Οι νέοι ορίζοντες στην ενδοπροθετική ισχίου και γόνατος βελτιώνουν την ποιότητα ζωής και την κινητικότητα: Συνέντευξη με τον καθηγητή Drees

Ο καθηγητής Δρ. ιατρ. Philipp Drees, ειδικός στην Ορθοπεδική και Χειρουργική Τραυματολογία, στην Ορθοπεδική Ρευματολογία και στην Ειδική Ορθοπεδική Χειρουργική, από το 2014 είναι επικεφαλής του Τμήματος Ορθοπεδικής και Ρευματολογικής Ορθοπεδικής, καθώς και, από τον Απρίλιο του 2020, διευθυντής του Κέντρου Ορθοπεδικής και Χειρουργικής Ατυχημάτων (ZOU) της Πανεπιστημιακής Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Johannes Gutenberg του Μάιντς. Εδώ καλύπτεται όλο το φάσμα της διάγνωσης, της θεραπείας και της μετεγχειρητικής φροντίδας παθήσεων και τραυματισμών του κινητικού συστήματος.

Ιδιαίτερα αξιοσημείωτη είναι η δέσμευση του καθηγητή Δρ. Drees για τη βελτιστοποίηση της ποιότητας της περίθαλψης σε ενδοπροθέσεις ισχίου και γόνατος. Το πρόγραμμα PROMISE («Patient Reported Outcome Measures in Surgery and Medicine» – Δείκτες αποτελεσμάτων που αναφέρονται από τους ασθενείς στη χειρουργική και την ιατρική), το οποίο ξεκίνησε ο ίδιος, στοχεύει στη βελτίωση ολόκληρης της αλυσίδας διαδικασιών, από την αρχική εξέταση έως την έξοδο του ασθενούς από το νοσοκομείο.

Μέσω λιγότερο επεμβατικών χειρουργικών μεθόδων, καινοτόμων τεχνικών αναισθησίας και ταχύτερης κινητοποίησης των ασθενών, επιτυγχάνεται ταχύτερη αποκατάσταση. Χάρη σε αυτά τα μέτρα, το Κέντρο Ορθοπεδικής και Χειρουργικής Τραυμάτων του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Μάιντς ανακηρύχθηκε ως το πρώτο γερμανικό πανεπιστημιακό νοσοκομείο με την πιστοποίηση «Rapid Recovery-Krankenhaus». Το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Πανεπιστημίου Johannes Gutenberg του Μάιντς είναι το μοναδικό ιατρικό ίδρυμα υπερμέγιστης περίθαλψης στη Ρηνανία-Παλατινάτο που αναγνωρίζεται διεθνώς και, με πάνω από 60 κλινικές, ινστιτούτα και τμήματα, καθώς και περισσότερους από 7.500 υπαλλήλους, αποτελεί επίσης έναν από τους μεγαλύτερους εργοδότες της περιοχής.

Η συντακτική ομάδα του Leading Medicine Guide είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει με τον καθηγητή Δρ. Drees, προκειμένου να μάθει περισσότερα σχετικά με το θέμα των ενδοπροθέσεων ισχίου και γόνατος.

Η ενδοπροθετική ισχίου και γόνατος αποτελεί έναν κρίσιμο τομέα της ορθοπεδικής χειρουργικής, ο οποίος έχει εξελιχθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια και έχει μετασχηματιστική επίδραση στη ζωή πολλών ανθρώπων. Αυτή η εξειδικευμένη ιατρική ειδικότητα επικεντρώνεται στην αποκατάσταση της λειτουργίας και της κινητικότητας του ισχίου και του γόνατος, και κατά συνέπεια του ασθενούς, μέσω της χρήσης τεχνητών αρθρώσεων. Είτε οφείλονται σε εκφυλιστικές παθήσεις, προχωρημένη αρθρίτιδα ή σοβαρούς τραυματισμούς, οι ενδοπροθέσεις ισχίου και γόνατος μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση του πόνου, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και στην αποκατάσταση της κινητικότητας των ασθενών.

Οι χειρουργικές επεμβάσεις ισχίου και γόνατος αποτελούν βασικές ορθοπεδικές επεμβάσεις, οι οποίες μπορεί να απαιτηθούν σε διάφορες παθήσεις και τραυματισμούς των αρθρώσεων.

