W statystykach dotyczących nowotworów u kobiet w Niemczech rak piersi od dawna zajmuje pierwsze miejsce wśród najczęstszych rodzajów nowotworów. W pierwszej dziesiątce znajdują się również inne nowotwory ginekologiczne, na przykład rak macicy, jajników i szyjki macicy. Nowotwory ginekologiczne stanowią zatem bardzo poważne zagrożenie dla zdrowia kobiet.
Tutaj znajdziesz przegląd nowotworów ginekologicznych oraz specjalistów zajmujących się ich leczeniem.
Nowotwory mogą zasadniczo dotykać obie płcie. Ich częstość występowania wzrasta wraz z wiekiem. Istnieją jednak również nowotwory występujące wyłącznie u mężczyzn lub wyłącznie u kobiet.
Najczęstsze nowotwory ginekologiczne w naszych szerokościach geograficznych to:
Nowotwory ginekologiczne to choroby nowotworowe, które mogą występować wyłącznie u kobiet, ponieważ tylko one posiadają odpowiednie narządy.
Istnieje jednak pewne ograniczenie: rak piersi występuje wprawdzie znacznie częściej u kobiet, jednak choroba ta może dotknąć również mężczyzn.
W ostatnich latach badania medyczne w dziedzinie nowotworów znacznie posunęły się naprzód.
Obecnie wiadomo, że nie ma czegoś takiego jak rak piersi lub rak szyjki macicy jako zawsze ta sama jednostka nowotworowa. Raczej różne kobiety zapadają indywidualnie na swój własny nowotwór. Zależy to między innymi od genetyki.
Niektóre kobiety są nosicielkami określonych genów markerowych, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia nowotworu ginekologicznego.
Należą do nich na przykład geny BRCA-1 i BRCA-2, które w kontekście rodzinnym oznaczają większe ryzyko zachorowania na raka. Z reguły kobiety z danej rodziny chorują na raka w kilku pokoleniach, a czasami nawet na wiele nowotworów ginekologicznych.
Rak piersi jest najczęstszym nowotworem u kobiet @ Sebastian Kaulitzki /AdobeStock
Nowotwory ginekologiczne występują u kobiet głównie w następujących obszarach:
W wielu przypadkach nowotwory ginekologiczne to tzw. raki. Są to zasadniczo rozrosty komórek, które powstają w obszarze komórek skóry i błon śluzowych.
Źródłem zmian nowotworowych są zazwyczaj komórki nabłonka płaskiego i gruczołowego.
Typową cechą nowotworów złośliwych jest rozprzestrzenianie się głównie drogą limfatyczną. Oznacza to, że nowotwory ginekologiczne często tworzą przerzuty poprzez drogi limfatyczne i w ten sposób rozprzestrzeniają się w organizmie.
Dokładne przyczyny wielu nowotworów nie są znane.
Za czynniki ryzyka nowotworów ginekologicznych uważa się jednak:
Spożywanie alkoholu i nikotyny zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwory ginekologiczne @ doucefleur/AdobeStock
Szczególnie ważnym czynnikiem ryzyka – np. w przypadku raka szyjki macicy (raka szyjki macicy) – są również infekcje wirusowe. W tym kontekście należy wymienić w szczególności zakażenie wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) typu 16 i 18.
Wirusy te są między innymi przenoszone drogą płciową i zakażają komórki skóry oraz błon śluzowych. W komórkach tych wirusy mogą się trwale zadomowić.
Powodują one wysokie ryzyko zmian komórkowych i powstawania nowotworów (kancerogeneza). Ponad 90% przypadków raka szyjki macicy wykazuje obecność HPV 16/18.
Objawy nowotworu zależą od następujących czynników:
Na początku wiele nowotworów ginekologicznych przebiega całkowicie bezobjawowo. Oznacza to, że kobiety nie zauważają niczego niepokojącego.
W miarę postępu choroby mogą pojawić się różne objawy, które są ogólnie charakterystyczne dla nowotworów:
Może również wystąpić niewyjaśniona, ale wyraźnie zaznaczona utrata masy ciała w bardzo krótkim czasie. Powinno to zawsze stanowić sygnał ostrzegawczy, aby zgłosić się do lekarza.
W przeciwieństwie do mężczyzn, kobiety zazwyczaj już od początku okresu dojrzewania pozostają pod opieką specjalisty ginekologa. Tam przechodzą coroczne badania przesiewowe, na przykład w kierunku raka piersi (mammografia) lub raka szyjki macicy (test PAP).
Szczególnie ważne jest również regularne samobadanie piersi.
Możliwe objawy nowotworu to:
Mammografia to specjalistyczne badanie rentgenowskie piersi @ Gorodenkoff /AdobeStock
Zarówno samobadanie, jak i badania w ramach profilaktyki są ponadto ważne dla wczesnego rozpoznania nowotworów ginekologicznych.
Im wcześniej lekarze je wykryją i zaczną leczyć, tym lepsze są rokowania. Eksperci mówią tu również o 5-letnim wskaźniku przeżywalności.
Szczególnie dla młodszych kobiet pragnących mieć dzieci ważne jest, aby w przypadku diagnozy nowotworu pomyśleć o zachowaniu płodności. W pierwszej chwili wydaje się, że chodzi wyłącznie o przeżycie – nie pojawiają się pytania dotyczące posiadania własnego dziecka.
Jednak chemioterapia i radioterapia uszkadzają materiał genetyczny komórek. W zależności od napromieniowanego narządu mogą one również prowadzić do bezpłodności w dłuższej perspektywie.
W rezultacie pragnienie posiadania dziecka często pozostaje niespełnione. W wielu przypadkach istnieje możliwość pobrania i zamrożenia komórek jajowych przed rozpoczęciem terapii. Dzięki temu kobiety mogą spełnić swoje marzenie o dziecku w późniejszym okresie życia.
Badania pokazują, że nawet 76% kobiet dotkniętych chorobą pragnie mieć dziecko w późniejszym okresie życia. To bardzo wyraźnie pokazuje, jak ważne dla pacjentek jest zachowanie płodności w okresie po wyleczeniu.
Profilaktyka nowotworowa może przebiegać na różne sposoby. Szczególnie w przypadku nowotworów ginekologicznych istnieją skuteczne sposoby na zmniejszenie ryzyka zachorowania.
Należą do nich na przykład:
Styl życia oparty na zdrowym odżywianiu i dużej ilości ruchu pomaga w profilaktyce @ M.studio /AdobeStock
Szczepionka przeciwko HPV chroni w ponad 90% przypadków przed zakażeniem wirusem HPV 16 i 18.
Ponadto badania wykazują, że szczepienie przeciwko HPV u dziewcząt w sposób udowodniony zmniejsza ryzyko wystąpienia stanów przedrakowych szyjki macicy.
Aby zapewnić optymalną ochronę, dziewczęta powinny zostać zaszczepione przed wystąpieniem pierwszego ryzyka zakażenia. Dlatego Komisja ds. Szczepień (STIKO) zaleca szczepienie przeciwko HPV dla obu płci w wieku od 9 lat jako środek profilaktyczny.
