Refluks pęcherzowo-moczowodowy (VRR) oznacza patologiczne cofanie się moczu z pęcherza do moczowodu, a nawet do nerki. Podwyższone ciśnienie w nerce może spowodować jej trwałe uszkodzenie. Refluks moczu może mieć charakter wrodzony.
Tutaj znajdziesz więcej informacji, a także listę wybranych specjalistów i ośrodków zajmujących się refluksem pęcherzowo-nerkowym.
Refluks pęcherzowo-nerkowy (VRR) w medycynie nazywany jest również refluksem pęcherzowo-moczowodowym (VUR). Oznacza to cofanie się moczu z pęcherza do moczowodu. Cofanie się moczu może prowadzić aż do miedniczki nerkowej.
W tych miejscach mocz może przez dłuższy czas wywierać zbyt duże ciśnienie. Wówczas istnieje ryzyko uszkodzenia nerki. Ponadto przedostanie się bakterii może spowodować bolesne zapalenie nerki. Może to prowadzić do powstawania blizn w tkance nerkowej.
W przypadku refluksu pęcherzowo-nerkowego lekarze rozróżniają postać pierwotną i wtórną. Podczas gdy postać pierwotna jest wrodzona, postać wtórna nabywa się w trakcie życia.
Ponadto rozróżnia się refluks pęcherzowo-nerkowy niskociśnieniowy i refluks pęcherzowo-nerkowy wysokociśnieniowy:
Refluks pęcherzowo-nerkowy ma różne stopnie nasilenia. Ważnym kryterium jest to, jak bardzo struktury anatomiczne zmieniają się pod wpływem ciśnienia moczu. Typową zmianą spowodowaną ciśnieniem jest rozszerzenie (w języku fachowym: dylatacja)
Od 1985 r. refluks pęcherzowo-nerkowy dzieli się na pięć różnych stopni nasilenia (według Parkkulainena/Heikela):
Zwykle mocz przepływa z nerki przez dwa moczowody do pęcherza moczowego. Końcówka moczowodu przy pęcherzu pełni funkcję zaworu, który zapobiega cofaniu się moczu do nerek.
Czasami jednak zaburzenie tej funkcji jest wrodzone. Przyczyną są nieprawidłowe położenie ujścia moczowodu w ścianie pęcherza moczowego. Najczęściej przebieg śródścienny moczowodu jest wtedy za krótki. W związku z tym, gdy ciśnienie w pęcherzu wzrasta, górne drogi moczowe nie mogą być prawidłowo uszczelnione.
Wtórny refluks pęcherzowo-nerkowy powstaje w wyniku bezpośredniego upośledzenia ujścia moczowodu. Jako czynniki wywołujące można rozważać zapalenie pęcherza moczowego lub neurogenne zaburzenia czynności pęcherza.
W niektórych przypadkach za powstanie refluksu pęcherzowo-nerkowego odpowiada również nadmierne rozciągnięcie ściany pęcherza.
W przypadku refluksu pęcherzowo-nerkowego mocz cofa się aż do nerki i ją uszkadza © rumruay | AdobeStock
Niemowlęta i małe dzieci cierpiące na refluks pęcherzowo-nerkowy zazwyczaj doświadczają:
U starszych dzieci oraz dorosłych pacjentów występują:
Zastój moczu zwiększa ryzyko infekcji dróg moczowych. W tym przypadku szkodliwe bakterie mogą przedostać się do miedniczki nerkowej. Spowodowane tym zapalenie nerek może prowadzić do bliznowacenia tkanki nerkowej. Choroba ta nazywana jest nefropatią refluksową.
W dalszym przebiegu refluksu pęcherzowo-nerkowego pacjenci cierpią na następstwa, takie jak
Już w wieku dziecięcym może pojawić się ryzyko nietrzymania moczu. Jednak w większości mniej poważnych przypadków refluks pęcherzowo-nerkowy u dzieci często ustępuje samoistnie.
W przypadku podejrzenia refluksu pęcherzowo-nerkowego badanie powinno przeprowadzić specjalista urologii lub urologii dziecięcej. Pierwszym krokiem badania jest zebranie wywiadu (anamnezy) pacjenta.