«Βασικά, φυσικά, πρέπει πάντα να αποφεύγεται η χειρουργική επέμβαση. Ωστόσο, υπάρχουν διαφορετικά στάδια στις διάφορες αρθρώσεις. Ξεκινώντας από την αρθρίτιδα του ισχίου, μια εκφυλιστική αλλοίωση της άρθρωσης του ισχίου, η οποία σε μεταγενέστερο στάδιο οδηγεί σε σημαντικούς πόνους και περιορισμένη κινητικότητα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εμφύτευση ενδοπρόθεσης ισχίου αποτελεί μια συχνά εφαρμοζόμενη λύση», ξεκινά ο καθηγητής Δρ. Drees στη συνομιλία μας και εξηγεί: «Η διάγνωση βασίζεται στην αντίστοιχη απεικόνιση, σε συνδυασμό με τις περιγραφές του ίδιου του ασθενούς και την ιατρική εξέταση. Τα κατάγματα του ισχίου, ειδικά στα ηλικιωμένα άτομα που οφείλονται στην οστεοπόρωση, αποτελούν σχεδόν πάντα ενδείξεις για χειρουργική επέμβαση. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να απαιτείται χειρουργική επανατοποθέτηση και σταθεροποίηση του κατάγματος ή, σε περίπτωση σοβαρών καταγμάτων, ακόμη και η τοποθέτηση ενδοπρόθεσης ισχίου. Υπάρχουν πολυάριθμες χειρουργικές μέθοδοι θεραπείας και δεν είναι όλες κατάλληλες για κάθε περίπτωση, ενώ ορισμένες έχουν πλέον αποσυρθεί από την αγορά. «Γι’ αυτό πρέπει να αποφασίζεται σε ατομική βάση αν, για παράδειγμα, θα τοποθετηθεί ενδοπρόθεση με κοντό ή κανονικό στέλεχος, με ή χωρίς τσιμέντο, και αυτό συνήθως με ελάχιστα επεμβατική μέθοδο», αναφέρει ο καθηγητής Δρ. Drees.

Οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις στην άρθρωση του γόνατος προκαλούν έντονο πόνο και περιορισμό της κίνησης. Η τοποθέτηση ενδοπρόθεσης γόνατος, είτε ως ολική είτε ως μερική πρόθεση, προσφέρει εδώ μια αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή. Εναλλακτικά, σε λιγότερο προχωρημένες περιπτώσεις, μπορούν επίσης να εξεταστούν διαδικασίες αντικατάστασης χόνδρου ή αρθροσκοπικές επεμβάσεις. Οι τραυματισμοί του γόνατος, όπως οι ρήξεις χιαστού συνδέσμου ή μηνίσκου, απαιτούν συχνά χειρουργικές επεμβάσεις, όπως ανακατασκευή χιαστού συνδέσμου ή επαναστερέωση μηνίσκου. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να εξεταστεί η μεταμόσχευση μηνίσκου. Τα κατάγματα του γόνατος που προκαλούνται από ατυχήματα ή τραύματα απαιτούν, ανάλογα με τη σοβαρότητα, χειρουργική επανατοποθέτηση και σταθεροποίηση ή, σε ακραίες περιπτώσεις, την εμφύτευση ενδοπρόθεσης γόνατος.

Η επιλογή μεταξύ ελάχιστα επεμβατικής και συμβατικής ενδοπροθετικής χειρουργικής στις επεμβάσεις ισχίου και γόνατος είναι πολύπλοκη και επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες.

