Zesztywnienie barku | Ramię sztywne: informacje na temat leczenia, objawów i możliwych przyczyn

Tak zwane „zamrożone ramię” jest częstą przyczyną uporczywego bólu barku i ograniczeń funkcjonalnych w codziennym życiu. Schorzenie to wiąże się z postępującym ograniczeniem ruchomości barku i dotyka przede wszystkim osoby w średnim wieku.

Definicja barku zamrożonego

Zesztywnienie barku to wywołana stanem zapalnym choroba stawu barkowego, charakteryzująca się bolesnym ograniczeniem ruchomości czynnej i biernej. W terminologii medycznej nazywana jest zapaleniem torebki stawowej.

Główną cechą charakterystyczną jest zapalenie torebki stawowej, które w miarę postępu choroby prowadzi do jej pogrubienia, zwłóknienia i zrostów. W rezultacie staw stopniowo traci swoją normalną ruchomość, staje się coraz bardziej sztywny i bolesny.

Rozróżnia się tu postać pierwotną, występującą bez widocznych wcześniejszych uszkodzeń, oraz postać wtórną, pojawiającą się po innych chorobach barku.

Możliwe przyczyny i czynniki ryzyka wystąpienia barku zamrożonego

Bark składa się z różnych struktur, które zapewniają jego ruchomość, w tym

• staw barkowy,
• więzadła i ścięgna oraz
• mięśnie.

Struktury te ściśle ze sobą współpracują. Uszkodzenie poszczególnych struktur może wpływać na ruchomość barku.

Na wystąpienie barku zamrożonego mogą wpływać między innymi

• wypadki,
• urazy, 
• operacje,
• artroza barku (zużycie chrząstki w stawie) lub
• zespół uciskowy barku

. W takich przypadkach mówi się o wtórnym zamrożonym ramieniu / wtórnej sztywności barku. W przypadku bólu barku osoby dotknięte tą dolegliwością przyjmują zazwyczaj postawę ochronną i nie poruszają ramieniem w wystarczającym stopniu. To unieruchomienie sprzyja rozwojowi sztywności barku.

Dokładna przyczyna nie została dotychczas w pełni wyjaśniona. Rozważa się wpływ czynników hormonalnych, procesy autoimmunologiczne oraz choroby metaboliczne. Za istotne czynniki ryzyka uważa się w szczególności cukrzycę i choroby tarczycy lub menopauzę.

Zazwyczaj choroba pojawia się w wieku od 40 do 60 lat. Statystycznie nieco częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. W niektórych przypadkach w ścięgnach barku odkłada się wapń, wtedy mówi się również o barku wapniowym.

W przypadku bólu barku, któremu towarzyszy postępująca utrata ruchomości, mówi się o barku zamrożonym © yodiyim / Fotolia

Typowe objawy barku zamrożonego 

Typowe objawy barku zamrożonego rozwijają się zazwyczaj stopniowo i nasilają się w ciągu tygodni lub miesięcy.

Charakterystyczne są:

• łagodny do silnego ból barku 
• postępujące ograniczenie ruchomości / ograniczona ruchomość barku
• nocne bóle spoczynkowe
• utrata siły i przyjmowanie pozycji oszczędzającej
• miejscowy obrzęk i uczucie gorąca w przypadku aktywnego stanu zapalnego

Objawy barku zamrożonego dotyczą zazwyczaj tylko jednego barku, ale mogą również wystąpić po obu stronach. Na pierwszym planie znajdują się bóle i ograniczenia ruchowe, które znacznie utrudniają codzienne czynności.

Przebieg barku zamrożonego: podział na etapy

Przebieg choroby przebiega zazwyczaj według typowego schematu i dzieli się na etapy lub 3 fazy:

• Etap I („faza zamrożenia”): pojawiają się coraz częściej, częściowo nagle pojawiające się silne bóle, a także pierwsze ograniczenia ruchowe.
• Etap II (faza plateau): Dominuje ograniczenie ruchomości. Sztywność barku jest teraz w pełni rozwinięta, a ból ustępuje.
• Etap III („faza odwilży”): Ograniczenia ruchowe ulegają poprawie. Ból prawie całkowicie ustępuje.

Przebieg choroby może trwać od kilku miesięcy do ponad dwóch lat i jest przez wielu pacjentów odbierany jako bardzo uciążliwy.