Lekarz pyta o dolegliwości oraz ewentualne wcześniejsze choroby.
Dodatkowe wskazówki mogą dostarczyć
. W ten sposób można wykryć ewentualne uszkodzenia.
Kolejną metodą diagnostyczną jest ultrasonografia (badanie ultrasonograficzne). Dzięki tej metodzie urolog może stwierdzić, czy moczowody lub miedniczki nerkowe są rozszerzone.
Do oceny stopnia nasilenia refluksu pęcherzowo-nerkowego służy mikcyjne cysto-uretrogram. Podczas tego badania za pomocą cienkiego cewnika do pęcherza moczowego wprowadza się środek kontrastowy.
Pod kontrolą fluoroskopii (w razie potrzeby również za pomocą ultrasonografii) w przypadku występującego refluksu można zaobserwować cofanie się środka kontrastowego do moczowodu lub miedniczki nerkowej podczas napełniania pęcherza lub oddawania moczu.
Ponadto
.
Po wykonaniu MCU lekarz może w niektórych przypadkach przeprowadzić cystoskopię. W ten sposób można określić kształt, objętość i położenie ujść moczowodów.
Jednocześnie podczas tej samej procedury można leczyć refluks (wstrzyknięcie przeciwrefluksowe).
W niektórych przypadkach wskazane jest również wykonanie scyntygrafii nerek. Jest to jedna z metod diagnostyki medycyny nuklearnej. Badanie to pozwala wykryć blizny w tkance nerkowej powstałe w wyniku wcześniejszych stanów zapalnych.
Sposób leczenia refluksu pęcherzowo-moczowodowego zależy od stopnia zaawansowania choroby.
Jeśli jest to tylko łagodna postać, wystarczy podanie antybiotyków.
Pozwala to skutecznie zwalczać infekcje dróg moczowych i zapobiegać nowym infekcjom. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że refluks zniknie wraz z wiekiem.
Endoskopowe podniesienie
W tym celu za pomocą cystoskopii podaje się dekstranomery/kwas hialuronowy (Deflux) pod miejsce ujścia moczowodu do pęcherza moczowego. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym.
Im niższy stopień refluksu, tym większa szansa na długotrwały sukces.
Leczenie chirurgiczne metodą otwartą jest najskuteczniejszą metodą leczenia refluksu, z powodzeniem w około 95 procentach przypadków. Stosuje się ją przede wszystkim w przypadku refluksu o wyższym stopniu nasilenia lub w przypadku niepowodzenia metody wstrzyknięcia.
Najczęściej stosowaną techniką jest plastyka antyrefluksowa według Licha-Gregoira. Polega ona na wydłużeniu przebiegu moczowodu przez ścianę pęcherza poprzez utworzenie tunelu mięśniowego. Nie ma przy tym potrzeby otwierania pęcherza – operacja wykonywana jest poprzez niewielkie nacięcie w podbrzuszu.
Zasadniczo operację należy przeprowadzić, gdy
Ważne jest, aby zarówno po endoskopowej iniekcji, jak i po otwartej korekcji refluksu, wykonywać coroczne badanie ultrasonograficzne nerek. Pozwala to śledzić wzrost nerek aż do okresu dojrzewania i wykluczyć ponowne zaburzenia przepływu moczu.
Bezpośrednio po zabiegach kontrole (badanie moczu, USG, pomiary ciśnienia krwi) powinny być przeprowadzane częściej.
Jeśli refluks pęcherzowo-nerkowy jest wrodzony, nie ma żadnych możliwości zapobiegania. W przypadku postaci wtórnej urolodzy zalecają opróżnianie pęcherza moczowego w dwóch etapach. Oznacza to, że po pierwszym opróżnieniu należy odczekać kilka minut przed kolejnym.
Nawet bez leczenia refluks pęcherzowo-nerkowy często ustępuje samoistnie. W niektórych przypadkach możliwe są jednak poważne powikłania, dlatego zaleca się zawsze skonsultowanie się z lekarzem.
