Najczęstsze przyczyny zwężenia tchawicy to:
- stany zapalne tchawicy spowodowane infekcją bakteryjną lub wirusową albo wdychaniem gazów drażniących
- Nowotwory tchawicy (łagodne lub złośliwe), na przykład rak tchawicy
- Rozrosty lub guzy w bezpośrednim sąsiedztwie uciskają tchawicę i zwężają jej przekrój (często w związku z powiększeniem tarczycy)
- Blizny w tchawicy powstałe w wyniku zapalenia, urazu, długotrwałej wentylacji mechanicznej lub po tracheotomii
- Zablokowanie spowodowane przypadkowym przedostaniem się przedmiotu
- Wrodzone zwężenie tchawicy (przyczyny genetyczne)
Wymienione przyczyny wskazują, że praktycznie nie ma środków zapobiegawczych. Jednak częste wdychanie szkodliwych aerozoli, takich jak te zawarte w dymie tytoniowym, sprzyja stanom zapalnym tchawicy. Zwężenie tchawicy spowodowane predyspozycjami genetycznymi występuje niezwykle rzadko i objawia się już w dzieciństwie.
Tchawica jest elastycznym przewodem i zaczyna się przy krtani @ Paweł Kacperek /AdobeStock
W zależności od przyczyny zwężenie tchawicy rozwija się powoli lub nagle, jak na przykład w przypadku ciała obcego. Początkowo pacjenci nie zauważają zwężenia tchawicy. Dopiero podczas wysiłku fizycznego pojawiają się trudności w oddychaniu i wyraźna duszność.
Osoby dotknięte tą dolegliwością odczuwają duszności jako bardzo nieprzyjemne, a czasami nawet jako zagrażające życiu. Silne zwężenie tchawicy prowadzi zazwyczaj do odgłosów oddechowych, które objawiają się rodzajem buczenia lub świstania.
W celu postawienia diagnozy laryngolog stosuje przede wszystkim trzy metody:
Badanie ultrasonograficzne i tomografia komputerowa są nieinwazyjne i całkowicie bezbolesne. Natomiast endoskopia tchawicy odbywa się w znieczuleniu miejscowym lub krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym.
Dzięki badaniu ultrasonograficznemu laryngolog rozpoznaje charakter zwężenia i wie, jakie leczenie należy zastosować. Tomografia komputerowa, jako obrazowa metoda rentgenowska, może dostarczyć informacji na temat zmian tkankowych lub anomalii w tchawicy.
Badanie endoskopowe zapewnia lekarzowi bezpośredni wgląd do tchawicy. Obrazy dostarcza mała kamera umieszczona na końcu endoskopu. Już podczas badania lekarz może usunąć tkankę za pomocą lasera lub pobrać próbki tkanki do badania histologicznego.
W zależności od przyczyny i stopnia zaawansowania choroby lekarz może wybrać między metodami leczenia nieinwazyjnymi a inwazyjnymi.
Łagodne zwężenia tchawicy, które nie wpływają na dopływ tlenu, internista lub laryngolog leczy lekami przeciwzapalnymi. Możliwe jest również, że własny układ odpornościowy organizmu sam wyleczy zwężenie tchawicy.
Zwężenia tchawicy, które utrudniają oddychanie, zazwyczaj powodują również niedostateczne zaopatrzenie organizmu w tlen. Prowadzi to do przyspieszonego starzenia się komórek i uszkodzeń naszego ośrodkowego układu nerwowego.
W celu usunięcia zwężenia tchawicy stosuje się następujące minimalnie inwazyjne i operacyjne metody leczenia:
- Terapia laserowa do endoskopowego usuwania tkanki (blizny)
- Endoskopowe podanie do tchawicy miejscowo działających leków przeciwzapalnych
- Operacja tchawicy, podczas której chirurg usuwa dotknięty chorobą odcinek i zszywa nieco skróconą tchawicę
- Wszczepienie stentu do tchawicy w celu jej stabilizacji
- Tracheostomia w celu utworzenia sztucznego dostępu do tchawicy (tracheostoma)
Lekarz prowadzący omówi z Państwem zalety i wady wszystkich możliwych metod leczenia. Następnie wspólnie zdecydują Państwo o odpowiedniej formie terapii.
Przebieg i rokowanie po leczeniu zależą w dużej mierze od przyczyny. Jeśli lekarzowi udało się wyeliminować przyczynę, rokowanie dla pacjenta jest dobre.
Możliwe przyczyny, które należy wyeliminować:
- Usunięcie narośli poza tchawicą
- Chirurgiczne usunięcie zwężenia tchawicy, a następnie przywrócenie jej drożności
Ogólnie rzecz biorąc, rokowania dotyczące przebiegu choroby są dobre w przypadku wszystkich form leczenia, a w szczególności w przypadku zabiegów operacyjnych na tchawicy. Jeśli zwężenie w tchawicy znajduje się wysoko i blisko krtani, zabieg powinni przeprowadzać specjalnie przeszkoleni lekarze. Celem jest zminimalizowanie ryzyka, takiego jak uszkodzenie strun głosowych i tym podobne.
Tracheotomia to sztuczne połączenie z tchawicą, które zapewnia oddychanie @ Jeniffer /AdobeStock
Chociaż media telewizyjne często przedstawiają to inaczej, tracheotomie zdarzają się zazwyczaj rzadko. Jeśli dojdzie do zablokowania wejścia do tchawicy, jest to skrajny przypadek, który może prowadzić do śmierci przez uduszenie.
Jeśli przyczyną zablokowania jest ciało obce, lekarze mogą je usunąć palcami lub pęsetą. Możliwe jest również, że użądlenie osy w gardle wywoła reakcję alergiczną i wejście do tchawicy zostanie zablokowane.
W nagłych przypadkach, czyli gdy zatoru nie da się usunąć w ciągu kilku minut, tracheotomia ratuje życie. Tracheotomia z użyciem kaniuli tchawiczej jest częścią terapii w przypadku niektórych chorób współistniejących. Zabieg ten wykonują doświadczeni lekarze w specjalistycznych klinikach.