«Εδώ, στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Μάιντς, στις πρωτογενείς επεμβάσεις ισχίου χειρουργούμε αποκλειστικά με ελάχιστα επεμβατική μέθοδο – δεν γνωρίζουμε πλέον καμία άλλη τεχνική για την εμφύτευση. Η προθετική άρθρωση με κοντό στέλεχος, η οποία είναι κατάλληλη και για ηλικιωμένους, έχει το πλεονέκτημα ότι μπορεί να εμφυτευθεί με μεγαλύτερη διατήρηση του οστού. Προσφέρει καλύτερη ανατομική ανακατασκευή και, ανάλογα με τη μέθοδο πρόσβασης, με την προθετική με κοντό στέλεχος μπορεί κανείς να «στρίψει τη γωνία» πιο εύκολα, με αποτέλεσμα το τραύμα για τον ασθενή να είναι ακόμη λίγο μικρότερο. «Δεν ισχύει όμως ότι η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική επέμβαση δεν είναι δυνατή στις προθέσεις κανονικού στελέχους», εξηγεί ο καθηγητής Δρ. Drees, ο οποίος, όταν ρωτήθηκε γιατί τότε εξακολουθούν να τοποθετούνται προθέσεις με τη συμβατική ενδοπροθετική χειρουργική, απαντά: «Υπάρχουν διαφορετικές φιλοσοφίες. Τελικά, το θέμα είναι τι λειτουργεί καλύτερα, και δεν πρέπει να εμμένουμε στο μέγεθος της τομής για την επέμβαση. Και, επιπλέον, μια εταιρεία που διαθέτει, για παράδειγμα, προθέσεις κοντού στελέχους με δυνατότητα τσιμεντοποίησης, δεν περιλαμβάνεται απαραίτητα στο χαρτοφυλάκιο κάθε νοσοκομείου. Σήμερα, αυτό δεν το αποφασίζουν συνήθως οι χειρουργοί, αλλά οι ομάδες προμηθειών των νοσοκομείων ή η διοίκηση της κλινικής, η οποία συχνά ορίζει να παραγγέλνονται όλα από μία εταιρεία, καθώς αυτό είναι οικονομικότερο από πλευράς προμηθειών. Στο Μάιντς είμαστε σε πλεονεκτική θέση, καθώς μπορούμε να επιλέγουμε τα προϊόντα που, κατά τη γνώμη μας, είναι τα καταλληλότερα για τον ασθενή. Και γι’ αυτό, για παράδειγμα, η 80χρονη ασθενής, για την οποία μόνο μια τσιμεντοποιημένη πρόθεση κοντού στελέχους έχει πραγματικά νόημα, την λαμβάνει και από εμάς. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι ασθενείς αλλού λαμβάνουν χειρότερη περίθαλψη – απλώς λαμβάνουν διαφορετική περίθαλψη. Πάντα προτεραιότητα έχει η εμπειρία του χειρουργού». Οι προτιμήσεις και οι προσδοκίες του ασθενούς διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Η γενική κατάσταση της υγείας και τυχόν συνοδές παθήσεις πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη, προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος επιπλοκών.

Η ολική αρθροπλαστική γόνατος (TEP), μια ολική ενδοπρόθεση για το γόνατο, είναι μια χειρουργική επέμβαση που χρησιμοποιείται συνήθως με επιτυχία για τη θεραπεία της προχωρημένης αρθρίτιδας του γόνατος.

«Στη Γερμανία, στο Μάιντς, πραγματοποιούμε τον μεγαλύτερο αριθμό εξατομικευμένων ολικών ενδοπροθέσεων γόνατος σε πανεπιστημιακό νοσοκομείο και είμαστε το πρώτο πανεπιστημιακό νοσοκομείο που έχει πιστοποιηθεί ως «Rapid Recovery House» (Κέντρο Ταχείας Ανάρρωσης). Ταυτόχρονα, μέσω του προγράμματος PROMISE της GBA (Κοινή Ομοσπονδιακή Επιτροπή του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Υγείας), έχουμε αναπτύξει τους όρους για τις συμβάσεις ποιότητας και προσφέρουμε εξατομικευμένες ενδοπροθέσεις γόνατος ως συμπληρωματική θεραπεία», τονίζει ο καθηγητής Δρ. Drees και αναλύει περαιτέρω το πιθανό πλεονέκτημα των εξατομικευμένων προθέσεων:

