Z medycznego punktu widzenia istnieją dwie różne postacie mikroskopowego zapalenia jelita grubego:
- Kolagenowe zapalenie jelita grubego
- Kolitis limfocytowe
W naszym kraju na tę chorobę zapalną jelit cierpi około 1 na 1000 osób. Często dotyka ona kobiety w wieku powyżej 65 lat. Mikroskopowe zapalenie jelita grubego występuje około pięć razy częściej u kobiet niż u mężczyzn.
W przypadku mikroskopowego zapalenia jelita grubego dochodzi do zapalenia błony śluzowej jelita grubego (kolitis) @ David A Litman /AdobeStock
Dokładne przyczyny choroby nadal nie są znane. Eksperci podejrzewają, że ma ona podłoże wieloczynnikowe. Oznacza to, że przyczyny choroby mogą być różnorodne, a nawet wzajemnie się uzupełniać.
Lekarze dyskutują na temat predyspozycji genetycznych oraz nieprawidłowości w odpowiedzi immunologicznej na mikrobiom jelitowy.
Dokładne przyczyny mikrobiologicznego zapalenia jelita grubego nie są jasne. Badania wskazują jednak na czynniki ryzyka chorób zapalnych jelit.
Czynniki ryzyka to na przykład:
- Palenie
- Długotrwałe stosowanie inhibitorów pompy protonowej (PPI)
- selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny
- Leki przeciwbólowe z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ)
- Płeć żeńska
- Podeszły wiek (> 65 lat)
Choroba ma charakter nawracający i prowadzi do wodnistych i krwawych biegunek, które mogą utrzymywać się nawet do 4 tygodni. Stanowią one jednocześnie główny objaw mikroskopowego zapalenia jelita grubego.
Ponadto często pojawia się nocna potrzeba wypróżnienia z nietrzymaniem stolca. Osoby dotknięte chorobą dosłownie nie są w stanie powstrzymać biegunki.
Ponadto pojawiają się inne, choć zazwyczaj w dużej mierze niespecyficzne objawy.
Należą do nich:
Ponieważ zmiany objawiają się przede wszystkim na poziomie komórkowym, wyniki kolonoskopii mogą być prawidłowe.
Najważniejszym badaniem pozwalającym wykryć mikroskopowe zapalenie jelita grubego jest kolonoskopia @ Graphicroyalty /AdobeStock
Dlatego lekarze zazwyczaj stawiają diagnozę „mikroskopowego zapalenia jelita grubego” na podstawie obrazu klinicznego, objawów i wyników biopsji.
Pobieranie próbek odbywa się w kilku miejscach jelita, ponieważ mikroskopowe zapalenie jelita grubego nie występuje równomiernie w całym jelicie.
Takie postępowanie zwiększa szansę na znalezienie materiału przydatnego do diagnostyki. Lekarze nazywają to w tym przypadku „biopsją stopniową”.
W zależności od wyników badań można również rozważać inne choroby jelit, które lekarz chce wykluczyć w diagnostyce różnicowej.
Należą do nich:
W 2021 roku „European Microscopic Colitis Group” oraz „United European Gastroenterology” opublikowały wytyczne dotyczące leczenia mikroskopowego zapalenia jelita grubego.
Różnią się one między sobą:
- Środki podstawowe
- Leczenie farmakologiczne oraz
- środki chirurgiczne
Środki podstawowe to:
- Rezygnacja z alkoholu i palenia
- Odstawienie (pod nadzorem lekarza) niektórych leków, takich jak środki przeciwbólowe i leki hamujące wydzielanie kwasu
Leczenie farmakologiczne
W celu złagodzenia objawów stosuje się lek budesonid. Okres leczenia wynosi od 6 do 8 tygodni. Jeśli w tym czasie objawy choroby całkowicie ustąpią (remisja), dalsza terapia podtrzymująca nie jest już konieczna.
