Scyntygrafia to metoda obrazowania. Pozwala ona na wykonanie zdjęć narządów, poszczególnych części ciała, a nawet całego ciała. Metoda ta opiera się na podaniu substancji radioaktywnych, które ulegają metabolizmowi w organizmie. Za pomocą specjalnej kamery można uzyskać szczegółowy obraz narządów, tkanek i kości.
Tutaj znajdziesz więcej informacji, a także listę wybranych specjalistów i ośrodków zajmujących się scyntygrafią.
Warunkiem wykonania badania scyntygraficznego jest podanie tzw. środka radioaktywnego. Jest to słabo radioaktywny marker, który zazwyczaj stosuje się w połączeniu z tzw. znacznikiem. Wykorzystuje się między innymi radioaktywny tal, jod lub ksenon.
Środek radiodiagnostyczny podaje się w formie zastrzyku, czasem też do wdychania lub połknięcia.
Promieniowanie radioaktywne emitowane przez marker wewnątrz ciała można zarejestrować za pomocą kamery gamma. Uzyskane w ten sposób dane są przetwarzane przez komputer na dwu- lub trójwymiarowy obraz.
Zasadniczo znacznik radioaktywny związany z tracerem rozprzestrzenia się w organizmie poprzez naczynia krwionośne. Możliwe jest również rozprzestrzenianie się poprzez strumień oddechowy w płucach. Pozwala to na wizualizację ukrwienia poszczególnych części ciała (lub wentylacji płuc).
W przypadku większości narządów docelowych stosuje się specjalistyczne znaczniki, które są preferencyjnie wychwytywane przez te narządy. Na przykład
Czysty radioaktywny jod po pewnym czasie gromadzi się w tarczycy.
Narządami docelowymi dla scyntygrafii są na przykład
Nazwa przeprowadzonej scyntygrafii zależy od narządu docelowego. W zależności od procedury i zastosowanego znacznika można również mówić o
. W przeciwieństwie do zdjęć rentgenowskich, które przedstawiają przede wszystkim struktury statyczne, zdjęcia scyntygraficzne mogą dostarczyć informacji na temat procesów dynamicznych zachodzących w organizmie. Na przykład:
W ten sposób można wykryć
.
Scintygrafia całego ciała pacjentki (zmiana w czaszce)
Scintygrafia, zazwyczaj w połączeniu z innymi metodami badawczymi, może dostarczyć wyczerpujących odpowiedzi na wiele pytań diagnostycznych. Obszary zastosowania tej metody są odpowiednio zróżnicowane. W przypadku niepokojących wyników badania ultrasonograficznego, badania palpacyjnego oraz wyników badań hormonów tarczycy można zbadać tarczycę pod kątem
W przypadku odpowiedniego podejrzenia można wykryć nowotwory za pomocą scyntygrafii kości lub szkieletu
Scyntygrafia płuc może potwierdzić lub wykluczyć podejrzenie zatorowości płucnej. Jest to badanie podwójne, składające się ze scyntygrafii wentylacyjnej i standardowej scyntygrafii perfuzyjnej. Dzięki temu można w równym stopniu przedstawić wentylację i ukrwienie płuc.
Scyntygrafia nerek pozwala
Scintygrafia mięśnia sercowego pozwala ocenić ukrwienie serca i stan mięśnia sercowego. Wykonuje się ją
W przewodzie pokarmowym scyntygrafia może
W przypadku niejasnych zaburzeń funkcji poznawczych, zaburzeń percepcji lub ruchowych scyntygrafia mózgu może
W diagnostyce nowotworów scyntygrafia jest stosowana
Scyntygrafia jest zazwyczaj wykonywana ambulatoryjnie. W zależności od narządu, który ma być zbadany, pacjent otrzymuje wcześniej instrukcje dotyczące ewentualnych zaleceń żywieniowych. Lekarz poinformuje również pacjenta, czy konieczne jest wstrzymanie przyjmowania leków na kilka dni.