«Το χειριζόμαστε όπως και στη βιομηχανία ενδυμάτων. Υπάρχουν τα μεγέθη XS, S, M, L, XL κ.λπ., και παρόλα αυτά το ίδιο μέγεθος δεν ταιριάζει σε όλους – σε κάποιον ταιριάζει καλύτερα το μέγεθος M από ό,τι σε κάποιον άλλο. Και το ίδιο ισχύει και για το γόνατο. Η ανατομία είναι τόσο ποικιλόμορφη, ώστε παρά το ίδιο μέγεθος, το εμφύτευμα δεν εφαρμόζει πάντα εξίσου καλά. Έτσι, κάθε χειρουργός που πραγματοποιεί επέμβαση διαπιστώνει ότι αναγκάζεται να κάνει συμβιβασμούς. Κατά τη χειρουργική επέμβαση με μια τυποποιημένη πρόθεση, πρέπει να γίνουν κάποιες επιπλέον προσαρμογές για να προσαρμοστεί ο οστός στο εμφύτευμα (στην περίπτωση του εξατομικευμένου εμφυτεύματος, το εμφύτευμα προσαρμόζεται στον οστό, ενώ στην περίπτωση της τυποποιημένης πρόθεσης, ο οστός προσαρμόζεται στο εμφύτευμα). Παρ’ όλα αυτά, μπορεί κανείς να πει ότι οι «έτοιμες» προθέσεις (από το ράφι) λειτουργούν καλά. Ωστόσο, οι εξατομικευμένες προθέσεις παρουσιάζουν ακόμη καλύτερα αποτελέσματα στις μελέτες μας. Διότι, στους περισσότερους ασθενείς, μετά από περίπου ένα χρόνο, παρατηρούνται πολύ καλά αποτελέσματα στο λεγόμενο «forgotten knee score», δηλαδή οι ασθενείς ξεχνούν ότι έχουν πρόθεση. Προκειμένου τα αποτελέσματα της μελέτης να γίνουν ακόμη πιο αποδεικτικά, διεξάγουμε επί του παρόντος μια διπλά τυφλή μελέτη, στην οποία ο ασθενής δεν γνωρίζει τι είδους πρόθεση θα λάβει, ώστε να μην επηρεάζεται η εκφραζόμενη ικανοποίησή του μετά την επέμβαση και, ως εκ τούτου, η διαφορά να είναι ακόμη πιο μετρήσιμη. Η ειδική κοινότητα αναμένει αυτή τη μελέτη και αναζητούμε 100 ασθενείς για κάθε ομάδα. Έτσι θα διαπιστώσουμε αν η εξατομικευμένη πρόθεση είναι αντικειμενικά καλύτερη ή αν πρόκειται για μια καθαρά υποκειμενική αίσθηση. Εδώ στο Μάιντς τοποθετούμε τις περισσότερες εξατομικευμένες προθέσεις σε πανεπιστημιακό νοσοκομείο, περίπου 100 ετησίως. Γι’ αυτό έχουμε φήμη από το Αμβούργο μέχρι το Όμπεραμεργκάου!».

---

Το πρόγραμμα PROMISE στα νοσοκομεία σημαίνει «Patient Reported Outcome Measures in Surgery and Medicine» (Δείκτες Αποτελεσμάτων που Αναφέρονται από τους Ασθενείς στη Χειρουργική και την Ιατρική). Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας της υγειονομικής περίθαλψης, θέτοντας στο επίκεντρο την οπτική γωνία των ασθενών. Στο πλαίσιο αυτό, ζητείται από τους ασθενείς να αξιολογήσουν και να αναφέρουν τα δικά τους αποτελέσματα υγείας και τις εμπειρίες τους από την ιατρική θεραπεία. Αυτές οι πληροφορίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση της ποιότητας της περίθαλψης, τον εντοπισμό τομέων που χρήζουν βελτίωσης και, τελικά, την αύξηση της ικανοποίησης των ασθενών.

---

Η αντικατάσταση της πρόθεσης σε περίπτωση ολικής αρθροπλαστικής γόνατος καθίσταται απαραίτητη όταν η υπάρχουσα πρόθεση δεν λειτουργεί πλέον αποτελεσματικά ή προκαλεί διάφορα προβλήματα, όπως χαλάρωση, φθορά, λοίμωξη, παραμόρφωση ή θραύση της πρόθεσης.

Η ιδιαίτερη πρόκληση σε μια επέμβαση αντικατάστασης προθέσεως έγκειται στην πολυπλοκότητά της σε σύγκριση με την αρχική εμφύτευση. Ο χειρουργός καλείται να αφαιρέσει με ακρίβεια την παλιά πρόθεση, ενδεχομένως λαμβάνοντας υπόψη την απώλεια οστού ή τυχόν επιπλοκές. Η προστασία των ανατομικών δομών και η ακριβής τοποθέτηση της νέας πρόθεσης είναι καθοριστικής σημασίας. Η αποκατάσταση των μαλακών ιστών και η διασφάλιση μιας σταθερής στερέωσης της νέας πρόθεσης απαιτούν προσεκτική προσέγγιση. Η ακριβής ευθυγράμμιση των εξαρτημάτων είναι καθοριστική για τη βέλτιστη λειτουργία και τη μακροζωία της πρόθεσης.

