Χρειαζόμαστε τα γόνατά μας για σχεδόν κάθε κίνηση που κάνουμε. Είτε περπατάμε, είτε τρέχουμε, είτε τεντωνόμαστε – ακόμη και όταν καθόμαστε, η άρθρωση του γόνατος, που είναι, παρεμπιπτόντως, η μεγαλύτερη άρθρωση του σώματός μας, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο. Αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα στο γόνατο, αυτό έχει άμεσες επιπτώσεις στο κινητικό μας σύστημα. Πολύ περισσότερο, φυσικά, όταν ο μηνίσκος υποστεί ρήξη ή φθορά. Για να εξετάσουμε πιο διεξοδικά τις ιδιαιτερότητες που αφορούν τον μηνίσκο, ο οποίος αποτελείται από δύο ημισεληνοειδείς χόνδρινους δίσκους, το Leading Medicine μίλησε με τον καθηγητή Δρ. Christoph Erggelet. Ο διεθνούς φήμης ειδικός στην Ορθοπεδική Χειρουργική και Τραυματολογία (FMH) είναι Ιατρικός Διευθυντής της ορθοπεδικής-χειρουργικής ειδικής κλινικής ADUS στο Dielsdorf, κοντά στη Ζυρίχη.
Βρίσκονται ανάμεσα στο κνήμιο και το μηρό: οι μηνίσκοι μας, οι οποίοι σταθεροποιούν τις κινήσεις της άρθρωσης του γόνατος και, σαν αποσβεστήρες, μετριάζουν κάθε πίεση και πιθανές απότομες κρούσεις στο γόνατο. Ο χόνδρινος συνδετικός ιστός, ο οποίος βρίσκεται στο γόνατο σε σχήμα τριγώνου, εκτείνεται προς την εσωτερική και την εξωτερική πλευρά της άρθρωσης του γόνατος και μεταφέρει ομοιόμορφα τη δύναμη από το μηρό στην κνήμη, έτσι ώστε τα δύο άκρα να μπορούν να συνεργάζονται αρμονικά. Έτσι, καθίστανται δυνατές οι περιστροφικές κινήσεις, οι εκτάσεις και οι κάμψεις. Ιδιαίτερα κατά τις περιστροφές του γόνατος προς τα έξω, οι εσωτερικοί μηνίσκοι καταπονούνται έντονα, ενώ ο εξωτερικός μηνίσκος καταπονείται κατά τις περιστροφές προς τα μέσα. Επιπλέον, οι μηνίσκοι μειώνουν το βάρος που ασκείται στην άρθρωση του γόνατος και τροφοδοτούν την άρθρωση με αρθρικό υγρό.
«Αν ο μηνίσκος υποστεί βλάβη, πρέπει να ληφθούν υπόψη δύο παράγοντες. Αφενός, ο μηνίσκος μπορεί να υποστεί βλάβη λόγω ατυχήματος. Για παράδειγμα, όταν πέφτει κανείς, όταν σηκώνεται λανθασμένα από μια καρέκλα ή όταν κάνει μια λανθασμένη κίνηση κατά τη διάρκεια της άθλησης. Τότε εμφανίζεται αμέσως ένας ξαφνικός και συνήθως οξύς πόνος, και συχνά το γόνατο πρήζεται αυθόρμητα. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει και η εκφυλιστική βλάβη του μηνίσκου, δηλαδή ένα φαινόμενο φθοράς που οφείλεται στην ηλικία. Σε αυτή την περίπτωση, ο πόνος αναπτύσσεται σταδιακά. «Όποιος, όταν ήταν νεότερος, συνήθιζε να κάνει πεζοπορία τριών έως τεσσάρων ωρών, διαπιστώνει, όταν έχει φθαρμένο μηνίσκο, ότι μπορεί να κάνει χωρίς πόνο μόνο έναν σύντομο περίπατο μισής ώρας», περιγράφει ο καθηγητής Δρ. Erggelet τα πρώτα συμπτώματα.
Οι ασθενείς αναφέρουν επίσης ένα «μπλοκάρισμα» του γόνατος όταν υπάρχει βλάβη στον μηνίσκο. Διότι, όταν ο μηνίσκος έχει σφηνώσει, η άρθρωση του γόνατος δεν μπορεί πλέον να τεντωθεί πλήρως. Πρέπει επίσης να γνωρίζουμε ότι ο ίδιος ο μηνίσκος δεν προκαλεί πόνο, καθώς, όπως και ο χόνδρος, δεν διαθέτει νεύρα. Ωστόσο, σε περίπτωση λανθασμένης περιστροφής ή κάμψης, μπορεί να ερεθίσει την αρθρική κάψουλα του γόνατος και έτσι να προκαλέσει πόνο.
