W terminologii medycznej krtań nazywa się larynx. Może ona być dotknięta różnymi schorzeniami łagodnymi, ale także nowotworowymi. Do łagodnych schorzeń krtani zalicza się zapalenie krtani (laryngitis) lub laryngocele.
Tutaj znajdziesz więcej informacji oraz lekarzy, którzy leczą zapalenie krtani i inne schorzenia tego narządu.
Autor artykułu specjalistycznego
Leading Medicine Guide Redaktion
Kody ICD dla tej choroby: J37, J38
Krótki przegląd:
Zapalenie krtani (laryngitis) to stan zapalny krtani, najczęściej wywołany przez wirusy, objawiający się chrypką, kaszlem, bólem gardła i suchością w gardle – szepczenie pogarsza obciążenie strun głosowych. Przyczynami są przede wszystkim infekcje, przeciążenie głosu, suche powietrze/dym (substancje szkodliwe) lub refluks; przyczyny bakteryjne występują rzadziej. Leczenie: oszczędzanie głosu, inhalacje, picie płynów, rzucenie palenia; w przypadku przyczyny bakteryjnej ewentualnie antybiotyki. Jeśli dolegliwości utrzymują się dłużej niż 3 tygodnie lub pojawiają się trudności w oddychaniu/połykaniu, należy zgłosić się do laryngologa w celu przeprowadzenia badań.
Przegląd artykułów
Zapalenie krtani (laryngitis)
Zapalenie krtani nazywane jest również laryngitis. Lekarze rozróżniają przede wszystkim laryngitis ostre i przewlekłe.
Ostre zapalenie krtani
Ta choroba krtani to zazwyczaj wywołane przez wirusy zapalenie strun głosowych.
Objawy kliniczne są podobne do objawów przeziębienia: chrypka z kaszlem, ból gardła oraz uczucie suchości w gardle.
W leczeniu infekcji pacjenci powinni stosować inhalacje, a w ciężkich przypadkach stosuje się również aerozole. Dzięki temu objawy ulegają złagodzeniu. Ponadto osoby dotknięte chorobą powinny oszczędzać struny głosowe i zrezygnować z palenia.
Osoby dotknięte chorobą intuicyjnie zaczynają szeptać, ale właśnie w przypadku zapalenia krtani prowadzi to do dodatkowego obciążenia głosu.
W przypadku infekcji bakteryjnej leczenie zapalenia krtani powinno być dodatkowo wspomagane antybiotykami. W tym przypadku można zastosować cefuroksym, a w przypadku alergii klindamycynę.
Zapalenie krtani ustępuje zazwyczaj w ciągu 7–10 dni i, w zależności od przyczyny, może być zakaźne.
Przewlekłe zapalenie krtani (zwane również laryngitis)
Do przewlekłego zapalenia krtani dochodzi w wyniku infekcji wirusowej spowodowanej zbyt suchym powietrzem (klimatyzacja) lub substancjami szkodliwymi (kurz, dym papierosowy i inne zanieczyszczenia). W szczególności struny głosowe są na to wrażliwe i mają skłonność do stanów zapalnych.
O przewlekłym zapaleniu krtani mówi się również wtedy, gdy objawy zapalenia krtani utrzymują się dłużej niż trzy tygodnie. Należy to koniecznie skonsultować z lekarzem.
U osób, które często oddychają ustami (zaburzenia oddychania przez nos), wilgotność powietrza również jest niewystarczająca. Może to prowadzić do przewlekłego zapalenia krtani.
Anatomia krtani © bilderzwerg | AdobeStock
Objawy są podobne do tych w ostrym zapaleniu krtani:
- uczucie guzka w gardle
- Chrypka i utrata głosu
- kaszel oraz
- częste odchrząkiwanie i potrzeba odchrząkiwania
W leczeniu zaleca się:
- unikanie czynników szkodliwych
- w razie potrzeby przywrócenie trwałego oddychania przez nos oraz
- krótkotrwałe oszczędzanie głosu w połączeniu z terapią inhalacyjną
Inne formy zapalenia krtani
Pseudokrup (ostre zapalenie krtani podgłośniowe): Pseudokrup jest również chorobą o podłożu wirusowym. Jeśli do tego dochodzi jeszcze infekcja bakteryjna, lekarze mówią o nadkażeniu.
