Plastyka antyrefluksowa to zabieg chirurgiczny mający na celu leczenie choroby refluksowej. Zabieg ten wykonuje się metodą laparoskopową i dzieli się na trzy etapy: plastykę przełyku, gastropexię oraz fundoplikację. Zazwyczaj plastyka antyrefluksowa wymaga tygodniowego pobytu w szpitalu. Następnie następuje okres rekonwalescencji trwający od 6 do 8 tygodni.
Tutaj znajdziesz więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów i ośrodków zajmujących się plastyką antyrefluksową.
Plastyka antyrefluksowa to chirurgiczna metoda leczenia choroby refluksowej. Jest ona również znana jako „choroba refluksowa przełyku”, a potocznie jako zgaga. Poniższy film pokazuje, jak powstaje zgaga w przypadku choroby refluksowej:
Zgaga powstaje w wyniku cofania się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku, a w skrajnych przypadkach nawet do gardła.
Najczęstszą przyczyną zgagi jest nieprawidłowe funkcjonowanie zwieracza przy wejściu do żołądka. W rezultacie żołądek nie zamyka się prawidłowo względem przełyku, co pozwala na cofanie się treści żołądkowej. Ten obraz kliniczny to choroba refluksowa.
Porównanie prawidłowo zamkniętego żołądka i żołądka z uszkodzonym mięśniem zamykającym © bilderzwerg / Fotolia
Również przepuklina przeponowa może być przyczyną zgagi. Przepona to mięsień, który w kształcie rozpostartego parasola oddziela klatkę piersiową od jamy brzusznej.
Przełyk przechodzi przez otwór w przeponie z gardła do jamy brzusznej, gdzie przechodzi do żołądka. Otwór ten (tzw. hiatus esofageus lub otwór przeponowy) jest naturalnym słabym punktem, w którym może dojść do przepukliny.
Przepuklina powstaje w wyniku powolnego rozsuwania się brzegów tego otworu przeponowego. Przez ten powiększony otwór żołądek może w pewnych okolicznościach przedostać się do klatki piersiowej.
Rys. 1: W normalnej sytuacji żołądek (różowy) znajduje się poniżej przepony (zielony), która oddziela jamę żołądkową od klatki piersiowej (thorax, szary).
Rys. 2: W przypadku przepukliny przeponowej otwór przepony dla przełyku jest poszerzony, tak że przełyk może przesuwać się w górę do klatki piersiowej, zabierając ze sobą fragmenty żołądka (różowe).
W wyniku tej zmiany położenia zwieracz żołądka nie funkcjonuje już prawidłowo. W konsekwencji kwas żołądkowy może bez przeszkód przedostawać się do przełyku i powodować tam zgagę.
Agresywny sok żołądkowy może prowadzić do poważnych oparzeń przełyku (zapalenie przełyku). Zmienia to strukturę tkankową przełyku (metaplazja), co może prowadzić do rozwoju nowotworu.
Główną przyczyną powstawania przepukliny przeponowej jest wrodzona słabość tkanki łącznej. Dodatkowo sprzyjają temu nadwaga oraz silne i długotrwałe zwiększenie ciśnienia w jamie brzusznej, np. w przypadku
powstanie tej przepukliny.
Również nawyki żywieniowe mogą przyczyniać się do powstawania przepukliny przeponowej. Zbyt szybkie i pośpieszne jedzenie oraz częste połykanie niedostatecznie przeżutych kawałków pokarmu zwiększają ryzyko zachorowania.
Diagnostyka choroby refluksowej opiera się, oprócz badania fizykalnego, na gastroskopii. Uzupełnieniem może być
. W przypadku już wyraźnego zapalenia błony śluzowej przełyku spowodowanego refluksem (zapalenie przełyku) konieczne jest pobranie próbek tkanki. Pozwala to w laboratorium wykluczyć lub wykryć zmiany nowotworowe.
Zgaga jest początkowo leczona farmakologicznie. Jednakże leczenie to łagodzi jedynie objawy choroby refluksowej, a nie usuwa jej przyczyny.
