ενίσχυση των καρδιακών αρρυθμιών. Μπορεί επίσης να συσσωρευτεί υγρό στους πνεύμονες ή γύρω από αυτούς. Συχνά, όμως, οι ασθενείς το αντιλαμβάνονται πολύ αργά. Σε ασθενείς που είναι ακόμη πολύ νέοι και αθλητικοί, αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως μείωση της απόδοσης. Μπορεί όμως και ένας γιατρός να ανακαλύψει την πρόπτωση τυχαία, στο πλαίσιο ενός γενικού ελέγχου.
Πιο περίπλοκο είναι το λεγόμενο σύνδρομο Barlow, στο οποίο παρατηρείται ελαττωματική συστολή της κοιλίας. Τη στιγμή που η αριστερή κοιλία συστέλλεται, ο δακτύλιος της μιτροειδούς βαλβίδας ανοίγει ελαφρώς – αντί να συστέλλεται, όπως είναι φυσιολογικό. Αυτό οδηγεί σε υψηλή καταπόνηση των πτερυγίων, τα οποία με τη σειρά τους αντιδρούν με αύξηση του μεγέθους τους: γίνονται όλο και μεγαλύτερα και φουσκώνουν σαν τα πανιά ενός ιστιοφόρου. Έτσι, η δύναμη που ασκείται στα πτερύγια γίνεται όλο και ισχυρότερη και κάποια στιγμή είναι τόσο μεγάλη, ώστε οι ίνες συγκράτησης αρχίζουν να σπάνε. Οι ασθενείς μπορούν να ζήσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα με πρόπτωση, αλλά και με ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας υψηλού βαθμού. Ωστόσο, το αργότερο όταν η καρδιά επηρεάζεται ορατά από αυτή τη διαρροή και τη συναφή επιπλέον καταπόνηση, πρέπει να ληφθούν μέτρα. Λόγω της πίεσης του αίματος, το οποίο λόγω της διαρροής ρέει προς λάθος κατεύθυνση, η αριστερή κοιλία πρέπει να αντλεί σημαντικά περισσότερο για να αντισταθμίσει την ανεπιθύμητη ροή. Επιπλέον, οι κόλποι της καρδιάς διαστέλλονται σταδιακά, καθώς δεν είναι σχεδιασμένοι να αντέχουν την υψηλή πίεση με την οποία το αίμα εξέρχεται από την αριστερή κοιλία. Και όταν ο αριστερός κόλπος, μπροστά από τη μιτροειδή βαλβίδα, έχει ήδη διογκωθεί, δεν πρέπει να καθυστερούμε πολύ για τη χειρουργική επέμβαση. Αν ο ασθενής παρουσιάζει ελάχιστα συμπτώματα και η καρδιακή αλλοίωση είναι ελάχιστη, τότε μπορεί κανείς να περιμένει ακόμα για τη χειρουργική επέμβαση. Η κατάσταση της καρδιάς επιδεινώνεται σταδιακά. Δεν υπάρχει μεγάλος κίνδυνος. Το χειρότερο που μπορεί να συμβεί είναι να σπάσουν περαιτέρω οι συνδέσμοι της μιτροειδούς βαλβίδας. Τότε ο ασθενής αισθάνεται αυξημένη δύσπνοια, νιώθει τους καρδιακούς παλμούς του (λόγω καρδιακών αρρυθμιών όπως η κολπική μαρμαρυγή) και μπορεί να συσσωρευτεί υγρό στους πνεύμονες. Ωστόσο, ακόμη και τότε μπορεί κανείς να προγραμματίσει καλά τη χειρουργική επέμβαση και δεν υπάρχει πίεση χρόνου».
Καρδιοχειρουργική χωρίς στερνοτομή!
