W wieku dziecięcym i młodzieżowym odnotowano gwałtowny wzrost częstości występowania bólów głowy. Obecnie bóle głowy są najczęstszą przyczyną dolegliwości bólowych u młodzieży, co ma wpływ na naukę, czas wolny i życie rodzinne.
Poniżej znajdziesz więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów zajmujących się bólami głowy u dzieci.
U około 20 procent dzieci w wieku przedszkolnym i 50 procent dzieci pod koniec szkoły podstawowej wystąpiły już bóle głowy.
W okresie dojrzewania częstotliwość ta nadal rośnie: do 12. roku życia 9 na 10 dzieci odczuwa bóle głowy o różnej częstotliwości i intensywności.
Powtarzające się bóle głowy prowadzą do problemów z koncentracją i wpływają negatywnie na wyniki w nauce, radość życia oraz zachowania społeczne.
Podobnie jak u dorosłych, bóle głowy typu napięciowego są jedną z najczęstszych przyczyn bólów głowy u dzieci i młodzieży.
Przyczyny mogą być następujące:
W przypadku młodzieży oprócz presji szkolnej dochodzi również presja społeczna ze strony rówieśników i szkoły.
Bóle głowy przypominające migrenę mogą pojawić się już w dzieciństwie, zwłaszcza jeśli problem ten dotyczy również innych członków rodziny.
W dzieciństwie typowe objawy migreny nie są jeszcze w pełni rozwinięte. Najczęściej występują objawy mieszane, będące połączeniem napięciowych bólów głowy i migreny.
Rzadziej występującymi formami bólu głowy są klasterowe bóle głowy oraz bóle głowy wywołane lekami. Częste przyjmowanie środków przeciwbólowych prowadzi do zmiany wrażliwości mózgu na ból. W końcu nawet bodźce niepowodujące bólu są odczuwane jako ból.
Opisane dotychczas objawy należą do bólów głowy pierwotnych. Istnieją jednak również bóle głowy wtórne. Lekarze mówią o bólach głowy wtórnych, gdy bóle głowy są następstwem innej choroby. Aby odróżnić bóle głowy pierwotne od wtórnych, już w wieku dziecięcym i młodzieżowym konieczna jest szczegółowa diagnostyka.
Napięciowe bóle głowy
Kiedy dzieci mają napięciowe bóle głowy, zwykle odczuwają ból po obu stronach głowy, często w okolicy czoła. Dzieci opisują ten ból jako uciskający, któremu towarzyszą mdłości, ale bez wymiotów.
Szczególnie młodsze dzieci nie potrafią jednoznacznie określić swoich dolegliwości i zamiast tego skarżą się na bóle brzucha. Innym możliwym objawem napięciowego bólu głowy jest zmiana nastroju. Niektóre dzieci są rozdrażnione i marudne. Inne wycofują się i wydają się apatyczne. Być może dziecko po prostu dotyka głowy.
Zazwyczaj bóle głowy u dzieci są nieszkodliwe i można je złagodzić prostymi środkami @ Tatiana Foxy /AdobeStock
Bóle migrenowe mają często pulsujący, kłujący charakter i u młodzieży występują zazwyczaj jednostronnie. U mniejszych dzieci występują zazwyczaj obustronnie.
Nasilenie bólu jest od umiarkowanego do bardzo silnego.
Najczęściej występują dodatkowe objawy:
U dorosłych atak migreny trwa co najmniej 4 godziny, jeśli nie jest leczony lub leczenie nie przynosi efektów. U dzieci może trwać krócej. Ból nasila się podczas aktywności fizycznej.
Bóle głowy typu klasterowego, rzadko występujące w dzieciństwie, pojawiają się zazwyczaj nagle i są bardzo silne po jednej stronie głowy. Najczęściej w okolicy skroni i za okiem. Pacjenci opisują je jako rozdzierający, przeszywający ból.
Migrena występuje stosunkowo często u dzieci i młodzieży @ Africa Studio /AdobeStock
W przypadku łagodnych i sporadycznych bólów głowy często wystarczy odpoczynek, troska i zwiększone spożycie płynów.
W przypadku następujących objawów należy natychmiast zgłosić się do lekarza:
Natychmiastowe badanie lekarskie jest również konieczne w przypadku następujących nietypowych objawów towarzyszących:
W takich przypadkach bóle głowy mogą być również objawami innej choroby.
W przypadku dzieci i młodzieży z częstymi bólami głowy ważne jest przeprowadzenie diagnostyki neurologicznej, aby postawić prawidłową diagnozę. Tylko w ten sposób lekarz może wprowadzić indywidualnie dostosowany plan leczenia.
Podstawowymi elementami diagnostyki bólu głowy są:
W zależności od pacjenta wskazane mogą być dodatkowe badania, takie jak obrazowanie mózgu (MRI), badanie u okulisty, laryngologa lub ortopedy.
Częstymi czynnikami ryzyka napięciowych bólów głowy są:
U dzieci z migreną często dochodzi do tego obciążenie genetyczne. Ogólne czynniki stresogenne mogą również wynikać ze środowiska rodzinnego i szkolnego.
Korzystne w przypadku wszelkiego rodzaju bólów głowy są:
Na pierwszym planie terapii znajduje się analiza kalendarza bólów głowy. Dzięki temu można rozpoznać potencjalne czynniki wywołujące ból i omówić je z rodziną.
Często już pierwsze zmiany w tygodniowym planie dnia dziecka przynoszą korzyści terapeutyczne. W zależności od intensywności bólu pomocne mogą być już ogólne środki zaradcze.
Ogólne środki to:
Często dzieci zasypiają i budzą się bez bólu.
Leczenie farmakologiczne w ostrych przypadkach zależy od wieku dziecka i rodzaju bólu głowy. W przypadku bardzo częstych bólów głowy (głównie migreny) w indywidualnych przypadkach możliwe jest również profilaktyczne leczenie farmakologiczne.
Decydujące znaczenie w terapii ma zazwyczaj konsekwentne dostosowanie rytmu życia poprzez:
W wielu przypadkach następujące środki mogą pomóc w zmniejszeniu częstotliwości występowania bólów głowy:
Rodzina, nauczyciele i przyjaciele często bardzo nie doceniają bólów głowy u dzieci i ich wpływu na jakość życia.
W przypadku przewlekłych bólów głowy istnieje statystycznie wyższe ryzyko:
Ponieważ bóle występujące w dzieciństwie i okresie dojrzewania prowadzą zazwyczaj do przewlekłych bólów w wieku dorosłym, bardzo ważne jest wczesne podjęcie leczenia.