Η διεξοδική συζήτηση με τον ασθενή ή την ασθενή διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διάγνωση
«Στο πλαίσιο της διάγνωσης, είναι πολύ σημαντικό να ζητήσουμε από τον ασθενή να περιγράψει με ακρίβεια τι συνέβη. Μήπως γλίστρησε; Μήπως έκανε μια λανθασμένη περιστροφική κίνηση, μήπως ασκήθηκε υπερβολικά έντονα και έχασε την ισορροπία του;», τονίζει ο καθηγητής Δρ. Erggelet. Μόνο έτσι μπορεί ο γιατρός να προσδιορίσει εκ των προτέρων το είδος της βλάβης. Ακολουθεί φυσικά η κλινική εξέταση, κατά την οποία πραγματοποιείται πάντα μαγνητική τομογραφία (MRI), μια απεικονιστική μέθοδος που, μέσω ενός ισχυρού μαγνητικού πεδίου και ραδιοκυμάτων, μπορεί να δημιουργήσει τομικές εικόνες του σώματος και να παρέχει περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με το μέγεθος, τη φύση και την τοποθεσία της ρήξης του μηνίσκου, καθώς και για περαιτέρω επακόλουθες βλάβες, όπως βλάβη του χόνδρου, στην άρθρωση του γόνατος. Εάν η βλάβη του μηνίσκου είναι αναγνωρίσιμη και μπορεί να ταξινομηθεί, π.χ. εάν έχει αποκοπεί, έχει υποστεί ρήξη ή έχει φθαρεί, τότε μπορεί να συζητηθεί ποια θεραπεία πρέπει να εφαρμοστεί.
Διατομή της άρθρωσης του γόνατος – Μηνίσκοι σε κάτοψη (Φωτογραφία: bilderzwerg/fotolia)
«Προσωπικά, θεωρώ πολύ σημαντικό σε αυτό το σημείο να διευκρινίσω επίσης με τι είδους άτομο έχω να κάνω. Πρόκειται για έναν νεαρό, δραστήριο άνθρωπο, ο οποίος ασκεί πολύ αθλητισμό και επιθυμεί να συνεχίσει να το κάνει και στο μέλλον; Είναι ένα άτομο που ασκεί κυρίως καθιστικές δραστηριότητες; Διότι μόνο μέσω αυτής της εξατομικευμένης αξιολόγησης μπορώ να προσαρμόσω μια κατάλληλη θεραπεία», εξηγεί ο καθηγητής Δρ. Erggelet, ο οποίος αφιερώνει πάντα πολύ χρόνο σε αυτό.
Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, οι χειρουργικές επεμβάσεις για βλάβες του μηνίσκου γίνονταν πολύ πιο γρήγορα και συχνότερα – σήμερα, πολλές περιπτώσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν συντηρητικά
Αν, για παράδειγμα, η ρήξη του μηνίσκου είναι σταθερή και δεν προκαλεί σχεδόν καθόλου ενοχλήσεις, μπορεί να αρκεί μια φαρμακευτική και φυσικοθεραπευτική αγωγή. «Μια βλάβη στον μηνίσκο δεν είναι, άλλωστε, απειλητική για τη ζωή», δηλώνει ο καθηγητής Δρ. Erggelet και συνεχίζει: «Εφ’ όσον η ποιότητα ζωής δεν περιορίζεται δραματικά και μπορεί κανείς να περπατά χωρίς πόνο, μπορεί να ζήσει και χωρίς άθικτο μηνίσκο. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ένας κατεστραμμένος μηνίσκος βλάπτει μακροπρόθεσμα τον χόνδρο, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε αρθρίτιδα. Για σύγκριση, ας φανταστούμε ότι οδηγούμε σε έναν ομαλό ασφαλτοστρωμένο δρόμο ή σε ένα χωματόδρομο. Ο κατεστραμμένος μηνίσκος θα ήταν σε αυτή την περίπτωση ο χωματόδρομος, με αποτέλεσμα ο χόνδρος που γλιστρά πάνω του να φθείρεται φυσικά πιο γρήγορα», διευκρινίζει ο καθηγητής Δρ. Erggelet.