«Ο χρυσός κανόνας για τη θεραπεία της πρόπτωσης της μιτροειδούς βαλβίδας και του συνδρόμου Barlow είναι η αποκατάσταση. Μια καλή αποκατάσταση διαρκεί για όλη τη ζωή. Το σχέδιο Β είναι η αντικατάσταση της μιτροειδούς βαλβίδας με πρόθεση. Για τους ηλικιωμένους ασθενείς άνω των 70 ετών, αυτό συνεπάγεται λιγότερα μειονεκτήματα και συχνά αποτελεί μια καλή λύση. Εάν η ανακατασκευή δεν είναι εφικτή, θα τοποθετηθεί μια βιολογική πρόθεση, η οποία διαρκεί 15-20 χρόνια. Όταν φθαρεί, μπορεί να τοποθετηθεί εύκολα μια νέα πρόθεση μέσω καρδιοκαθετηριακών μεθόδων, χωρίς να απαιτείται νέα χειρουργική επέμβαση. Για τους νεότερους ασθενείς, η αντικατάσταση με πρόθεση δεν αποτελεί τη βέλτιστη λύση, καθώς σε νεαρή ηλικία οι βιολογικές προθέσεις δεν διαρκούν τόσο πολύ και, φυσικά, θέλουμε να αποφύγουμε μια δεύτερη χειρουργική επέμβαση. Μια μηχανική πρόθεση διαρκεί σημαντικά περισσότερο, έχει όμως το μειονέκτημα ότι ο ασθενής πρέπει στη συνέχεια να λαμβάνει αντιπηκτικό (Marcumar) για όλη του τη ζωή. Γι’ αυτό προσπαθώ πάντα να προχωρήσω σε ανακατασκευή, ειδικά όσο νεότερος είναι ο ασθενής. Πλέον, ανακατασκευάζω τη μιτροειδή βαλβίδα ακόμη και σε περιπτώσεις ενδοκαρδίτιδας ή λειτουργικής ανεπάρκειας της μιτροειδούς βαλβίδας· για το σκοπό αυτό χρησιμοποιώ πολύ εξειδικευμένες τεχνικές.
Κατά κανόνα, όλες οι επεμβάσεις, με ελάχιστες εξαιρέσεις, είτε πρόκειται για επιδιόρθωση είτε για αντικατάσταση, πραγματοποιούνται στο κέντρο μας με ελάχιστα επεμβατική μέθοδο. Μόνο όταν ο ασθενής παρουσιάζει σοβαρή ασβεστοποίηση, η αορτή είναι διευρυμένη ή υπάρχει νόσος των στεφανιαίων αγγείων και, ως εκ τούτου, πρέπει να τοποθετηθούν επιπλέον παρακάμψεις, τότε θα γινόταν ανοιχτή χειρουργική επέμβαση, δηλαδή από μπροστά, και θα πρέπει να ανοιχθεί ο θώρακας (στέρνο) (στερνοτομία). Αυτό αφορά περίπου το 5% των ασθενών μας. Μια επιτυχημένη αποκατάσταση, αυτή είναι η πρόκληση, ενώ η ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση αποτελεί τον κανόνα. «Πριν από την επέμβαση μελετώ πολύ προσεκτικά το υπερηχογράφημα της καρδιάς, έτσι ώστε να γνωρίζω ήδη πώς μπορώ να επιδιορθώσω τη βαλβίδα και έχω επίσης αναπτύξει έναν ειδικό τύπο, βάσει του οποίου αποφασίζω ποιο δακτύλιο θα επιλέξω για την καλύτερη δυνατή επιδιόρθωση της μιτροειδούς βαλβίδας», αναφέρει ο καθηγητής Δρ. Άλμπερτ.
Σε μια επέμβαση στη μιτροειδή βαλβίδα, συχνά ράβεται ένας δακτύλιος αναυλοπλαστικής γύρω από τον δακτύλιο της βαλβίδας, προκειμένου να τον σταθεροποιήσει και να τον συρρικνώσει. Με αυτόν τον τρόπο, τα δύο πτερύγια συναντώνται και πάλι στο κέντρο, η βαλβίδα κλείνει ξανά και η ανεπάρκεια διορθώνεται. Ο δακτύλιος διορθώνει έτσι το σχήμα του δακτυλίου της βαλβίδας και αποκαθιστά τη λειτουργία της μιτροειδούς βαλβίδας, εμποδίζοντας την παλινδρόμηση του αίματος προς την καρδιά. Σε περίπτωση πρόπτωσης, όταν οι χορδές συγκράτησης έχουν φθαρεί ή έχουν σπάσει, αυτές αντικαθίστανται από νήματα Goretex, τα λεγόμενα «Neo-Chordae». Στην περίπτωση της νόσου του Barlow, υπάρχουν διάφορες τεχνικές που εφαρμόζονται ανάλογα με το στάδιο της νόσου. Υπάρχουν και άλλες, πιο εξειδικευμένες τεχνικές, π.χ. σε περιπτώσεις ενδοκαρδίτιδας ή λειτουργικής ανεπάρκειας, όπου τα πτερύγια αναδομούνται με ειδικά επιθέματα.
