Nowotwory kości – specjaliści i informacje

Termin „nowotwór kości” obejmuje wszystkie patologiczne zmiany tkankowe w układzie kostnym. Zasadniczo rozróżnia się nowotwory złośliwe i łagodne. Nowotwory kości mogą powstawać w dowolnej części układu kostnego i mogą być powiązane z innymi nowotworami.
Więcej informacji na temat przyczyn, objawów i możliwości leczenia nowotworów kości można znaleźć tutaj! Ponadto można tu znaleźć wybranych specjalistów w dziedzinie nowotworów kości.

Czym jest nowotwór kości?

Nowotwór kości (kod ICD: D48) to nowotworowa zmiana w tkance kostnej. Do rozróżnienia nowotworów stosuje się różne kryteria:

• guzy łagodne
• nowotwory złośliwe
• pierwotne nowotwory kości
• wtórne nowotwory kości

Nowotwory złośliwe kości, takie jak mięsak, mają tendencję do tworzenia przerzutów, czyli rozprzestrzeniania się w organizmie. Nowotwory łagodne, takie jak osteoma, nie dają przerzutów i rosną raczej powoli. Jednak poprzez wywieranie nacisku na otaczające struktury mogą one powodować dolegliwości, podobnie jak nowotwory złośliwe kości. Tylko nowotwory złośliwe kości określa się mianem raka kości.

© Alexandr Mitiuc / Fotolia

Podczas gdy nowotwory pierwotne powstają bezpośrednio z tkanki kostnej, nowotwory wtórne są przerzutami innych nowotworów złośliwych. Nowotwory tkanki kostnej są nazywane zgodnie z ich dokładnym pochodzeniem:

• Nowotwory kostne powstają w kości i wywodzą się z osteoklastów i osteoblastów, najważniejszych komórek kości.
• Natomiast guzy chrzęstne, takie jak osteochondrom lub chondrosarkom, powstają z tkanki chrzęstnej.
• Jeśli nowotwór pochodzi z tkanki łącznej, określa się go jako nowotwór tkanki łącznej lub włókniak kostny.

Różne rodzaje nowotworów kości

Najczęstszym łagodnym nowotworem kości jest osteochondrom, znany również jako ekchondrom lub egzostoza chrzęstna. Nowotwór ten powstaje w chrzęstnych obszarach kości w pobliżu stawów i rozwija się już w wieku dziecięcym. Gdy tylko zakończy się wzrost kości, wzrost osteochondromu również ulega zatrzymaniu. Dolegliwości, czyli odczuwalne objawy, występują w przypadku tego nowotworu kości raczej rzadko.

Osteomy, które najczęściej powstają w okolicy czaszki, jako nowotwory łagodne charakteryzują się bardzo powolnym wzrostem bez przerzutów. Zazwyczaj nie powodują one dolegliwości. Enostomy, które zazwyczaj są bardzo małe i wyrastają z tzw. tkanki kostnej korowej, podobnie jak osteomy, rzadko powodują dolegliwości. Najczęściej są one wykrywane przypadkowo jako wynik uboczny w diagnostyce rentgenowskiej.

Około 14 procent wszystkich nowotworów kości to osteomy osteoidowe. Występują one głównie w kościach udowych i piszczelowych i powstają najczęściej przed ukończeniem 20. roku życia. Głównym objawem są miejscowe bóle, które pojawiają się szczególnie w nocy.

Osteoblastoma ma strukturę bardzo podobną do osteoma osteoidowego, ale osiąga większe rozmiary. Występuje głównie między 10. a 20. rokiem życia w długich kościach rurkowych i kręgosłupie.

© freshidea/ Fotolia

W zależności od definicji, torbiele kostne, jako nowotwory podobne do guzów, są również zaliczane do nowotworów kości. Jedną z najczęstszych zmian nowotworopodobnych w kościach jest torbiel młodzieńcza. Jak sama nazwa wskazuje, torbiel ta występuje głównie u młodszych pacjentów. Dotyczy ona przede wszystkim długich kości rurkowych i może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem złamań kości.

Torbiel tętniakowa kości również dotyka głównie pacjentów w wieku poniżej 20 lat. Szybko rosnąca torbiel powoduje ból w okolicy dotkniętych kości. Torbiel tętniakowa kości szczególnie często występuje w kościach udowych i piszczelowych, a także w kręgosłupie.

Do nowotworów złośliwych kości, czyli raka kości, należą oprócz osteosarcoma również chondrosarcoma i sarcoma Ewinga. W przeciwieństwie do nowotworów łagodnych, w nowotworach złośliwych kości występują komórki złośliwe. Z powodu zmian w materiale genetycznym komórek mechanizmy obronne organizmu przestają działać, a komórki nowotworowe mogą się swobodnie namnażać. W przeciwieństwie do nowotworów łagodnych, nowotwory złośliwe kości rosną inwazyjnie i agresywnie, a ponadto często tworzą przerzuty.

Jakie są przyczyny powstawania nowotworów kości?

Jak dotąd nie udało się ostatecznie wyjaśnić, dlaczego powstaje nowotwór kości. Ponieważ zarówno łagodne, jak i złośliwe nowotwory kości wykazują częstsze występowanie w rodzinach, naukowcy zakładają, że istnieje czynnik genetyczny. Za czynnik ryzyka uważa się również promieniowanie jonizujące. Na przykład po awarii reaktora w Czarnobylu na Ukrainie w latach 80. odnotowano zwiększoną liczbę nowotworów kości.

© wavebreak3 / Fotolia

Kiedy należy leczyć nowotwory kości?

To, czy i jaka terapia zostanie zastosowana w leczeniu nowotworów kości, zależy od trzech czynników:

• rodzaju guza,
• jego rozległości,
• stadium choroby nowotworowej.

Nowotwory złośliwe kości należy usunąć jak najszybciej, aby nie doszło do przerzutów. W przypadku nowotworów łagodnych lekarze zazwyczaj zalecają obserwację rozwoju guza. Nowotwory, które rosną bardzo powoli i nie powodują żadnych lub powodują jedynie niewielkie dolegliwości, zazwyczaj nie są leczone.

Leczenie (chirurgiczne) jest zawsze konieczne, gdy:

• pojawiają się bóle,
• ruchliwość jest ograniczona,
• nowotwór uciska na nerwy, powodując zaburzenia czucia lub motoryczne,
• kości są podatne na złamania,
• guz powoduje deformacje dotkniętych kości.