Σε νεότερους ανθρώπους, συνήθως αφαιρούνται τα κατεστραμμένα τμήματα του μηνίσκου και ο μηνίσκος ράβεται. Εδώ ο χειρουργός αντιμετωπίζει την ιδιαίτερη πρόκληση να σταθμίσει ποια είναι η καλύτερη προσέγγιση, λαμβάνοντας επίσης υπόψη το είδος του ατόμου με το οποίο έχει να κάνει. Είναι ο μηνίσκος επιδιορθώσιμος; Υπάρχει ακόμα καλή αιμάτωση; «Το ζήτημα της αιμάτωσης είναι καθοριστικό. Έτσι, οι εξωτερικές πλευρές του μηνίσκου αιματώνονται, ενώ οι εσωτερικές όχι. Αν όμως υπάρχουν κατεστραμμένα τμήματα στην εσωτερική πλευρά, δεν έχει νόημα να προσπαθήσουμε να τα ράψουμε, καθώς η αιμάτωση είναι απαραίτητη για την επούλωση. Η πιθανότητα να σπάσει ξανά η ραφή είναι εξαιρετικά υψηλή. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να ενημερώσω καλά τον ασθενή ή την ασθενή και να του/της εξηγήσω ότι, σε περίπτωση αμφιβολίας, θα ξανασυναντηθούμε σε έξι μήνες», περιγράφει ο καθηγητής Δρ. Erggelet τις σκέψεις που προηγούνται μιας χειρουργικής επέμβασης.
Οι ποδοσφαιριστές και οι ποδοσφαιρίστριες υποβάλλουν τα γόνατά τους σε εξαιρετικά υψηλές καταπονήσεις. Πόσο συχνά βλέπουμε κατά τη διάρκεια ενός ποδοσφαιρικού αγώνα σφοδρές συγκρούσεις και ατυχήματα. Και σε αυτή την περίπτωση πρέπει να σταθμιστεί τι είναι πιο λογικό. Έτσι, ένας 17χρονος ποδοσφαιριστής μπορεί κάλλιστα να αντέξει να μείνει εκτός δράσης για ένα χρόνο λόγω ανάρρωσης, αν γίνει επανασυρραφή μηνίσκου και απαιτείται αυτός ο χρόνος για την επούλωση. Ένας 31χρονος ποδοσφαιριστής, από την άλλη πλευρά, ανήκει ήδη στην κατηγορία των «παλαιών» και, σε περίπτωση τέτοιας περιόδου ανάρρωσης, πιθανότατα θα έβλεπε το τέλος της καριέρας του, γι’ αυτό και σε αυτή την περίπτωση θα προτιμούσε κανείς όχι τη συρραφή, αλλά την αφαίρεση του μηνίσκου, προκειμένου να τον αντικαταστήσει.
Όταν ο μηνίσκος πρέπει να αφαιρεθεί
Εφόσον έχουν υποστεί βλάβη μόνο μικρά τμήματα του μηνίσκου, αυτά μπορούν να αφαιρεθούν και ο ασθενής μπορεί να ζήσει κανονικά με το υπόλοιπο τμήμα. Αν, όμως, ολόκληρος ο μηνίσκος έχει υποστεί βλάβη, τότε θα πρέπει να αφαιρεθεί πλήρως και να αντικατασταθεί. «Σε αυτή την περίπτωση εξαρτόμαστε από δωρεές ατόμων που διαθέτουν κάρτα δωρητή οργάνων. Ο δωρημένος μηνίσκος προσαρμόζεται, τοποθετείται στο χειρουργείο με ειδικά εργαλεία και πρέπει να επουλωθεί. Η επέμβαση διαρκεί περίπου μία ώρα. Πραγματοποιώ μεταμοσχεύσεις μηνίσκου εδώ και πάνω από δεκαπέντε χρόνια και μπορώ να πω ότι οι πιθανότητες επούλωσης είναι εξαιρετικές. Ο ασθενής ή η ασθενής μπορεί συνήθως να περπατήσει ξανά μετά από δύο έως τρεις ημέρες. Ωστόσο, μπορεί να χρειαστεί έως και μισός χρόνος μέχρι να μπορέσει να σκύψει βαθιά. Δυστυχώς, στην Ελβετία τα έξοδα αυτά δεν καλύπτονται, ενώ και η προθυμία για δωρεά οργάνων αποτελεί μάλλον πρόβλημα, με αποτέλεσμα να αναγκαστούμε πολύ συχνά να καταφεύγουμε σε προθέσεις. Και τα τεχνητά εμφυτεύματα δεν είναι παρά μια απομίμηση της φύσης και, φυσικά, δεν είναι συγκρίσιμα ποιοτικά», εκφράζει τη λύπη του ο καθηγητής Δρ. Erggelet.
