Ortopedia ogólna: informacje i specjaliści ortopedii

Kwalifikacje i zakres usług ortopedów

Ortopedia zajmuje się chorobami i zaburzeniami

• kości,
• stawów,
• mięśni oraz
• ścięgien.

Specjaliści ortopedii ukończyli co najmniej sześcioletnie szkolenie w zakresie ortopedii i chirurgii urazowej.

Dzięki tym kwalifikacjom eksperci posiadają gruntowną wiedzę w dziedzinach

• ortopedii,
• chirurgii oraz
• chirurgii urazowej

.

Podstawą kształcenia specjalistycznego jest wzorcowy regulamin kształcenia specjalistycznego Federalnej Izby Lekarskiej. Określa on, jakie procedury badawcze i terapeutyczne należy wykonywać oraz z jaką częstotliwością. Przed egzaminem specjalizacyjnym lekarz musi na przykład

• przeprowadzić co najmniej 300 badań ultrasonograficznych układu ruchu oraz
• przeprowadzić ponad 200 zabiegów chirurgicznych

. Przyszli specjaliści muszą również wykazać się doświadczeniem w leczeniu osób z ciężkimi i wieloma urazami, w tym w zarządzaniu urazami.

Wykwalifikowani specjaliści ortopedii pracują albo jako lekarze prowadzący prywatną praktykę, albo w specjalistycznej klinice.

Jakie schorzenia leczą ortopedzi?

Częstymi typowymi schorzeniami lub dolegliwościami są bóle, takie jak na przykład

• bóle pleców i barków lub
• bóle wynikające ze złamań (złamania kości).

Ale także pacjenci z

• zerwanych ścięgien i więzadeł,
• złamania kości lub
• zwichnięć (np. wyskoczonego stawu)

regularnie zgłaszają się do gabinetu ortopedycznego.

Typowe schorzenia w ortopedii i chirurgii urazowej to

• urazy sportowe,
• choroby kręgosłupa (np. skolioza lub spondyloza),
• przepukliny dysków lub zwężenie kanału kręgowego,
• artroza (zużycie stawów),
• zapalenie stawów,
• osteoporoza (zanik kości),
• skrzywienie miednicy oraz
• przerzuty do kości w przypadku nowotworów
• oraz wynikające z nich złamania kości.

Ortopedia zajmuje się układem mięśniowo-szkieletowym człowieka © AlienCat | AdobeStock

Jakie metody diagnostyczne stosują specjaliści ortopedii?

Przed rozpoczęciem leczenia przeprowadza się dokładną diagnostykę w celu ustalenia przyczyn dolegliwości.

Diagnoza rozpoczyna się od wywiadu, czyli rozmowy z pacjentem. Eksperci pytają o dolegliwości, początek i przebieg choroby. Następnie przeprowadza się badanie fizykalne i kliniczne. 

Na tej podstawie ortopeda często może już postawić wstępną diagnozę. Należy ją teraz potwierdzić, a jednocześnie wykluczyć inne przyczyny.

W tym celu zazwyczaj przeprowadza się dalsze badania przy użyciu aparatury, tzw. badania obrazowe. W ortopedii stosuje się

• klasyczne badanie rentgenowskie (np. w celu wykrycia złamań kości),
• tomografia komputerowa (CT, np. w celu wykrycia złamań kości, krwawień, siniaków, obrzęków i stanów zapalnych),
• rezonans magnetyczny (MRT, np. do obrazowania tkanek miękkich, tkanki nerwowej, chrząstki i więzadeł) oraz
• sonografię (USG, np. do obrazowania tkanek miękkich i stawów)

odgrywają ważną rolę.

W przypadku osteoporozy stosuje się pomiar gęstości kości. Jako specjalistyczne procedury, wykonywane zazwyczaj tylko w klinice, stosuje się

• scyntygrafia oraz
• tomografia emisyjna pojedynczych fotonów (SPECT)

, szczególnie w przypadku infekcji i zaburzeń metabolicznych kości, a także nowotworów kości.

Wiele zaburzeń i chorób w ortopedii można zdiagnozować za pomocą zdjęcia rentgenowskiego © grieze / Fotolia

Jakie metody leczenia stosuje się w ortopedii?

W leczeniu schorzeń ortopedycznych eksperci ortopedii mogą opierać się na dwóch zasadach:

• leczenie zachowawcze oraz
• leczenie operacyjne (chirurgia ortopedyczna).

W zależności od objawów i choroby podstawowej stosuje się jedną z tych metod, drugą lub ich połączenie.

Typowe metody leczenia zachowawczego to:

• elektroterapia / terapia prądem stymulującym, np. w leczeniu stanów bólowych (np. TENS = przezskórna elektryczna stymulacja nerwów w przypadku bólu przewlekłego), w celu rozluźnienia i napięcia mięśni oraz poprawy krążenia
• Terapia farmakologiczna (w tym zastrzyki z lekami) w leczeniu bólu i stanów zapalnych (terapia przeciwbólowa)
• Fizjoterapia i gimnastyka lecznicza / fizjoterapia, np. zabiegi cieplne (maści, światło czerwone), masaże, hydroterapia, ergoterapia i terapia ultradźwiękowa

Ze względu na wymagania lokalowe i kadrowe operacje odbywają się zazwyczaj w wyspecjalizowanych klinikach ortopedycznych. Przykłady chirurgii ortopedycznej to:

• Operacje wymiany stawu biodrowego i kolanowego oraz wszczepianie innych sztucznych stawów (endoprotezoplastyka)
• Leczenie operacyjne po ostrych urazach kręgosłupa i złamaniach trzonów kręgowych, np. spowodowanych osteoporozą
• Wszczepianie protez krążków międzykręgowych
• Operacje skoliozy (skrzywienia kręgosłupa)
• Operacje artroskopowe, minimalnie inwazyjne w obrębie barku, łokcia, biodra, kolana, stawu skokowego i stopy, np. po zerwaniu więzadeł, w celu usunięcia ostrogi piętowej lub złogów wapnia w barku
• Sztywnienie stawów
• Operacja korekcji koślawych lub szpotawych nóg
• Częściowe usunięcie łąkotki (resekcja łąkotki) lub jej refiksacja