«Παρόλο που οι επεμβάσεις αντικατάστασης έχουν συνολικά μειωθεί σε σχέση με την αποτυχία των εμφυτευμάτων, εξακολουθούν να πραγματοποιούνται. Λόγω της αύξησης των εμφυτεύσεων τις τελευταίες δύο δεκαετίες, οι επεμβάσεις αντικατάστασης αυξάνονται συνολικά. Ο συχνότερος λόγος είναι η άσηπτη χαλάρωση, δηλαδή χωρίς βακτήρια. Αυτό σημαίνει ότι είτε υπάρχει ανεπαρκής σύνδεση μεταξύ οστού και τσιμέντου είτε η χαλάρωση οφείλεται στην παλαιότητα της πρόθεσης. Ακολουθεί αμέσως μετά ως αιτία η λοίμωξη, όπου εδώ γίνεται διάκριση μεταξύ πρώιμης λοίμωξης (4-8 εβδομάδες μετά την επέμβαση) και όψιμης λοίμωξης (ακόμη και 10 χρόνια μετά την επέμβαση, π.χ. λόγω μικροβίων στην κυκλοφορία του αίματος, όπως μετά από μια σύνθετη οδοντιατρική επέμβαση). «Είμαστε, άλλωστε, και τμήμα τραυματολογίας, οπότε μπορούμε να αντιδράσουμε αναλόγως και μετά από τραυματική χαλάρωση, για παράδειγμα μετά από ατύχημα ή πτώση», αναφέρει ο καθηγητής Δρ. Drees σχετικά με τους λόγους μιας επέμβασης αντικατάστασης και προσθέτει:

«Αυτό που κάνουμε σε περιπτώσεις «αποτυχημένων» προθέσεων ισχίου με σοβαρότατα ελαττώματα στη λεκάνη είναι μια εξατομικευμένη αντικατάσταση του τμήματος της λεκάνης. Πρέπει να εξηγηθεί στον ασθενή ότι αυτή η επέμβαση είναι πολύπλοκη και ότι τον περιμένει μια κάπως δύσκολη περίοδος, καθώς για 6-8 εβδομάδες δεν θα έχει ισχίο (πρέπει να αφαιρέσουμε τα πάντα για να αποκαταστήσουμε τη βλάβη), αλλά το τελικό αποτέλεσμα είναι καλό και αντισταθμίζει ολόκληρη τη βλάβη. Η μερική αντικατάσταση της λεκάνης αποτελεί όμως την τελευταία δυνατότητα διατήρησης της άρθρωσης και είναι χειρουργικά πολύ περίπλοκη. Για λιγότερο σοβαρές βλάβες, υπάρχουν και λιγότερο περίπλοκες λύσεις από τους κατασκευαστές εμφυτευμάτων. Όσον αφορά την άρθρωση του γόνατος, μπορεί επίσης να χρειαστεί να τοποθετήσουμε ένα προσωρινό εμφύτευμα, πριν μπορέσουμε να εμφυτεύσουμε μια προθετική αναθεώρησης. Σήμερα, χάρη στις ποικίλες δυνατότητες, αυτό επιτυγχάνεται σαφώς καλύτερα από ό,τι πριν από 10 χρόνια», διευκρινίζει ο καθηγητής Δρ. Drees.

Φυσικά, είναι απολύτως κρίσιμο ο χειρουργός να διαθέτει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη εμπειρία για να πραγματοποιήσει μια επέμβαση αντικατάστασης, καθώς πρόκειται για μια πολύ πιο απαιτητική επέμβαση. «Ωστόσο, δεν εξαρτάται μόνο από τον χειρουργό, αλλά και από τις δυνατότητες της εκάστοτε κλινικής. Εμείς, ως πανεπιστημιακό νοσοκομείο, διαθέτουμε όλα τα απαραίτητα μέσα· δεν υπάρχει πλέον κανένας ανώτερος φορέας στον οποίο θα μπορούσαμε να παραπέμψουμε έναν ασθενή. Έτσι, μπορούμε να πραγματοποιήσουμε και αντικατάσταση τμήματος της λεκάνης, και για αυτό πρέπει να είμαστε τουλάχιστον ένα πιστοποιημένο κέντρο και να μην κάνουμε μόνο 5 αντικαταστάσεις προθέσεων ετησίως, αλλά 30 ή 50. Διότι εδώ απαιτούνται πραγματικά εμπειρία και εξειδίκευση. Επιπλέον, μια τέτοια επέμβαση αναθεώρησης είναι δαπανηρή και χρονοβόρα. Ένας ιδιώτης ιατρός απλά δεν μπορεί να το αντέξει οικονομικά, ενώ δεν υπάρχουν καθόλου οι απαραίτητες αναισθησιολογικές προϋποθέσεις. Επομένως, είναι σε κάθε περίπτωση προτιμότερο να συγκεντρώνονται οι επεμβάσεις αναθεώρησης σε εξειδικευμένα κέντρα. «Στο Μάιντς, για παράδειγμα, ως κέντρο διαθέτουμε επίσης ένα μεγάλο τμήμα χειρουργικής όγκων και τοποθετούμε επίσης προθέσεις για όγκους», διευκρινίζει με έμφαση ο καθηγητής Δρ. Drees.

