Kaszel jest mechanizmem oczyszczającym i obronnym układu oskrzelowego. Pojawia się zawsze wtedy, gdy mechanizm samooczyszczania oskrzeli zostaje zakłócony, na przykład przez dym lub kurz. Jeśli kaszel utrzymuje się dłużej niż osiem tygodni, określa się go mianem przewlekłego.
Tutaj znajdziesz informacje i lekarzy zajmujących się leczeniem kaszlu.
Kaszel jest mechanizmem oczyszczającym i obronnym układu oskrzelowego. Pojawia się, gdy mechanizm samooczyszczania oskrzeli zostaje zakłócony, na przykład przez
. W razie potrzeby różne odcinki dróg oddechowych mogą zostać oczyszczone poprzez atak kaszlu. Mówi się wówczas również o oczyszczaniu śluzowo-rzęskowym.
Jeśli kaszel utrzymuje się dłużej niż osiem tygodni, określa się go jako przewlekły. Granica ośmiu tygodni wywodzi się z okresu, w którym kaszel występuje w przypadku niebudzących obaw chorób (zakaźnych). Oznacza ona zatem konieczność rozpoczęcia szczegółowej diagnostyki kaszlu.
Przewlekły kaszel jest z reguły objawem innej choroby i może mieć bardzo różne przyczyny. Dlatego przewlekły kaszel powinien być w każdym przypadku zbadany przez lekarza.
Ponadto klinicznie rozróżnia się kaszel produktywny (z wydzieliną) i nieproduktywny lub suchy (bez wydzieliny). Granica między tymi dwiema formami jest jednak płynna. Kaszel uznaje się za produktywny, jeśli w ciągu 24 godzin wydalanych jest 30 mililitrów (około 2 łyżki stołowe) wydzieliny.
Rozróżnienie między kaszlem produktywnym a nieproduktywnym ma duże znaczenie dla planowania leczenia: w przypadku kaszlu produktywnego stosuje się raczej środki wykrztuśne, a w przypadku kaszlu nieproduktywnego środki hamujące odruch kaszlowy.
Kaszel jest odruchem obronnym mającym na celu oczyszczenie oskrzeli © kues1 | AdobeStock
Kaszel jest ważnym odruchem ochronnym dróg oddechowych. Jednocześnie jest objawem niemal wszystkich chorób płucnych (związanych z płucami) oraz niektórych chorób pozapłucnych.
Mimo to osoby dotknięte tą dolegliwością zbyt późno traktują kaszel poważnie, przez co w większości przypadków nie dochodzi do wczesnej diagnozy. W większości przypadków przewlekły kaszel wynika z powtarzających się infekcji dróg oddechowych.
Jeśli kaszel utrzymuje się dłużej niż trzy miesiące, należy skonsultować się z lekarzem w celu wykluczenia obturacyjnej choroby płuc (POChP) lub astmy.
Przewlekły kaszel jest często spowodowany paleniem tytoniu, które uszkadza oskrzela (kaszel palacza). Jednak również inne szkodliwe substancje wdychane, takie jak pył przemysłowy, mogą powodować przewlekły kaszel.
Najczęstsze przyczyny przewlekłego kaszlu to:
Przed rozpoczęciem jakichkolwiek działań terapeutycznych należy w każdym przypadku ustalić przyczynę. W przeciwnym razie nie da się wyleczyć choroby. Kaszel zazwyczaj ustępuje po skutecznym wyleczeniu choroby podstawowej. Na przykład kaszel spowodowany przewlekłym zapaleniem oskrzeli zwykle ustępuje już po czterech do sześciu tygodniach od zaprzestania palenia.
Leczenie objawowe kaszlu bez wyjaśnienia diagnostycznego jest najczęstszym błędem praktycznym obserwowanym w leczeniu kaszlu. Niemniej jednak w przypadku przewlekłego kaszlu, oprócz leczenia przyczynowego, sensowne może być leczenie objawowe za pomocą środków hamujących kaszel lub wykrztuśnych. Dotyczy to między innymi:
W przypadku kaszlu produktywnym z wydzieliną do terapii stosuje się substancje wykrztuśne i pobudzające odkrztuszanie w postaci
. Należą do nich tzw. środki sekreolityczne, mikolityczne lub wykrztuśne.
Zmieniają one lepkość wydzieliny oskrzelowej, dzięki czemu staje się ona bardziej płynna i łatwiej ją odkrztuszyć. Warstwa śluzu, która pełni funkcję ochronną na błonie śluzowej narządów oddechowych, oraz rzęski, których działanie jest ograniczone przez gęsty śluz, mogą się zregenerować.
Jako lek można tu zastosować
.
W przypadku kaszlu suchego stosuje się natomiast najczęściej środki łagodzące podrażnienie (tzw. antytuszyki). Leki przeciwkaszlowe hamują przede wszystkim odruch kaszlowy. Szczególnie suchy kaszel drażniący wymaga w nocy złagodzenia za pomocą leków przeciwkaszlowych, aby osoba dotknięta tą dolegliwością mogła spać.
Środki przeciwkaszlowe należy jednak przyjmować tylko do momentu, aż utworzy się śluz, który należy wykrztusić w celu oczyszczenia dróg oddechowych. W niektórych przypadkach nawet nie dłużej niż tydzień, ponieważ istnieje ryzyko uzależnienia (zwłaszcza w przypadku kodeiny).
Dostępne są następujące leki
Również świat roślin oferuje środki przeciwkaszlowe. Tak więc również
.
Działanie
polega również na „otuleniu” receptorów kaszlowych w gardle syropem cukrowym. Czas działania odpowiada czasowi utrzymywania się cukru na receptorach kaszlowych i wynosi około 20 do 30 minut. Inne często występujące substancje czynne to środki znieczulające miejscowo, ziołowe środki przeciwkaszlowe i wykrztuśne.
W celu złagodzenia zapalenia błony śluzowej gardła i oskrzeli w niektórych przypadkach można dodatkowo stosować substancje przeciwzapalne (m.in. inhalacje zawierające kortyzon).
Antybiotyki mogą być stosowane w przypadku infekcji bakteryjnych oraz rozstrzenia oskrzeli z uporczywym kaszlem.
W ramach fizjoterapii oddechowej pacjenci mogą nauczyć się technik kaszlowych, które ułatwiają odkrztuszanie śluzu lub hamują kaszel nieproduktywny.
