W Niemczech co roku około 15 000 osób zapada na raka trzustki (rak trzustki). Choroba dotyka głównie osoby starsze w wieku powyżej 60 lat. Rak trzustki jest stosunkowo rzadki, stanowiąc około trzech procent wszystkich nowotworów złośliwych w Niemczech. Ten rodzaj nowotworu jest jednak szczególnie złośliwy. Dlatego ważne jest, aby leczyć się u ekspertów w dziedzinie raka trzustki w wyspecjalizowanych ośrodkach. Tutaj znajdziesz więcej informacji, a także listę wybranych specjalistów i ośrodków zajmujących się rakiem trzustki.
Autor artykułu specjalistycznego
Leading Medicine Guide Redaktion
Kody ICD dla tej choroby: C25
Krótki przegląd:
- Czym jest rak trzustki? Rak trzustki to nowotwór złośliwy trzustki, gruczołu produkującego hormony, położonego poniżej wątroby.
- Czynniki ryzyka: Do czynników ryzyka zalicza się przede wszystkim palenie tytoniu i nadmierne spożywanie alkoholu, ale także m.in. wiek, predyspozycje genetyczne, otyłość oraz niedobór witaminy D.
- Objawy: We wczesnym stadium nie występują żadne objawy. W późniejszym przebiegu choroby, w zależności od dokładnej lokalizacji guza, mogą pojawić się różne dolegliwości, w tym m.in. bóle w górnej części brzucha, biegunka, zażółcenie skóry, utrata masy ciała i inne.
- Diagnoza: W przypadku podejrzenia raka trzustki zazwyczaj najpierw wykonuje się przezskórne badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej, a w razie potrzeby tomografię komputerową (CT) i rezonans magnetyczny (MRI).
- Leczenie: Tylko wczesna operacja raka trzustki może doprowadzić do wyleczenia. W razie potrzeby przed lub po operacji przeprowadza się chemioterapię i/lub radioterapię. W leczeniu paliatywnym istotne znaczenie ma również leczenie bólu.
- Rokowanie: Jeśli choroba zostanie wykryta we wczesnym stadium, istnieje nadzieja na wyleczenie. W późniejszych stadiach 5-letni wskaźnik przeżywalności wynosi obecnie niestety tylko 6–7%.
Przegląd artykułów
Definicja: Czym jest rak trzustki?
Rak trzustki to nowotwór złośliwy trzustki. Nazywany jest również rakiem trzustki lub nowotworem trzustki.
Trzustka znajduje się w górnej części brzucha i wytwarza enzymy trawienne, które uwalnia do dwunastnicy. Odgrywa również rolę w regulacji poziomu cukru we krwi i uwalnia hormony do krwiobiegu.
Nowotwór może zasadniczo powstać w dowolnej części tego podłużnego narządu, jednak najczęściej atakuje głowę trzustki.
Większość nowotworów trzustki powstaje w części zewnątrzwydzielniczej, czyli tej części trzustki, która wydziela enzymy trawienne.
Dlatego lekarze nazywają ten nowotwór również rakiem zewnątrzwydzielniczym trzustki (najczęściej gruczolakorakiem przewodowym).
Jeśli nowotwór złośliwy powstaje w części endokrynnej, odpowiedzialnej za regulację poziomu cukru we krwi, mamy do czynienia z nowotworem endokrynnym trzustki. Różni się on swoim zachowaniem od nowotworu endokrynnego.
Raki trzustki często i stosunkowo szybko dają przerzuty.
Położenie trzustki i przedstawiony guz w głowie trzustki © lom123 | AdobeStock
Przyczyny i czynniki ryzyka raka trzustki
Dokładne przyczyny powstawania raka trzustki nie są jeszcze znane. Znane są jednak czynniki, które mogą zwiększać ryzyko zachorowania.
Do czynników ryzyka zalicza się palenie tytoniu i nadmierne spożywanie alkoholu.
Ponadto ważną rolę odgrywają podeszły wiek i predyspozycje genetyczne.
Cukrzyca i dziedziczna postać przewlekłego zapalenia trzustki również wydają się nieznacznie zwiększać ryzyko.
Inne czynniki ryzyka związane są ze stylem życia:
- duża nadwaga
- dieta bogata w tłuszcze oraz
- niedobór witaminy D
Objawy raka trzustki
W przypadku raka trzustki w większości przypadków brakuje wczesnych objawów. Dlatego lekarze często wykrywają nowotwór dopiero w późnym stadium.
Dopiero gdy choroba nowotworowa jest już w zaawansowanym stadium, pojawiają się objawy.
W zależności od lokalizacji guza mogą wystąpić następujące objawy:
- Ból w górnej części brzucha, promieniujący do pleców
- Biegunka
- Tłuste stolce (steatorrhea)
- Zżółcenie skóry
- Utrata masy ciała
- uczucie przepełnienia i
- pogorszenie ogólnego stanu zdrowia
W przypadku wystąpienia przerzutów pojawiają się dodatkowe dolegliwości związane z konkretnymi narządami, np. ból uciskowy w okolicy wątroby.