Τα σύγχρονα υλικά διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη μακροβιότητα των προθέσεων, ιδίως στην ολική αρθροπλαστική γόνατος (TEP) και στην ολική αρθροπλαστική ισχίου.

Οι εξελίξεις στην επιστήμη των υλικών έχουν συμβάλει στη βελτίωση της λειτουργικότητας, της αντοχής και της βιοσυμβατότητας των προθέσεων. Τα σημαντικότερα υλικά που χρησιμοποιούνται στις σύγχρονες προθέσεις είναι τα μέταλλα, τα πλαστικά και τα κεραμικά. Ο καθηγητής Δρ. Drees εκφράζεται θετικά για τη συνολική εξέλιξη: «Αυτό που έχει αλλάξει θετικά, κυρίως τον τελευταίο καιρό, είναι ο συνδυασμός επιφανειών ολίσθησης. Παλαιότερα χρησιμοποιούνταν συχνά μέταλλο πάνω σε μέταλλο, έτσι ώστε τόσο η κεφαλή του στελέχους όσο και το ένθετο της κοτύλης να αποτελούνται από μέταλλο. Αυτό οδηγούσε σε πολύ υψηλή τριβή και σε αυξημένη συγκέντρωση μεταλλικών ιόντων στο αίμα. Σήμερα, η κεφαλή κατασκευάζεται από κεραμικό υλικό, κάτι που είναι κατά πολύ καλύτερο. Επιπλέον, το ένθετο είναι εμπλουτισμένο με βιταμίνη Ε για την εξουδετέρωση των οξειδωτικών παραγόντων, κάτι που δεν υπήρχε παλαιότερα, ενώ η τριβή με πολυαιθυλένιο ήταν καταστροφική. «Έτσι, το ένθετο δεν γίνεται πλέον εύθραυστο και, στην πραγματικότητα, εδώ και 10-15 χρόνια δεν παρατηρούμε πλέον φθορά του πλαστικού».

Κεραμικά υλικά όπως το οξείδιο του αλουμινίου και το οξείδιο του ζιρκονίου χρησιμοποιούνται σε ορισμένα εξαρτήματα προθέσεων, ιδίως στις ολικές αρθροπλαστικές ισχίου. Η κεραμική χαρακτηρίζεται από υψηλή σκληρότητα, λεία επιφάνεια και χαμηλή φθορά. Αυτό συμβάλλει στην ελαχιστοποίηση της φθοράς της πρόθεσης και στην παράταση της διάρκειας ζωής της. «Υπάρχει επίσης η άρθρωση κεραμικού με κεραμικό, η οποία παρουσιάζει τη μικρότερη τριβή. Ωστόσο, μπορεί να συμβεί η πρόθεση να τρίζει ή ακόμη και να σπάσει κάποιο τμήμα της. Γι’ αυτό, στο ισχίο, σε ποσοστό άνω του 90% των περιπτώσεων, επιλέγεται ο συνδυασμός πολυαιθυλενίου και κεραμικού, ενώ στο γόνατο επιλέγεται ένθετο πολυαιθυλενίου και μέταλλο. Οι προθέσεις περιέχουν συνήθως συστατικά νικελίου. Γι’ αυτό, για τα άτομα με αλλεργίες, στη Γερμανία υπάρχουν επίσης εμφυτεύματα των οποίων η επιφάνεια είναι επικαλυμμένη χωρίς νικέλιο, ακόμη και αν η αλλεργία εκδηλώνεται μόνο κατά την επαφή με το δέρμα (και όχι κατά την επαφή με τον οστό). «Ωστόσο, εάν το εμφύτευμα χαλαρώσει σε έναν αλλεργικό για οποιονδήποτε λόγο, τότε θα υπάρχει το βάρος της απόδειξης ότι αυτό σίγουρα δεν μπορεί να οφείλεται στο νικέλιο. Γι’ αυτό επιλέγεται η επιφάνεια χωρίς νικέλιο, απλώς για να είμαστε απολύτως σίγουροι», εξηγεί ο καθηγητής Δρ. Drees.

