W przypadku uszkodzenia chrząstki kolanowej chrząstka ochronna jest uszkodzona lub zużyta. Pacjenci dotknięci tą dolegliwością odczuwają znaczne dolegliwości, ponieważ podczas chodzenia i biegania odczuwają silny ból.
Chrząstka w kolanie pokrywa końce kości
- kości udowej (femur) oraz
- piszczeli (tibia) oraz
- rzepki (patella).
Ta warstwa chrzęstna, czyli chrząstka stawowa, pełni funkcję amortyzatora, umożliwiając płynny ruch w stawie kolanowym.
Urazy, przewlekłe przeciążenia i zużycie związane z wiekiem uszkadzają chrząstkę, powodując ocieranie się kości o siebie. W dłuższej perspektywie prowadzi to do bolesnej artrozy kolana. Termin ten odnosi się do stanu chrząstki. Jako zapalenie stawów znana jest choroba zapalna wynikająca z zużycia.
Po lewej: zdrowy chrząstka. Po prawej: uszkodzenie chrząstki w stawie kolanowym © crevis | AdobeStock
Nasilenie objawów zależy od stanu chrząstki. Zazwyczaj osoby dotknięte tą dolegliwością odczuwają ból w okolicy stawu kolanowego. Nasilenie dolegliwości jest różne. Wielu pacjentów na początku odczuwa jedynie lekki ból, który z biegiem lat nasila się. W zaawansowanym stadium chorzy skarżą się na silne dolegliwości.
Szczególnie pacjenci cierpiący na zapalenie stawów często zgłaszają kłujący ból i uczucie, że kolano jest „zablokowane”.
Do tego dochodzą obrzęki, które wskazują na procesy zapalne, oraz ogólne złe samopoczucie. Dolegliwości te utrudniają ruchy i znacznie ograniczają mobilność osób dotkniętych chorobą.
Czasami pacjenci słyszą trzaski lub chrzęst podczas poruszania kolanem. Lekarze nazywają to zjawisko krepitacją. Dźwięki te powstają, gdy uszkodzone powierzchnie chrzęstne w stawie ocierają się o siebie. Pacjenci opisują to odczucie jako niezwykle nieprzyjemne.
Częstymi przyczynami uszkodzenia chrząstki w stawie kolanowym są urazy lub zdarzenia traumatyczne. Nagłe uderzenie lub wypadek, w wyniku którego dochodzi do skręcenia kolana, może uszkodzić chrząstkę. Dzieje się tak na przykład w przypadku wypadków sportowych, upadków i innych niezamierzonych oddziaływań siłowych. Bezpośrednie uszkodzenie tkanki chrzęstnej lub długotrwała niestabilność stawu kolanowego w wyniku takich urazów może prowadzić do degradacji chrząstki.
Powtarzające się obciążenia oraz określone rutyny ruchowe lub uprawianie niektórych dyscyplin sportowych przeciążają staw i również powodują uszkodzenia chrząstki. Szczególnie narażone są osoby, które ze względu na wykonywany zawód lub aktywność sportową często zginają kolano, skaczą lub wykonują inne obciążające ruchy.
Często uszkodzenia chrząstki powstają w wyniku zużycia związanego z wiekiem lub zmian zwyrodnieniowych. Wraz z wiekiem chrząstka w kolanie traci elastyczność i grubość, co zwiększa ryzyko uszkodzeń. Jednocześnie wraz z wiekiem zmniejsza się naturalna zdolność regeneracyjna warstwy chrzęstnej, co utrudnia powrót do zdrowia po urazach.
Do czynników zwiększających ryzyko uszkodzenia chrząstki należą:
- nadwaga
- predyspozycje genetyczne
- istniejąca już choroba chrząstki lub wada stawu
Najpopularniejszą metodą diagnozowania uszkodzenia chrząstki w kolanie jest badanie kliniczne, podczas którego lekarz bada staw kolanowy. W ten sposób stwierdza
- obrzęki,
- ograniczenia ruchomości oraz
- inne charakterystyczne objawy uszkodzenia chrząstki
. Lekarz pyta pacjenta o historię choroby, aktywność sportową i zawodową, a także o ewentualne wypadki w przeszłości.
Badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny (MRI), potwierdzają diagnozę. Szczegółowe obrazy pomagają lekarzowi określić zakres uszkodzenia chrząstki, dzięki czemu może on opracować indywidualny plan leczenia.
Czasami lekarz wykonuje artroskopię kolana. Jest to zabieg minimalnie inwazyjny, podczas którego lekarz wprowadza cienki instrument (artroskop) do stawu kolanowego. Stan chrząstki i innych struktur w stawie jest wyświetlany na żywo na monitorze. Ta wizualizacja pozwala lekarzowi w pełni rozpoznać zakres uszkodzenia chrząstki. Ma on również możliwość przeprowadzenia niewielkich napraw tkanki chrzęstnej za pomocą artroskopu.
Rodzaj leczenia zależy od stopnia uszkodzenia chrząstki i występujących dolegliwości.