Plastyka antyrefluksowa (zwana również fundoplikacją lub hemifundoplikacją) jest wskazana, gdy
Plastyka antyrefluksowa pozwala zakończyć niekiedy wieloletnie przyjmowanie leków. Może ona również częściowo zapobiegać rozwojowi raka przełyku (profilaktyka nowotworowa).
Plastyka antyrefluksowa wykonywana jest za pomocą laparoskopii (tzw. laparoskopii). Lekarze wprowadzają kamerę i małe narzędzia do jamy brzusznej poprzez 5 do 6 małych nacięć o długości od 0,5 do 1 cm. Zabieg odbywa się więc wewnątrz ciała. Chirurg orientuje się bezpośrednio w obszarze operacyjnym za pomocą kamery.
Podczas plastyki antyrefluksowej ta mechaniczna zmiana w organizmie jest korygowana w 3 etapach operacyjnych:
Za pomocą hiatoplastyki zbyt duża szczelina w przeponie zostaje zmniejszona do tego stopnia, że mieści się w niej tylko przełyk.
Krawędzie otworu w przeponie są ponownie łączone za pomocą specjalnych szwów. W zależności od wyników badania na te szwy nakłada się częściowo siatkę z tworzywa sztucznego. Siatka ta pozostaje trwale w organizmie i powoduje silniejsze bliznowacenie przepony. Znacznie zmniejsza to ryzyko ponownego przepukliny.
Z czasem siatka zostaje całkowicie otoczona przez tkankę bliznowatą. Znajduje się wówczas „wewnątrz ciała, ale poza nim” (siatka ekstrakorporalna).
Ryc. 3: Widok od wewnątrz podczas laparoskopii na rozszerzone ramiona przepony (w kształcie litery V). Przełyk znajduje się w prawym górnym rogu zdjęcia i widać jego rozwarte miejsce przejścia między ramionami przepony.
Rys. 4: W tzw. plastyce tylnego filaru ramiona przepony są łączone za pomocą pojedynczych szwów guzikowych w celu zwężenia miejsca przejścia. Przełyk jest utrzymywany w prawym górnym rogu za pomocą plastycznej taśmy.
Ryc. 5: Aby zapobiec ponownemu wystąpieniu przepukliny przeponowej, miejsce zszycia (patrz ryc. 6) jest dodatkowo zabezpieczane siatką. Przełyk jest utrzymywany poza kadrem za pomocą paska w prawym górnym rogu.
Podczas gastropexy chirurg wyciąga część żołądka z klatki piersiowej z powrotem do jamy brzusznej. Tam mocuje ją za pomocą klamer lub szwów po prawej i lewej stronie przepony.
Zapobiega to ponownemu przesunięciu się żołądka w górę. Ponadto odciąża to szwy mankietu dna żołądka, który zostanie założony później.
Fundoplikacja polega na utworzeniu mankietu z kopuły żołądka w celu wzmocnienia zwieracza od zewnątrz.
Tak zwana kopuła żołądka, czyli wybrzuszenie w górnej jednej trzeciej żołądka, jest najpierw uwalniana od zrostów ze śledzioną. Następnie chirurg przeciąga ją pod przełykiem, a potem mocuje po prawej i lewej stronie przełyku. Dzięki temu przełyk leży jak w „łóżku żołądkowym”.
Żołądek otacza teraz przełyk na wysokości zwieracza, wzmacniając go w ten sposób (metoda Toupeta).
W innym rodzaju zabiegu przełyk jest otoczony w 360° przez mankiet żołądkowy (zabieg według Nissena).
Rys. 6: Owijanie przełyku kopułą żołądkową (metoda Toupeta). Obie fałdy żołądkowe (jasna tkanka)
zbliżają się ponownie przed przełykiem, nie stykając się ze sobą.
