Pod pojęciem „piętą Haglunda” (kod ICD M77.3) rozumie się nieprawidłowy kształt kości piętowej. Powoduje to ból i stan zapalny kaletki maziowej znajdującej się między kością a ścięgnem Achillesa.
Poniżej znajdą Państwo więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów zajmujących się zespołem Haglunda.
U niektórych osób tylna/górna część kości piętowej ma bardziej spiczasty kształt i wystaje bardziej niż zwykle. Powoduje to powstanie zwężenia między kością a przebiegającym za nią ścięgnem Achillesa. Z tego powodu tkanki miękkie są narażone na większy nacisk i większe obciążenia. Konsekwencjami tego są
w tym obszarze. Mieszek maziowy znajdujący się między kością piętową a ścięgnem Achillesa, który pełni rolę amortyzatora, jest często podrażniony i puchnie.
W przypadku piętki Haglunda kość piętowa ma bardziej spiczasty kształt i bardziej wystaje © rob3000 | AdobeStock
Po raz pierwszy obraz kliniczny tej choroby opisał w 1928 roku szwedzki ortopeda Patrik Haglund. Często dochodzi do zapalenia przyczepu ścięgna Achillesa w górnej części kości piętowej. W miejscu przyczepu występuje również kostne wybrzuszenie, które zmienia rozkład sił ścięgna na kości piętowej.
Zmienione napięcie w połączeniu ze zwiększonym uciskiem obuwia powoduje tzw. zespół Haglunda. Objawia się on
W przypadku piętki Haglunda mówi się również o tzw. tylnym ostrogu piętowym. Należy go odróżnić od przedniego lub dolnego (podeszwowego) ostrogu piętowego, który znajduje się na podeszwie stopy.
Częstymi czynnikami wywołującymi piętę Haglunda są
Wynikające z tego podrażnienie ścięgna Achillesa często wywołuje zapalenie kaletki między ścięgnem a kością piętową. Ponadto wyrostek kostny (guzek) często dotyka również samego ścięgna Achillesa oraz okostnej trzonu kości piętowej.
Jeśli ucisk i podrażnienie utrzymują się przez dłuższy czas, w niektórych przypadkach dochodzi do obrzęku wszystkich tkanek miękkich w tym obszarze. Wtedy powstaje wyraźnie widoczny guzek.
Pięta Haglunda występuje zarówno po jednej, jak i po obu stronach. W miejscu, gdzie kość piętowa ociera się o wewnętrzną stronę buta, pojawia się ból przy ucisku i obrzęk.
Na początku choroby osoby dotknięte tym schorzeniem odczuwają ból jedynie przy pierwszych krokach (ból początkowy). Ból ten szybko ustępuje.
W przypadku zignorowania tego sygnału ostrzegawczego dolegliwości i stan zapalny w wielu przypadkach nasilają się. W dłuższej perspektywie osoby dotknięte chorobą nie są w stanie normalnie chodzić ani biegać.
Często cały obszar staje się zaczerwieniony i opuchnięty. Na pięcie widoczna jest wystająca górna część kości piętowej.
Zazwyczaj lekarze rozpoznają obecność wyrośla Haglunda już na podstawie opisanych objawów. Występują one najczęściej zarówno podczas obciążenia, jak i w spoczynku.
Boczne zdjęcie rentgenowskie pozwala uwidocznić kostną guzek. Ocena zawsze uwzględnia dolegliwości kliniczne i ból pięty.
Za pomocą badania ultrasonograficznego lekarze oceniają stan ścięgna Achillesa. Badają ścięgno pod kątem pogrubienia, które pozwala rozpoznać, w jakim stopniu jest ono już zaangażowane w proces chorobowy wyrostek Haglunda. Badanie to pozwala również wykryć obecne stany zapalne i obrzęki kaletki maziowej.
Pięta Haglunda może również wpływać na ścięgno Achillesa © bilderzwerg / Fotolia
Niemal niezbędne do leczenia piętki Haglunda w odpowiednim stadium jest wykonanie rezonansu magnetycznego (MRI) z użyciem środka kontrastowego. Dzięki temu można dokładnie zbadać dotknięte chorobą tkanki miękkie, czyli ścięgno Achillesa, kości i kaletki. Jednocześnie badanie to pozwala wykryć złogi wapnia w ścięgnie Achillesa.
Zasadniczo istnieją metody leczenia operacyjnego i zachowawczego. W przypadku leczenia operacyjnego na pierwszym planie znajdują się zabiegi chirurgiczne, natomiast leczenie zachowawcze obejmuje miejscową terapię objawową, w tym stosowanie leków przeciwbólowych. W większości przypadków można najpierw zastosować leczenie zachowawcze, które często przynosi pozytywne rezultaty. Leczenie operacyjne zaleca się wcześnie tylko w przypadku niepowodzenia lub wyraźnych i postępujących zmian kostnych.
Najważniejszym celem leczenia jest złagodzenie bólu pięty i przywrócenie zdolności obciążania stopy w codziennym życiu lub podczas uprawiania sportu.