W przypadku tej choroby, która występuje w wieku dziecięcym, dochodzi do obrzęku błony śluzowej poniżej głośni. Dziecko cierpi na infekcję grypopodobną, szczekający kaszel i zwężenie dróg oddechowych, co objawia się wyraźnie słyszalnymi odgłosami oddechowymi.
Ważne są inhalacje zmniejszające obrzęk i, w razie potrzeby, terapia antybiotykowa cefuroksymem, a w przypadku alergii – klindamycyną. W rzadkich przypadkach może być konieczna intubacja (sytuacja nagła). Zaleca się unikanie nadmiernego obciążania głosu i utrzymywanie wilgotności błon śluzowych.
Gruźlicze zapalenie krtani: Zakażenie prątkiem gruźlicy (M. tuberculosis) może prowadzić do zapalenia strun głosowych w okolicy krtani. Charakteryzuje się zmianami ziarniniakowymi (ziarniste nowotwory tkankowe).
Obraz kliniczny odpowiada innym wymienionym przewlekłym chorobom krtani. Diagnozę stawia się na podstawie biopsji (pobrania próbki tkanki). W leczeniu stosuje się terapię przeciwgruźliczą (terapię potrójną).
Zapalenie tylnej części krtani: Ta postać rozwija się w wyniku refluksu żołądkowego. W tym przypadku kwas żołądkowy wielokrotnie przedostaje się do przełyku. Kwas żołądkowy uszkadza błony śluzowe krtani, zwłaszcza w okolicy chrząstek arytmicznych i międzyarytmii.
W przypadku zaczerwienienia i obrzęku objawami są chrypka i drażliwość kaszlowa, a także zapalenie błony śluzowej krtani.
Leczenie polega na zmniejszeniu/uniknięciu refluksu poprzez:
- zmiany diety oraz
- leczenie farmakologiczne z zastosowaniem terapii przeciwrefluksowej (inhibitory pompy protonowej)
Brodawczakowatość krtani
Papillomatoza krtani często pojawia się już w dzieciństwie. Powstaje w wyniku zakażenia wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV 6/11/16/18). Skutkiem tego jest papillomatoza na strunach głosowych. Papillomatozy to brodawki wywołane przez wirusy.
U dzieci często pojawiają się one w wielu miejscach na ciele, u dorosłych często tylko w jednym miejscu.
W ramach leczenia lekarze usuwają brodawki za pomocą lasera. Usunięcie laserowe wymaga dwudniowego pobytu w szpitalu. Ponadto lekarze mogą podawać zastrzyki z substancjami czynnymi, które aktywują układ odpornościowy, tak aby sam zwalczał patogeny.
Głównym problemem związanym z tą chorobą jest skłonność do nawrotów oraz rozprzestrzenianie się w dół.
Laryngomalacja – zmiękczenie krtani
Ta choroba krtani to najczęściej wrodzone patologiczne zmiękczenie krtani. Zbyt miękkie struktury powodują efekt ssania podczas wdechu, przez co nie może przepływać wystarczająca ilość powietrza.
Pacjenci z laryngomalacją wykazują typowe odgłosy oddechowe podczas wydechu. Objawy te mogą być wrodzone.
W pierwszych latach życia dolegliwości często ustępują samoistnie. Dlatego rzadko konieczna jest operacja. Oprócz zabiegu laserowego można rozważyć tymczasową tracheotomię (nacięcie tchawicy).
Laryngocele – przepuklina krtani
Przepuklina krtani to wypukłość przypominająca przepuklinę w okolicy krtani. W zależności od lokalizacji lekarze rozróżniają przepukliny krtani wewnętrzne i zewnętrzne.