Από τους εκατό ασθενείς, περίπου εβδομήντα παρουσιάζουν βλάβη στον εσωτερικό μηνίσκο και τριάντα στον εξωτερικό μηνίσκο. Από τους τριάντα, με τη σειρά τους, τέσσερις ή πέντε θα χρειαστούν μεταμόσχευση.
Χαρακτηριστικά της Κλινικής ADUS – Σύνθημα «απλά.καλά.φροντισμένοι»
Η ιδιαιτερότητα της Κλινικής ADUS είναι ότι διαθέτει ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών στον τομέα της ορθοπεδικής. «Εδώ δεν υπάρχει διευθυντής που πρέπει να τα ξέρει όλα, ούτε μια ομάδα βοηθών ιατρών που δεν είναι τόσο έμπειροι. Εδώ υπάρχουν έμπειροι γιατροί για κάθε ειδικότητα. Δεν θα προσφέραμε συγκεκριμένες θεραπείες ή επεμβάσεις αν δεν ήμασταν σε θέση να τις εκτελέσουμε. Επίσης, οι χειρουργικές επεμβάσεις διεξάγονται πάντα σύμφωνα με το ίδιο σχήμα. Αυτό σημαίνει ότι είναι πάντα ο ίδιος γιατρός που χειρουργεί τους ώμους και πάντα ο ίδιος που χειρουργεί τα γόνατα, και μάλιστα με την ίδια τεχνική και την ίδια διαδικασία. «Ως αποτέλεσμα, υπάρχουν πολύ λιγότερες επιπλοκές και η ανάρρωση των ασθενών είναι πιο επιτυχημένη, καθώς οι διαδικασίες είναι χρονικά σταθερές και βασίζονται σε υγιή ρουτίνα», εξηγεί ο καθηγητής Δρ. Erggelet σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας του νοσοκομείου.
«Για το μέλλον, εύχομαι να εφαρμοστεί μια λιγότερο αυστηρή πολιτική λιτότητας στην Ελβετία. Συχνά δεν μπορούμε να προσφέρουμε στους ασθενείς αυτό που τους αξίζει. Ως παράδειγμα θα ήθελα να αναφέρω εδώ τα κατ’ αποκοπή ποσά ανά περίπτωση. Το ποσό του κατ’ αποκοπήν ποσού παραμένει το ίδιο, αλλά το συνολικό κόστος που το περιβάλλει αυξάνεται, με αποτέλεσμα η αξία του κατ’ αποκοπήν ποσού να μειώνεται αναπόφευκτα, και τα νοσοκομεία πρέπει να κάνουν περικοπές: στο προσωπικό, στα εργαλεία, στα εμφυτεύματα, στις υπηρεσίες… Αυτό φυσικά εξυπηρετεί τα συμφέροντα της πολιτικής, αλλά οι ασφαλισμένοι είναι αυτοί που υποφέρουν από αυτές τις αποφάσεις. Το μειωμένο προσωπικό σημαίνει, για παράδειγμα, μεγαλύτερο χρόνο αναμονής για μια νοσοκόμα, όταν κάποιος βρίσκεται στο νοσοκομείο και πονάει ή πρέπει να πάει στην τουαλέτα. Το μειωμένο προσωπικό σημαίνει μεγαλύτερο χρόνο αναμονής για διαγνώσεις και θεραπείες. Η κατάσταση στην Αγγλία και τον Καναδά δείχνει εντυπωσιακά πού οδηγεί αυτό», επισημαίνει ο καθηγητής Δρ. Erggelet και ολοκληρώνει τη συζήτησή μας με τη φράση: «Καλύτερα να μένουμε υγιείς!»
Σας ευχαριστούμε θερμά, καθηγητά Δρ. Erggelet, για αυτή την ενδιαφέρουσα και ειλικρινή συζήτηση!
Μπορείτε να επικοινωνήσετε απευθείας με τον ειδικό μας μέσω της σελίδας του προφίλ του στον Leading Medicine Guide.