Τα μέτρα αποκατάστασης μετά από χειρουργική επέμβαση ισχίου ή γόνατος είναι καθοριστικά για μια επιτυχή ανάρρωση.

«Στην κλινική μας, ο ασθενής προετοιμάζεται για την επέμβαση. Έρχεται σε εμάς περίπου δύο εβδομάδες πριν από την επέμβαση, ιδανικά συνοδευόμενος από έναν «εκπαιδευτή» (συντρόφο, φίλο ή μέλος της οικογένειας) και παρακολουθεί ένα σεμινάριο διάρκειας τριών ωρών. Στο πλαίσιο αυτό, ένας συνεργάτης από το τμήμα χειρουργικής, νοσηλευτικής, φυσιοθεραπείας, αναισθησιολογίας και κοινωνικής υπηρεσίας εξηγεί στον ασθενή τι τον περιμένει. Αυτό ήδη μειώνει σε μεγάλο βαθμό τους φόβους και γίνεται σαφές στον ασθενή ότι θα είναι ξανά στα πόδια του δύο ώρες μετά την επέμβαση», εξηγεί ο καθηγητής Δρ. Drees σχετικά με την προετοιμασία του ασθενούς.

«Στο τέλος της επέμβασης, οι ασθενείς μας λαμβάνουν τοπική αναισθησία καθώς και ένα αντιπηκτικό φάρμακο στην άρθρωση και στους μυς, ενώ ο φυσιοθεραπευτής τους δίνει, δύο ώρες μετά την επέμβαση και το ξύπνημα, ένα μικρό παγωτό ως πρόσληψη γλυκόζης. Αυτό προσφέρει βραχυπρόθεσμη ενέργεια, και τελικά θέλουμε να αποφύγουμε κάθε είδους καθετήρα, καθώς τότε ο ασθενής θα ήταν, για να το πούμε έτσι, «δεμένος» και δεν θα μπορούσε να κινηθεί αυτόνομα. Επίσης, δεν χρησιμοποιούνται πλέον παροχετευτικά. Στη συνέχεια, ο ασθενής σηκώνεται στα πόδια του και καλείται να κάνει μερικά βήματα. Συχνά, μετά από μία μόνο νύχτα, πολλοί ασθενείς μπορούν ήδη να επιστρέψουν στο σπίτι τους. Σε όσους παραμένουν στο νοσοκομείο για μερικές ημέρες ακόμη, προσφέρουμε μια ομάδα υπαίθριων δραστηριοτήτων στον χώρο του πανεπιστημίου, όπου οι ασθενείς κάνουν βόλτες με τη βοήθεια του φυσιοθεραπευτή. «Αυτό το πρόγραμμα είναι εξαιρετικά επιτυχημένο, καθώς χάρη στην κίνηση οι ασθενείς διατρέχουν πολύ μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης θρόμβων ή εμβολών», περιγράφει ο καθηγητής Δρ. Drees την πορεία λίγο πριν και λίγο μετά την επέμβαση.

Οι σύγχρονες εξελίξεις στην ενδοπροθετική ισχίου και γόνατος έχουν επιφέρει σημαντικές βελτιώσεις όσον αφορά την κινητικότητα και τη σταθερότητα μετά τις επεμβάσεις.

Η ρομποτική χειρουργική φέρνει επανάσταση στην ακρίβεια των τομών και της τοποθέτησης της προθέσεως γόνατος, γεγονός που οδηγεί σε βελτιωμένη ευθυγράμμιση και, τελικά, σε σταθερή τοποθέτηση της προθέσεως. «Σκεφτόμαστε αν θα προμηθευτούμε και εμείς ένα ρομπότ, απλώς για να διευρύνουμε τις υπηρεσίες που προσφέρουμε. Διότι το ιδανικό είναι πιθανώς η εξατομικευμένη πρόθεση, η οποία στη συνέχεια τοποθετείται με τη βοήθεια ρομπότ», εξηγεί ο καθηγητής Δρ. Drees.