Ο καθηγητής Δρ. Albert διακρίνει το σαφές πλεονέκτημα της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής επέμβασης: «Για μένα, η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική επέμβαση, η οποία διαρκεί μεταξύ 2,5 και 3,5 ωρών, αποτελεί το πρότυπο. Η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί εύκολα μέσω μιας μικρής τομής κάτω από το δεξί στήθος, μέσω της οποίας μπορεί κανείς να δει καλά τη μιτροειδή βαλβίδα και να την επιδιορθώσει. Αυτό είναι πράγματι ευκολότερο από ό,τι σε μια ανοιχτή χειρουργική επέμβαση, όπου πρέπει να ανοίξει κανείς το στέρνο και στη συνέχεια να κοιτάξει την καρδιά από μπροστά. Για να φτάσει κανείς στη μιτροειδή βαλβίδα κατά την ανοιχτή χειρουργική επέμβαση, πρέπει να τραβήξει την καρδιά προς τα πάνω και να την περιστρέψει. Όταν μάθει κανείς να εκτελεί την επέμβαση ελάχιστα επεμβατικά από το πλάι, δεν θέλει πλέον να εγκαταλείψει αυτή τη μέθοδο. Χρειάζεται ένας καλός δάσκαλος, ο οποίος θα σου μεταδώσει τα πρότυπα και θα σε εισάγει σταδιακά. Είναι επίσης σημαντική η καλή γνώση της ηχοκαρδιογραφίας, ώστε να προγραμματίζεται σωστά η επέμβαση από την αρχή. Αυτή τη στιγμή εκπαιδεύω έναν νεότερο χειρουργό, αλλά εξακολουθώ να εκτελώ ο ίδιος τις περίπου 100 επεμβάσεις ετησίως, από την τομή μέχρι τη συρραφή».
Σε ασθενείς για τους οποίους η χειρουργική επέμβαση είναι υπερβολικά επικίνδυνη λόγω της ηλικίας τους, μπορεί να εφαρμοστεί μια εναλλακτική θεραπεία. Μπορεί να τοποθετηθεί ένα κλιπ μέσω καθετήρα από τη βουβωνική φλέβα μέχρι τη μιτροειδή βαλβίδα. Αυτό συνδέει τα πτερύγια της βαλβίδας και μειώνει έτσι τη διαρροή. Η επέμβαση πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία και υπό έλεγχο υπερήχων. Μόλις ο καρδιολόγος είναι ικανοποιημένος με την τοποθέτηση του κλιπ, ο καθετήρας αφαιρείται και ο ασθενής παραμένει στο νοσοκομείο για 1-2 ημέρες υπό παρακολούθηση. Συνήθως ακολουθεί θεραπεία με αντιπηκτικά φάρμακα, προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος σχηματισμού θρόμβων.
«Μετά την επέμβαση στη μιτροειδή βαλβίδα, ο ασθενής παραμένει στο νοσοκομείο για περίπου μία εβδομάδα και στη συνέχεια δεν έχει κανένα περιορισμό. Ο ασθενής είναι απολύτως υγιής. Χρειάζονται περίπου τρεις μήνες μέχρι ο δακτύλιος να ενσωματωθεί πλήρως. Για αυτό το διάστημα, οι ασθενείς λαμβάνουν αντιπηκτικά. Ωστόσο, μπορούν να επιστρέψουν πλήρως στην κανονική τους ζωή, είτε αυτή περιλαμβάνει αγωνιστικό αθλητισμό είτε βαριά σωματική εργασία», εξηγεί ο καθηγητής Δρ. Άλμπερτ.