Ryc. 7: W zabiegu metodą Nissena fałd żołądkowy jest całkowicie owinięty wokół przełyku i górnej części
wejścia do żołądka. Dzięki temu obszar ten jest całkowicie otoczony tkanką
żołądkową od przodu. W lewym górnym rogu zdjęcia widać wątrobę.
Na podstawie dostępnych wyników lekarz decyduje, jaki rodzaj zabiegu zapewni najlepsze wyniki.
W ośrodkach specjalizujących się w plastyce antyrefluksowej powikłania występują rzadziej.
Jednak, jak w przypadku każdej operacji, istnieje ryzyko uszkodzenia sąsiednich narządów. Należą do nich
W przypadku uszkodzenia śledziony i krwawienia w bardzo rzadkich przypadkach konieczne jest jej usunięcie. W konsekwencji konieczne byłoby szczepienie przeciwko chorobom, przed którymi w innym przypadku chroniłaby śledziona.
Jeśli znaczna część żołądka przesunęła się do klatki piersiowej, podczas jego przemieszczania z powrotem może dojść do uszkodzenia opłucnej. W większości przypadków rana ta goi się bez problemów po odpowiednim zszyciu.
W rzadkich przypadkach podczas operacji plastyki refluksowej, oprócz zszycia, pod płucem umieszcza się dodatkowy dren.
Przez okres od 6 do 8 tygodni mogą wystąpić przejściowe zaburzenia połykania. Wynika to ze zmiany położenia narządów oraz obrzęku w okolicy operowanej. Pacjenci powinni zatem jeść wolniej i oczywiście dobrze przeżuwać pokarm. Zaburzenia połykania ustępują zazwyczaj bez specjalnego leczenia.
Część pacjentów skarży się na uczucie pełności w górnej części brzucha przez okres od 6 do 8 miesięcy. Jest to również kwestia przyzwyczajenia. Przed zabiegiem antyrefluksowym pacjenci często nieświadomie połykają powietrze, aby „przełknąć” zgagę. To nieświadome połykanie nie ustaje bezpośrednio po operacji, organizm przyzwyczaja się do tego powoli.
Powietrze, które jest teraz połykane, nie może już tak łatwo przedostać się do góry z powodu ponownie „działającego” zwieracza żołądka. Musi ono znaleźć drogę przez jelita, co powoduje uczucie pełności.
Część pacjentów po zabiegu plastyki antyrefluksowej nie jest w stanie wymiotować lub robi to z trudem. Jest to ostatecznie oznaka tego, że operacja zakończyła się sukcesem, ponieważ zabieg plastyki antyrefluksowej ma na celu zapobieganie cofaniu się treści żołądkowej.
W przypadku zabiegu antyrefluksowego należy liczyć się z pobytem w szpitalu trwającym około tygodnia. Już w dniu operacji pacjent może ponownie pić. Wielu pacjentów pije wtedy ponownie kawę lub sok pomarańczowy, z których musieli długo rezygnować z powodu zgagi.
Pierwszego dnia po operacji pacjent otrzymuje pokarm płynny, następnego dnia – papkę. Następnie podaje się normalne, pełnowartościowe posiłki.
Po zabiegu należy zachować spokój fizyczny przez 6 do 8 tygodni. Daje to organizmowi możliwość utworzenia mocnej blizny w miejscu operacji. Zmniejsza to ryzyko ponownego wystąpienia przepukliny przeponowej („przepuklina nawrotowa”).
Ponadto pacjent powinien zmienić swoje nawyki żywieniowe, aby zapobiec ponownemu wystąpieniu przepukliny przeponowej. Obejmuje to
W przypadku tej operacji nie jest konieczne żadne dodatkowe specjalistyczne leczenie pooperacyjne.
Po niezbędnym okresie odpoczynku trwającym od 6 do 8 tygodni pacjent może powrócić do normalnego życia.
Plastyka antyrefluksowa jest zabiegiem o niskim ryzyku, wykonywanym w odpowiednio wyspecjalizowanych ośrodkach chirurgicznych, służącym leczeniu zgagi i przepuklin przeponowych.