Alternatywnie lekarze mogą zastosować loperamid lub cholestyraminę, jeśli pacjent nie toleruje budesonidu.
W przypadku utrzymujących się problemów zaleca się długotrwałe leczenie niskimi dawkami budesonidu. Jednak przy długotrwałym stosowaniu budesonidu ważne jest dodatkowe uzupełnianie witaminy D i wapnia. W przeciwnym razie może dojść do zmiękczenia kości (osteoporozy).
W ciężkich przypadkach można również zastosować immunomodulatory lub leki biologiczne.
Leczenie chirurgiczne
Jeśli leki nie pomagają w wystarczającym stopniu opanować choroby, w rzadkich przypadkach stosuje się operację (ileostomię).
Mikroskopowe zapalenie jelita grubego jest łatwe do wyleczenia dzięki dostępnym opcjom terapeutycznym. Jednak jako choroba zapalna jelit ma ona charakter nawracający (recydywujący). Nie wiąże się to z podwyższonym ryzykiem raka jelita grubego.
Leczenie szerokiej grupy chorób zapalnych jelit należy powierzyć doświadczonym gastroenterologom. Ekspertów w leczeniu mikroskopowego zapalenia jelita grubego można zatem znaleźć w renomowanych ośrodkach gastroenterologicznych lub w prywatnych gabinetach.
W tym celu powyżej zebraliśmy dla Państwa listę renomowanych specjalistów w dziedzinie mikroskopowego zapalenia jelita grubego i/lub ośrodków klinicznych.
Czym jest mikroskopowe zapalenie jelita grubego?
Mikroskopowe zapalenie jelita grubego to choroba zapalna jelita grubego, widoczna tylko pod mikroskopem. Mikroskopowe zapalenie jelita grubego jest formą zapalenia jelita grubego charakteryzującą się przewlekłą wodnistą biegunką. Chociaż kolonoskopia może nie wykazać żadnych nieprawidłowości, mikroskopowe zapalenie jelita grubego można zdiagnozować histologicznie.
Jakie są formy mikroskopowego zapalenia jelita grubego?
Do form mikroskopowego zapalenia jelita grubego zalicza się zapalenie kolagenowe i limfocytowe. Zapalenie kolagenowe i limfocytowe różnią się cechami histologicznymi. U pacjentów z kolitis limfocytowym występuje zwiększona liczba limfocytów, natomiast w przypadku kolitis kolagenowego widoczna jest pogrubiona warstwa kolagenu.
Jakie są typowe objawy mikroskopowego zapalenia jelita grubego?
Głównym objawem mikroskopowego zapalenia jelita grubego są przewlekłe, wodniste biegunki bez domieszki krwi. Inne objawy mikroskopowego zapalenia jelita grubego mogą obejmować utratę masy ciała lub dolegliwości brzuszne. Mikroskopowe zapalenie jelita grubego często występuje u starszych pacjentów, a dolegliwości często pojawiają się w postaci nawrotów.
Jak leczy się mikroskopowe zapalenie jelita grubego?
Leczenie mikroskopowego zapalenia jelita grubego polega zazwyczaj na podawaniu budesonidu. Budesonid w dawce 9 mg dziennie jest uważany za lek z wyboru, a później dawkę można zmniejszyć do 6 mg. Po skutecznym leczeniu u niektórych pacjentów po odstawieniu leku mogą ponownie pojawić się dolegliwości.
Jakie są możliwe przyczyny mikroskopowego zapalenia jelita grubego?
Dokładne przyczyny mikroskopowego zapalenia jelita grubego nie są w pełni wyjaśnione. Za czynniki ryzyka uważa się przyjmowanie niektórych leków oraz procesy autoimmunologiczne. Powstawanie mikroskopowego zapalenia jelita grubego jest również dyskutowane w kontekście przewlekłych chorób zapalnych jelit, przy czym rokowanie w przypadku mikroskopowego zapalenia jelita grubego jest ogólnie korzystne.