W łagodniejszych przypadkach specjaliści wybierają podejście zachowawcze. Obejmuje ono
- fizjoterapię,
- specjalistyczne ćwiczenia ruchowe oraz
- leczenie bólu.
Celem leczenia zachowawczego jest zapobieganie postępowi choroby lub jego spowolnienie. W tym celu pacjenci wzmacniają mięśnie wokół kolana i poprawiają stabilność stawu kolanowego. W zaawansowanych przypadkach lekarze często zalecają leczenie operacyjne. Obejmuje ono zabiegi artroskopowe, takie jak wygładzanie chrząstki (shaving) i naprawa chrząstki.
W niektórych przypadkach konieczny jest przeszczep chrząstki lub wszczepienie materiału zastępczego. Ma to na celu zastąpienie lub naprawę uszkodzonej tkanki.
W leczeniu uszkodzeń chrząstki biorą udział różni specjaliści. Ortopeda lub lekarz medycyny sportowej jest zazwyczaj pierwszą osobą, do której należy się zwrócić w przypadku dolegliwości w stawie kolanowym. W operacji biorą udział również inni specjaliści, na przykład anestezjolog i chirurg kolanowy.
Rokowanie co do przebiegu choroby oraz skuteczność metod leczenia zależą od
- stopniu zaawansowania uszkodzenia chrząstki w kolanie oraz
- od indywidualnego stanu zdrowia
. We wczesnych stadiach skuteczne okazało się leczenie zachowawcze. Terapia zachowawcza nie jest w stanie trwale zatrzymać postępującego uszkodzenia chrząstki. Przyczynia się jednak do zachowania sprawności stawu przez wiele lat.
W niektórych przypadkach leczenie zachowawcze znacznie łagodzi dolegliwości, co wiąże się ze zwiększoną swobodą ruchów.
Zabiegi operacyjne, w szczególności przeszczep materiału chrzęstnego, często w odczuwalny sposób poprawiają jakość życia pacjentów. Uszkodzenia chrząstki są jednak chorobą przewlekłą. Dlatego lekarz często stara się złagodzić dolegliwości, zamiast usuwać ich przyczynę.
Uszkodzenie chrząstki w kolanie powoduje ból i ograniczenie ruchomości. Osoby dotknięte tą dolegliwością cierpią na takie objawy, jak
Diagnoza uszkodzenia chrząstki w kolanie opiera się na badaniach klinicznych i obrazowych. W niektórych przypadkach lekarz wykonuje artroskopię, aby określić zakres uszkodzenia.
Możliwości leczenia różnią się w zależności od stopnia zaawansowania uszkodzenia chrząstki. W łagodniejszych przypadkach lekarz zaleca leczenie zachowawcze w celu wzmocnienia mięśni wokół kolana. W zaawansowanych przypadkach rozważa się zabiegi operacyjne, takie jak wygładzanie chrząstki, naprawa chrząstki lub przeszczep chrząstki.
Jeśli lekarz zdiagnozuje chorobę wcześnie, leczenie zachowawcze spowolni jej postęp – w ten sposób zachowana zostanie sprawność kolana. Zabiegi operacyjne pomagają złagodzić dolegliwości i przywrócić chorym jakość życia oraz swobodę ruchów.
Czym jest uszkodzenie chrząstki w kolanie?
Uszkodzenie chrząstki w kolanie to uszkodzenie chrząstki stawowej w stawie kolanowym. W wyniku tego dochodzi do uszkodzenia warstwy chrząstki, co może powodować ból i ograniczenie ruchomości w danym stawie.
Jak dochodzi do uszkodzenia chrząstki w kolanie?
W przypadku uszkodzenia chrząstki często rolę odgrywają wady postawy, nieprawidłowe obciążenie lub urazowe uszkodzenie chrząstki. Również koślawe lub szpotawe nogi, wady osiowe kończyn dolnych lub uszkodzenie leżącej poniżej kości mogą powodować uszkodzenia chrząstki.
Jakie objawy występują w przypadku uszkodzenia chrząstki?
Typowe objawy to ból w stawie kolanowym, obrzęk i ograniczona ruchomość. W przypadku zaawansowanego uszkodzenia chrząstki może dodatkowo rozwinąć się artroza. Niektóre uszkodzenia chrząstki początkowo dają niewiele objawów i są rozpoznawane dopiero klinicznie.
Jak leczy się uszkodzenie chrząstki?
Leczenie uszkodzeń chrząstki, w zależności od rodzaju uszkodzenia, ma charakter zachowawczy lub operacyjny. Terapia zachowawcza obejmuje fizjoterapię, kwas hialuronowy i odciążenie. W przypadku większych uszkodzeń chrząstki w kolanie rozważa się terapię operacyjną, artroskopię lub mikrofrakturację.
Jakie są możliwości operacyjne w przypadku uszkodzenia chrząstki?
W ramach artroskopii uszkodzenie chrząstki można leczyć chirurgicznie. W tym celu w kości wierci się małe otwory, aby powstały nowe komórki chrzęstne. Dodatkowo można wyhodować komórki pobrane z organizmu pacjenta i wszczepić je jako zastępczy chrząstkę w miejscu uszkodzenia.