Diagnoza barku zamrożonego

W celu zdiagnozowania barku zamrożonego lekarz najpierw przeprowadza szczegółowy wywiad (zebranie historii choroby). W jego ramach pyta na przykład o objawy, istniejące schorzenia, a także urazy i wypadki.

Podczas badania fizykalnego można wywołać ból i stwierdzić ograniczenia ruchowe.

W razie potrzeby przeprowadza się badania obrazowe, takie jak

• USG (sonografia),
• TK (tomografia komputerowa),
• MRI (rezonans magnetyczny).

Dzięki temu lekarz może rozpoznać lub wykluczyć uszkodzenia struktur stawowych. Badania te służą również jako przygotowanie do operacji.

Leczenie zachowawcze barku zamrożonego a leczenie operacyjne

Leczenie barku zamrożonego zależy od stadium, intensywności bólu i przyczyny choroby.

We wczesnych fazach choroby zazwyczaj stosuje się leczenie zachowawcze lub terapię zachowawczą. Obejmuje ona leki przeciwzapalne, zastrzyki z kortyzonem, ukierunkowaną fizjoterapię oraz ćwiczenia rehabilitacyjne. Dodatkowo można zastosować terapię manualną w celu delikatnej mobilizacji, aby stopniowo poprawić ruchomość i złagodzić ból.

Celem terapii jest opanowanie stanu zapalnego, zmniejszenie bólu i przywrócenie ruchomości stawu. Działania te są ściśle nadzorowane przez lekarza, często ortopedę lub specjalistę ortopedii.

Jeśli terapia nie przynosi oczekiwanych rezultatów lub występują wyraźne zmiany strukturalne, konieczne może być leczenie operacyjne. W tym przypadku pogrubiona torebka stawowa jest uwalniana za pomocą artroskopii. Operacja ta jest minimalnie inwazyjna i obecnie zalicza się do uznanych procedur chirurgii barku. Zabieg jest wykonywany operacyjnie i wymaga następnie intensywnej rehabilitacji fizjoterapeutycznej.

Zabieg chirurgiczny można zazwyczaj przeprowadzić metodą minimalnie inwazyjną (artroskopia barku). Przebieg artroskopii barku pokazuje film:

Rokowanie w przypadku barku zamrożonego

W przypadku leczenia barku zamrożonego rokowanie jest w większości przypadków korzystne. W większości przypadków można w znacznym stopniu przywrócić normalne funkcjonowanie stawu barkowego.

Jednak bez odpowiedniej terapii przebieg choroby może być długotrwały i prowadzić do przewlekłej utraty funkcji lub artrozy. Nawrót choroby jest możliwy, ale rzadki. 

Zapobieganie zamrożonemu barkowi

Zasadniczo nie można zapobiec sztywności barku. Aby jednak uniknąć pogorszenia się choroby, należy zgłosić się do lekarza już przy pierwszych dolegliwościach.

Podsumowanie:

Sztywność barku to złożona, bolesna choroba barku, która wymaga wczesnej diagnostyki i ustrukturyzowanego leczenia. Dzięki nowoczesnym metodom leczenia zachowawczego i operacyjnego można dziś osiągnąć bardzo dobre wyniki. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoczęcie leczenia, indywidualnie dostosowane leczenie sztywności barku oraz konsekwentna opieka pooperacyjna.

Często zadawane pytania dotyczące barku zamrożonego

Co oznacza termin „sztywność barku”?

Określa on bolesne ograniczenie ruchomości stawu barkowego spowodowane zmianami zapalnymi i skurczem torebki stawowej.

Jak diagnozuje się tę chorobę?

Diagnoza opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych, takich jak USG, rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa.

Jak długo trwa powrót do zdrowia?

Przebieg choroby może trwać od 12 do 36 miesięcy, w zależności od stadium, terapii i czynników indywidualnych.

Czy operacja jest zawsze konieczna?

Nie. W większości przypadków wystarczające jest leczenie zachowawcze. Operacja jest zalecana tylko w przypadku sztywności opornej na leczenie.

Jaką rolę odgrywa ruch?

Ważna jest ukierunkowana mobilizacja, jednak należy unikać przeciążenia. Fizjoterapia odbywa się zawsze w sposób kontrolowany i towarzyszący.