Aby jak najszybciej odciążyć okolice pięty, zaleca się noszenie luźnego obuwia, najlepiej z odkrytą piętą. Wkładki podwyższające obcas o około centymetr również zmniejszają nacisk na bolący obszar. Zmniejszają one napięcie ścięgna Achillesa na kości piętowej.
Osoby uprawiające bieganie powinny zrezygnować z treningów do czasu ustąpienia dolegliwości. Aby zapobiec utracie wytrzymałości i siły, zaleca się przejście na aquajogging oraz wykonywanie ukierunkowanych ćwiczeń mięśniowych w okresie przerwy w treningach. Zbyt wczesny powrót do treningu biegowego może prowadzić do przewlekłych problemów ze ścięgnem Achillesa i spowodować trwałe ograniczenie wydajności biegowej.
Środki przeciwbólowe i przeciwzapalne, takie jak ibuprofen i aspiryna, pomagają w łagodzeniu obrzęków i bólu w stawie. Ponadto w leczeniu zachowawczym piętki Haglunda można zastosować różne metody z zakresu fizjoterapii. Należą do nich na przykład
W ramach samoleczenia zaleca się stosowanie okładów z lodu i chłodnych okładów z twarogu.
W szczególnie ciężkich przypadkach konieczne jest całkowite unieruchomienie stopy w gipsie lub ortezie. Pozwala to na odpowiednie odciążenie stawu skokowego i zatrzymanie stanu zapalnego.
Często terapia zachowawcza musi trwać dłużej, aż do osiągnięcia sukcesu terapeutycznego. Kilka miesięcy to normalne.
Jeśli po sześciu miesiącach nie nastąpi zadowalająca poprawa, zaleca się zabieg chirurgiczny.
Operacja jest konieczna zwłaszcza przy dużym obciążeniu treningowym. Sportowcy nie są w stanie trwale odciążyć pięty. Operacja jest wskazana również w przypadkach, gdy długotrwały nacisk ma szkodliwy wpływ na ścięgno Achillesa.
W przypadku operacji piętki Haglunda stosuje się następujące procedury:
Usunięcie wyrostka kostnego na kości piętowej zmniejsza nacisk pięty na wewnętrzną krawędź buta. Dzięki temu zmniejsza się również
. Po zabiegu można znów nosić buty bez dolegliwości i trenować w obuwiu.
Zabieg ten wykonuje się zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym. Na specjalne życzenie możliwe jest jednak również znieczulenie ogólne. Najpierw wykonuje się nacięcie o długości od trzech do czterech centymetrów z boku ścięgna Achillesa. Następnie ścięgno to jest odsuwane na bok, aby odsłonić tylną część kości piętowej i kaletkę.
Następnie usuwa się fragmenty wyrostka kostnego, co zazwyczaj odbywa się za pomocą piły oscylacyjnej. Ta specjalna piła pozwala w jak największym stopniu oszczędzić ścięgno Achillesa, kaletkę i tkanki miękkie. Na koniec miejsce operacji jest zszywane, a staw unieruchamiany jest za pomocą gipsu na podudzie.
Szwy są usuwane po około dwóch tygodniach. Do momentu usunięcia szwów należy bezwzględnie unikać obciążania stopy, dlatego zakłada się gips leżący. Przedwczesne obciążenie może zagrozić powodzeniu operacji.
Jeśli podczas badania kontrolnego wszystko jest w porządku, pacjent otrzymuje gips ortopedyczny, który pozwala na stopniowe obciążanie stopy.
Od kilku lat w leczeniu operacyjnym stosuje się również zabiegi minimalnie inwazyjne, w których za pomocą specjalnych narzędzi uzyskuje się dostęp do stawu poprzez niewielkie nacięcia. Również w tym przypadku konieczne jest znieczulenie nogi, a zasada usuwania wyrostka kostnego i oczyszczania tkanki odpowiada opisanej powyżej metodzie otwartej.
Jeśli przyczyną piętki Haglunda jest wada ustawienia stopy, jednym z najważniejszych sposobów leczenia jest korekcja kości piętowej. W tym celu ortopedia oferuje różne operacje korekcyjne, które można dokładnie dostosować do indywidualnego przypadku pacjenta.
W ten sposób możliwe jest skorygowanie wady płaskostopia poprzez osteotomię kości piętowej i skuteczne leczenie spowodowanego tym wyrośla. Osteotomia oznacza przecięcie kości i ponowne połączenie jej końców w innym położeniu. Również w tym przypadku konieczne jest unieruchomienie. Ponadto w celu stabilizacji końców kości względem siebie wykonuje się unieruchomienie za pomocą implantów metalowych, aby ustabilizować położenie fragmentów względem siebie.
Po takiej operacji następuje co najmniej sześciu- do ośmiotygodniowe odciążenie z przerwą w treningu. Następnie pacjent rozpoczyna stopniowe ponowne obciążanie stopy i okolicy pięty.
