Spondylodyszyty to choroba zapalna kręgosłupa, w której dochodzi do zakażenia trzonu kręgowego i krążka międzykręgowego. Należy ona do rzadkich, ale potencjalnie poważnych infekcji układu ruchu. Często jest to zapalenie bakteryjne, które rozprzestrzenia się krwią i atakuje sąsiednie trzonki kręgowe. Bóle pleców są zazwyczaj głównym objawem, mogą jednak być niespecyficzne i opóźniać postawienie diagnozy. Szczególnie narażone są osoby z cukrzycą, osłabionym układem odpornościowym lub po zabiegach na kręgosłupie. Wczesna diagnostyka i ukierunkowane leczenie spondylodyszyty są kluczowe dla uniknięcia powikłań neurologicznych i niestabilności kręgosłupa.
Autor artykułu specjalistycznego
Leading Medicine Guide Redaktion
Kody ICD dla tej choroby: M46.4
Krótki przegląd:
Spondylodizyt to zapalenie kręgosłupa, które dotyka trzonów kręgowych i krążków międzykręgowych. Częstymi objawami są bóle pleców, gorączka i ograniczona ruchomość. Diagnozę stawia się przede wszystkim na podstawie wyników rezonansu magnetycznego i badań laboratoryjnych. Leczenie spondylodyszyty polega zazwyczaj na długotrwałej antybiotykoterapii, a w ciężkich przypadkach również na zabiegach operacyjnych.
Przegląd artykułów
Czym jest spondylodyszyty?
Ludzki kręgosłup składa się z około 33 kręgów, połączonych ze sobą krążkami międzykręgowymi. Ponieważ kręgi kości ogonowej u każdego człowieka są ze sobą zrośnięte w różnym stopniu, całkowita liczba kręgów różni się w zależności od osoby.
Krążki międzykręgowe pełnią rolę amortyzatorów między poszczególnymi sztywnymi kręgami. Zapewniają one ruchomość kręgosłupa i amortyzują wstrząsy podczas chodzenia.
Wiele osób zna schorzenia kręgosłupa, takie jak przepuklina dysku lub lumbago. Spondylodyszyty jest mniej znana. Termin ten pochodzi z łaciny i składa się z sylab
- „spondyl” (kręg),
- „disc/dis” (krążek międzykręgowy) oraz
- „itis”, końcówki oznaczającej chorobę zapalną.
Spondylodyszyty to zatem zapalenie kręgów i krążków międzykręgowych, co oznacza, że dotyczy zarówno kręgów, jak i krążków międzykręgowych. Jeśli występuje wyłącznie zapalenie kręgów, mówi się o spondylitis. W przypadku samego zapalenia krążków międzykręgowych mówi się o dyszyty.
W przypadku spondylodyszytytu zapaleniu ulegają trzon kręgowy i krążki międzykręgowe © bilderzwerg | AdobeStock
Jakie objawy występują w przypadku spondylodyszyty?
Spondylodyszyty objawia się silnym bólem pleców. Choroba towarzyszy bólom wysiłkowym, które nasilają się podczas ruchu. W dotkniętej chorobą części pleców ból objawia się jako ból przy uciskaniu lub stukaniu.
Często przyczynę bólu udaje się ustalić dopiero po długim okresie cierpienia pacjenta.
Oprócz bólu pleców niektórzy chorzy wykazują ogólne objawy stanu zapalnego. Cierpią na gorączkę i nocne poty oraz odczuwają złe samopoczucie. Zazwyczaj towarzyszy temu wyniszczenie fizyczne, które z kolei
- osłabienie,
- brak apetytu i
- utratę wagi
.
W zaawansowanym stadium mogą również wystąpić zaburzenia neurologiczne, takie jak drętwienie lub paraliż.
Jakie są przyczyny zapalenia kręgosłupa?
Spondylodyszytyz powstaje najczęściej w wyniku infekcji bakteryjnej. Najczęściej odpowiedzialnym patogenem jest bakteria Staphylococcus aureus. Jednak przyczyną spondylodyszytyzu mogą być również grzyby i wirusy.
Zasadniczo rozróżnia się spondylodyszytę specyficzną i niespecyficzną.
Spondylodyszytyz specyficzny (zwany również gruźlicą szkieletową) wywoływany jest przez bakterie gruźlicy. Ma on mniej ostry przebieg niż spondylodyszytyz niespecyficzny i charakteryzuje się raczej powolnym postępem choroby. Do zakażenia dochodzi drogą krwiopochodną. Obecnie choroba ta stała się u nas rzadkością.