Źródło: training.seer.cancer.gov; oryginalny plik SVG: Cradel – tłumaczenie pliku: Illu pancrease.svg; http://training.seer.cancer.gov/module_anatomy/images/illu_pancrease.jpg, domena publiczna, link
Diagnoza raka trzustki
W przypadku żółtaczki nowotworowej niektóre wyniki badań laboratoryjnych są podwyższone.
Należą do nich:
- gamma-glutamylotransferaza
- fosfataza alkaliczna oraz
- bilirubina bezpośrednia
Nie ma jednak konkretnego badania laboratoryjnego do diagnozowania raka trzustki. W przypadku podejrzenia raka trzustki zazwyczaj najpierw wykonuje się przezskórne badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej.
Ponieważ wiarygodność tego badania ultrasonograficznego zależy od osoby wykonującej badanie, powinno je przeprowadzić specjalista w zakresie raka trzustki.
Badanie ultrasonograficzne endoskopowe ma wyższą rozdzielczość, dzięki czemu lekarze mogą wykryć nawet mniejsze guzy.
Standardową metodą diagnostyki przedoperacyjnej jest tomografia komputerowa (TK) z kontrastem. Do lepszego obrazowania tkanek miękkich można również zastosować rezonans magnetyczny (MR).
Za pomocą MRI można dobrze zobrazować tkanki miękkie i tym samym znaleźć wskazówki dotyczące rozprzestrzeniania się guza lub jego przerzutów © Nejron Photo | AdobeStock
Leczenie raka trzustki
Wyleczenie nowotworu jest możliwe jedynie poprzez wczesne chirurgiczne usunięcie raka. Aby upewnić się, że komórki nowotworowe nie są już obecne, często stosuje się następnie chemioterapię (adjuwantową).
Jednak lekarze wykrywają większość nowotworów dopiero w późnym stadium, w którym wyleczenie nie jest już możliwe.
Pojawiły się pierwsze badania, w których lekarze zmniejszyli guz niepodlegający operacji, aby umożliwić zabieg.
W tym celu zastosowano leczenie chemioterapią neoadjuwantową (przedoperacyjną) i/lub radioterapią.
Poza tym radioterapia nie odgrywa dużej roli w leczeniu raka trzustki.
Chemioterapia jest stosowana w terapii adjuwantowej (tj. po operacji raka trzustki) oraz w sytuacji paliatywnej.
Celem terapii paliatywnej jest kontrolowanie wzrostu guza i objawów z nim związanych. Dzięki temu lekarze mogą poprawić jakość życia i przedłużyć życie pacjenta. Wyleczenie nie jest jednak już możliwe.
Ważne w przypadku raka trzustki jest również leczenie bólu. Dzięki odpowiedniemu, wysokodawkowanemu podawaniu leków przeciwbólowych pacjent może uczestniczyć w życiu społecznym i towarzyskim.
Którzy specjaliści i kliniki specjalistyczne leczą raka trzustki?
Pacjenci z rakiem trzustki powinni leczyć się w specjalistycznych klinikach zajmujących się rakiem trzustki, które mają duże doświadczenie w leczeniu tego nowotworu.
Gwarantuje to wysoką jakość leczenia. Pacjenci mogą tam skorzystać z najnowszych terapii, biorąc udział w badaniach klinicznych.
Niemieckie Towarzystwo Onkologiczne (DKG) certyfikuje takie interdyscyplinarne onkologiczne ośrodki leczenia jako centra leczenia raka trzustki. Ośrodki te mogą zapewnić pacjentom z rakiem trzustki wysokiej jakości opiekę zgodnie z najnowszymi standardami terapeutycznymi.
W placówkach tych odbywają się tzw. konferencje nowotworowe, podczas których różni eksperci zajmujący się rakiem trzustki współpracują w ramach interdyscyplinarnego zespołu.
Uwzględniają one zalecane procedury diagnostyczne i terapeutyczne, aby opracować indywidualny plan leczenia dla pacjenta.
Zazwyczaj są to specjaliści z następujących dziedzin:
- gastroenterologia
- Onkologia
- Radioterapia
- Radiologia
- Chirurgia oraz
- patologia
Certyfikację przeprowadza Niemieckie Towarzystwo Chirurgii Ogólnej i Wnętrznościowej (DGAV).
W ramach tego procesu zewnętrzni eksperci regularnie sprawdzają przestrzeganie wytycznych, a w szczególności jakość leczenia.
Rokowanie w przypadku raka trzustki
Rokowanie zależy przede wszystkim od tego, w jakim stadium lekarze wykryją raka trzustki.
We wczesnych stadiach istnieje szansa na wyleczenie.
W późniejszych stadiach leczenie ma charakter głównie paliatywny, ponieważ rokowanie jest wówczas bardzo niekorzystne. Wskaźnik przeżywalności 5-letniej wynosi zaledwie 6–7%.
Dzięki nowym koncepcjom terapeutycznym istnieje jednak nadzieja, że wyniki leczenia w przyszłości będą lepsze.