W dniu badania środek radioaktywny jest zazwyczaj wstrzykiwany do żyły w ramieniu. Można to porównać do szczepienia. W przypadku scyntygrafii wentylacji płuc lub scyntygrafii inhalacyjnej pacjent wdycha gazowy środek radioaktywny. W przypadku scyntygrafii przełyku lub żołądka pacjent połyka płyn lub rodzaj papki.
Najprawdopodobniej nie odczuje Pan/Pani rozprzestrzeniania się środka radioaktywnego w organizmie. Bardzo rzadko (około w jednym na 100 000 przypadków) występują reakcje nadwrażliwości na jeden ze stosowanych znaczników. Wówczas mogą wystąpić dolegliwości krążeniowe.
Podczas większości badań scyntygraficznych pacjent leży lub siedzi spokojnie przez 30 do 60 minut, podczas gdy kamera gamma wykonuje zdjęcia. Scyntygrafia mięśnia sercowego zazwyczaj obejmuje test wysiłkowy. W tym celu pacjent musi pedałować na rowerze stacjonarnym.
Oprócz zastosowania odpowiedniego znacznika, dla diagnostyki scyntygraficznej ważny jest moment wykonania zdjęć: po wstrzyknięciu środka radioaktywnego można spodziewać się pojawienia się znacznika w określonych momentach w określonych narządach. Marker pojawia się najpierw we krwi, następnie w wątrobie, a na końcu w pęcherzyku żółciowym.
Dlatego badania scyntygraficzne często wiążą się z dość długim czasem oczekiwania na rozpoczęcie badania. Czas ten spędza się w gabinecie radiologicznym lub klinice, zajmując się czymś według własnego uznania.
Po zakończeniu badania zazwyczaj można od razu wrócić do domu. Procedura zazwyczaj nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani na ogólne samopoczucie.
Scyntygrafia tarczycy
Scyntygrafia jest ugruntowaną metodą diagnostyczną. Nie należy jednak lekceważyć związanego z nią narażenia na promieniowanie. Dlatego u kobiet w ciąży i karmiących piersią zasadniczo nie wykonuje się scyntygrafii. W przypadku dzieci należy dokładnie rozważyć korzyści i ryzyko. U dorosłych scyntygrafia jest ogólnie uważana za procedurę niskiego ryzyka.
Jednak lekarze donoszą o znacznych dawkach skumulowanych u niektórych grup pacjentów. Dawki promieniowania z wielu scyntygrafii, ale także z prześwietleń rentgenowskich i tomografii komputerowej sumują się. Szczególnie pacjenci kardiologiczni i pacjenci po przeszczepie nerki są narażeni na wiele badań. Niektórzy w ciągu kilku lat przechodzą tak wiele badań, że ekspozycja na promieniowanie przekracza 100 milisiwertów. Jest to wartość, która bezsprzecznie zwiększa ryzyko zachorowania na raka.
Jednak również w tym przypadku należy rozważyć ryzyko i korzyści: niewydolność przeszczepionej nerki stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia. Ponadto nowotwory rozwijają się zazwyczaj bardzo powoli. Dlatego ryzyko zachorowania na raka związane z radiologiczną diagnostyką serca odgrywa mniejszą rolę, zwłaszcza w podeszłym wieku. Natomiast bezpośrednie korzyści z tych badań mogą być znaczne.
Substancje radioaktywne stosowane w scyntygrafii są słabymi źródłami promieniowania o okresie półtrwania wynoszącym około sześciu godzin. Po upływie tego czasu ich aktywność promieniotwórcza zmniejsza się o połowę. Po upływie jednego dnia spada więc do jednej szesnastej pierwotnej wartości i tym samym jest już prawie niewykrywalna.
Dawka promieniowania, na którą narażeni są pacjenci w trakcie typowego badania scyntygraficznego, jest