Oprócz wspomnianych bakterii, wszystkie inne patogeny ropne mogą wywołać niespecyficzne zapalenie kręgosłupa. Choroba towarzyszy ostrym bólom. Przyczyną zapalenia mogą być otwarte złamania kości. Przez ranę bakterie mogą dostać się do organizmu, a tym samym do kości.
Jednak patogeny mogą również przedostać się do kręgosłupa poprzez krwiobieg z ognisk zapalnych w dowolnym miejscu ciała.
Czynniki ryzyka rozwoju spondylodyszyty to:
- cukrzyca,
- nadmierne spożycie alkoholu,
- regularne przyjmowanie kortyzonu oraz
- wiele innych chorób.
Jak wygląda leczenie spondylodyszyty?
Wczesna diagnoza może znacznie poprawić przebieg spondylodyszyty i skrócić czas trwania choroby. Nieleczona choroba może prowadzić do poważnych objawów, a nawet zagrażać życiu.
Często wystarczy jednak leczenie antybiotykami. Organizm jest wtedy w stanie opanować stan zapalny. Niemniej jednak często pozostają trwałe uszkodzenia: u wielu osób krążki międzykręgowe pozostają uszkodzone, a kręgi ulegają sztywnieniu w dalszym przebiegu choroby.
Leczenie spondylodyszyty koncentruje się początkowo na uśmierzeniu bólu.
Przed właściwym leczeniem należy zidentyfikować drobnoustroj lub spektrum patogenów. W tym celu konieczna jest biopsja (pobranie próbki tkanki) lub operacja. Biopsja odbywa się pod kontrolą tomografii komputerowej, nawet jeśli nie przeprowadza się operacji. To, czy operacja jest konieczna w leczeniu spondylodyszyty, zależy
- od stopnia zniszczenia,
- od bólu oraz
- niedoborów neurologicznych
.
W przypadku operacji chirurg oczyszcza obszar zapalenia i stabilizuje go. Pozwala to na szybką mobilizację i złagodzenie bólu u pacjenta.
W przypadku braku operacji pacjentowi zaleca się najpierw leżenie w łóżku, aż ból zostanie opanowany. Terapia farmakologiczna antybiotykami trwa zazwyczaj od 6 do maksymalnie 12 tygodni. Pozwala to wyeliminować ognisko zapalne i zapobiega rozprzestrzenianiu się infekcji na inne obszary ciała.
Jeśli nie jest to zapalenie bakteryjne, a wywołane przez grzyby lub inne patogeny, konieczne jest zastosowanie terapii przeciwgrzybiczej lub przeciwpasożytniczej.
Oprócz leczenia farmakologicznego stosuje się unieruchomienie dotkniętego obszaru kręgosłupa. W tym celu sprawdzone są leżenie w łóżku oraz tzw. gipsowa skorupa leżakowa.
Po około 10 tygodniach ostrożnie rozpoczyna się terapię ruchową w celu stabilizacji kręgosłupa.
Często zadawane pytania dotyczące spondylodyszyty
Czym jest spondylodyszytyda?
Spondylodyszyty to zapalenie kręgosłupa, które obejmuje zarówno krążek międzykręgowy, jak i sąsiednie trzon kręgowy. Najczęściej jest to infekcja bakteryjna, rzadziej specyficzne spondylodyszyty, jak w przypadku gruźlicy.
Jakie objawy występują w przypadku spondylodyszyty?
Typowe są uporczywe bóle pleców, często w okolicy kręgosłupa lędźwiowego, a także ogólne objawy chorobowe. W ciężkich przypadkach może dojść do zaburzeń neurologicznych spowodowanych uciskiem na rdzeń kręgowy.
Jak diagnozuje się spondylodyszyt?
Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz badania obrazowe. Najważniejszą metodą jest rezonans magnetyczny (MRI), uzupełniony tomografią komputerową (CT), posiewami krwi oraz wykryciem patogenów poprzez punkcję.
Jak leczy się spondylodyszyt?
Leczenie spondylodyszyty jest zazwyczaj zachowawcze i polega na celowej antybiotykoterapii oraz unieruchomieniu. W przypadku ropnia, niestabilności kręgosłupa lub zaburzeń neurologicznych konieczne jest leczenie operacyjne.
Jakie powikłania mogą wystąpić?
Nieleczone zapalenie może prowadzić do rozprzestrzenienia się infekcji, sepsy lub niestabilności kręgosłupa. Możliwymi powikłaniami są również ropnie, uszkodzenia neurologiczne i ograniczona ruchomość kręgosłupa.