Στον τομέα της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής της μιτροειδούς βαλβίδας υπάρχουν διάφορες καινοτομίες και μελλοντικές εξελίξεις που θα μπορούσαν να διευρύνουν το φάσμα των θεραπειών και να βελτιώσουν περαιτέρω τα αποτελέσματα για τους ασθενείς.
Μία από τις πιο ελπιδοφόρες εξελίξεις είναι οι βελτιωμένες ελάχιστα επεμβατικές οδοί πρόσβασης και τα εργαλεία. Μελλοντικές εξελίξεις θα μπορούσαν να εισαγάγουν νέες οδούς πρόσβασης, οι οποίες θα είναι ακόμη λιγότερο επεμβατικές και, ως εκ τούτου, θα επιτρέπουν μικρότερο τραύμα στους ιστούς και ταχύτερη ανάρρωση. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι ρομποτικά υποβοηθούμενες τεχνικές, οι οποίες θα μπορούσαν να επιτρέψουν πιο ακριβείς κινήσεις και πιο λεπτούς χειρισμούς στο χειρουργικό πεδίο. «Ήδη σήμερα είναι δυνατή η διεξαγωγή χειρουργικής επέμβασης στη μιτροειδή βαλβίδα με ρομποτική υποβοήθηση. Προσωπικά, δεν το χρησιμοποιώ και προτιμώ να βλέπω απευθείας τη βαλβίδα. Καταγράφουμε κάθε επέμβαση και η ομάδα μπορεί να παρακολουθεί την επέμβαση στην οθόνη, αλλά προτιμώ να πραγματοποιώ τις τομές και τα ράμματα υπό άμεση οπτική επαφή και με την αίσθηση του ιστού· αυτό το θεωρώ προς το παρόν ακόμα πιο ασφαλές και ακριβές. Τότε η απαιτούμενη τομή είναι ίσως λίγο μεγαλύτερη, αλλά η αίσθηση κατά την ψηλάφηση είναι απλά καλύτερη. Έχεις μια αίσθηση του ιστού, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην περίπτωση της μιτροειδούς βαλβίδας, επειδή για την τοποθέτηση του δακτυλίου οι απαραίτητες ραφές πρέπει οπωσδήποτε να αγκυρωθούν στο καρδιακό σκελετό σε συγκεκριμένο βάθος. Οι ράμματα πρέπει να τοποθετηθούν με ακρίβεια, διότι, αν γίνουν πολύ ρηχά, ο δακτύλιος θα μπορούσε να ξεκολλήσει, ενώ, αν γίνουν πολύ βαθιά, υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού των στεφανιαίων αγγείων και άλλων δομών. «Ίσως κάποια στιγμή, όταν τα ρομπότ γίνουν καλύτερα, να ασχοληθώ με αυτό», σχολιάζει ο καθηγητής Δρ. Άλμπερτ και ολοκληρώνει τη συζήτησή μας λέγοντας: «Η συνεχής τελειοποίηση της δικής μας χειρουργικής τεχνικής είναι πάντα ένας στόχος, για να γίνουμε ακόμα καλύτεροι. Στον τομέα της χειρουργικής της μιτροειδούς βαλβίδας, το σημερινό επίπεδο είναι πολύ καλό. Ωστόσο, είναι σημαντικό η θεραπεία της μιτροειδούς βαλβίδας να βελτιώνεται συνεχώς. Πιστεύω ότι η κύρια καινοτομία δεν θα λάβει χώρα στην καρδιοχειρουργική, αλλά στην καρδιολογία, ώστε να επιτευχθούν προόδους κυρίως στους ηλικιωμένους και να είναι δυνατή, για παράδειγμα, η αντικατάσταση βαλβίδων μέσω καθετήρα, καθώς και, φυσικά, στη φαρμακευτική θεραπεία, όπου επίσης σημειώνονται πολλές εξελίξεις αυτή τη στιγμή».
Σας ευχαριστούμε θερμά, αγαπητέ καθηγητά Δρ. Άλμπερτ, για αυτή τη συναρπαστική εικόνα της χειρουργικής της μιτροειδούς βαλβίδας!