Οι καινοτόμες εξελίξεις συμβάλλουν καθοριστικά στη μείωση του χρόνου αποκατάστασης, στη βελτίωση της κινητικότητας των ασθενών και, τελικά, στη σημαντική αύξηση της ποιότητας ζωής μετά από χειρουργικές επεμβάσεις αρθροπλαστικής ισχίου ή γόνατος. «Στη συνέχεια, έχουμε ξεκινήσει τη μεγαλύτερη διεθνή πολυκεντρική μελέτη παγκοσμίως, η οποία χρηματοδοτείται από το Γερμανικό Ίδρυμα Έρευνας (DFG) με ποσό άνω των 2 εκατομμυρίων ευρώ (αυτή είναι η υψηλότερη χρηματοδότηση που έχει δοθεί ποτέ). Η μελέτη αυτή έχει αναπτυχθεί από εμάς και τους συνεργάτες μας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Μάιντς και περιλαμβάνει πολυάριθμους εταίρους. Ωστόσο, αναζητούμε επιπλέον κλινικές που επιθυμούν να συμμετάσχουν σε αυτή την καινοτόμο μελέτη. Σκοπός της είναι να διερευνηθεί η σκοπιμότητα ή η ματαιότητα της χορήγησης ενέσεων ηπαρίνης. Μέχρι σήμερα, πράγματι, ισχύει ο κανόνας ότι οι ασθενείς μετά από χειρουργική επέμβαση ισχίου πρέπει να λαμβάνουν ενέσεις ηπαρίνης για 30 ημέρες, προκειμένου να αποφευχθεί ο σχηματισμός θρόμβων αίματος. Εμείς, όμως, πιστεύουμε ότι οι ασθενείς είναι τόσο κινητικοί, ώστε αυτό να μην είναι απαραίτητο σε περίπτωση αμφιβολίας. Για τη μελέτη απαιτούνται 2.000 ασθενείς, οι οποίοι είτε θα λαμβάνουν από του στόματος αντιθρομβωτικά φάρμακα για 30 ημέρες είτε για 5 ημέρες και στη συνέχεια εικονικό φάρμακο. Ωστόσο, οι ασθενείς που επιθυμούν να συμμετάσχουν πρέπει να νοσηλεύονται σε κλινική που ακολουθεί το «Enhanced Recovery Concept» (σχέδιο ταχείας ανάρρωσης). Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο ασθενής συμμετέχει ενεργά στη δική του ανάρρωση. «Γι’ αυτό ακριβώς πραγματοποιούμε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τους ασθενείς πριν από την επέμβαση, ώστε ο ασθενής να μην μας αντιλαμβάνεται ως τους καθοδηγητές με τις λευκές στολές, αλλά να διαδραματίζει ο ίδιος ενεργό ρόλο στη διαδικασία ανάρρωσης», τονίζει ο καθηγητής Δρ. Drees, αναφερόμενος στον ρόλο του ίδιου του ασθενούς.

«Η αρχή της «Ενισχυμένης Ανάρρωσης» για την έγκαιρη κινητοποίηση του ασθενούς αποτελεί μια απόλυτη επαναστατική αλλαγή για την καλύτερη περίθαλψη των ασθενών. Όλοι θα πρέπει να ακολουθούν αυτή την αρχή – στους άλλους, στην πραγματικότητα, δεν θα έπρεπε πλέον να επιτρέπεται η παροχή θεραπείας. Προσωπικά, είμαι ένθερμος υποστηρικτής της συγκέντρωσης των υπηρεσιών. Και είναι γεγονός ότι ένας χειρουργός που χειρουργεί συχνά, χειρουργεί και καλύτερα. Πρέπει, επομένως, να απομακρυνθούμε από την επιλογή να μπορεί κανείς να λάβει μια τέτοια θεραπεία οπουδήποτε. Η τυποποίηση βάσει τεκμηριωμένων στοιχείων αποτελεί, επομένως, ένα πολύ σημαντικό θέμα. Αυτό που θα επιθυμούσα επιπλέον είναι ένας ακόμη πιο κριτικός έλεγχος της ένδειξης, ώστε σε περίπτωση αμφιβολίας να αποφεύγονται οι περιττές χειρουργικές επεμβάσεις. Τελικά, το ζητούμενο είναι να δημιουργούμε επιστημονικά στοιχεία και όχι «εμινέντιες», επισημαίνει με έμφαση ο καθηγητής Δρ. Drees, και με αυτή την ευχή ολοκληρώνουμε τη συζήτησή μας.

Σας ευχαριστούμε θερμά, καθηγητά Δρ. Drees, για την εμπεριστατωμένη εικόνα και τις πρωτοποριακές εξελίξεις στον τομέα των ενδοπροθέσεων ισχίου και γόνατος!