Częstymi objawami są:
- uczucie guzka w gardle
- trudności w połykaniu (dysfagia) lub
- trudności w oddychaniu (dyspnoe)
Leczenie ma charakter operacyjny, najczęściej endoskopowy z użyciem lasera. Rzadziej konieczna jest operacja otwarta z dostępem zewnętrznym.
Nowotwory krtani
Rak krtani jest najczęstszym nowotworem w okolicy szyi. Mężczyźni chorują na niego około dziesięć razy częściej niż kobiety. Za najczęstsze przyczyny nowotworów złośliwych krtani uważa się palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu.
Rak krtani jest rakiem płaskonabłonkowym, czyli formą raka skóry.
W zależności od lokalizacji lekarze rozróżniają cztery formy:
- Struny głosowe – rak głośni: guz znajduje się w okolicy strun głosowych i tylnej ściany krtani
- Poniżej strun głosowych – rak podgłośniowy krtani: guz znajduje się poniżej strun głosowych
- Głośnia – rak nadgłośniowy: guz znajduje się w okolicy głośni
- Cały krtań – rak krtani transgłośniowy: guz rozciąga się na całą krtań
Leczenie polega zazwyczaj na chirurgicznym usunięciu guza (resekcja guza). W tym celu dostępne są zarówno zabiegi endoskopowe z użyciem lasera, jak i zabiegi chirurgiczne metodą otwartą.
W przypadku większych nowotworów po operacji należy zastosować radioterapię. Jeśli nowotwór jest nieoperacyjny lub występują poważne choroby współistniejące, można zastosować również skojarzoną radiochemioterapię. W razie potrzeby stosuje się również terapię przeciwciałami.
Ciała obce i urazy krtani
Połknięte ości rybne i inne ciała obce rzadko powodują problemy, gdy utkną w okolicy krtani. Jeśli jednak pojawią się powikłania, konieczne jest usunięcie połkniętego przedmiotu.
Najczęściej dochodzi do tępego urazu krtani, spowodowanego np. wypadkiem samochodowym lub uderzeniem kaskiem motocyklowym. Ostry uraz, np. spowodowany nożem, występuje rzadko.
Złamania krtani, a nawet pęknięcie tchawicy mogą powodować następujące objawy w wyniku zwężenia lub krwawienia:
- trudności w oddychaniu
- problemy z połykaniem oraz
- zmiany głosu
Najważniejsze jest przede wszystkim zabezpieczenie dróg oddechowych poprzez rekonstrukcję operacyjną. Podczas intubacji w znieczuleniu ogólnym może dojść do zwichnięcia (urazu) jednej lub obu chrząstek tarygowych.
W przypadku dłuższego czasu intubacji mogą tworzyć się ziarniniaki intubacyjne. U pacjentów długotrwale intubowanych często dochodzi do podgłośniowego zwężenia tchawicy lub wiotkości tchawicy w okolicy mankietu.
Aby zapobiec tym dolegliwościom, należy w odpowiednim czasie wykonać tymczasową tracheotomię (nacięcie tchawicy).
Obrzęk Reinke'a
Obrzęk Reinke'a to nagromadzenie płynu w przestrzeni Reinke'a w obrębie strun głosowych. Powstaje on w wyniku przeciążenia głosu i/lub palenia tytoniu, w tym również biernego palenia. Skutkiem tego jest chrypka głosu, a czasami również podrażnienie oskrzeli.
W ramach terapii pacjent powinien najpierw poprawić higienę głosu i unikać czynników szkodliwych. Higiena głosu oznacza dostosowanie stylu życia w celu zachowania i ochrony głosu.
Jeśli nie nastąpi poprawa, można zastosować zabieg fonochirurgiczny. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym w ramach mikrolaryngoskopii.
Możliwe powikłania to trwałe chrypki i ponowne pojawienie się obrzęku po operacji.
