Złamanie stawu skokowego: przyczyny, czas gojenia i leczenie przez specjalistów chirurgii urazowej

Złamanie stawu skokowego, zwane również złamaniem z przemieszczeniem stawu skokowego, jest jednym z najczęstszych złamań. Przyczyną złamania stawu skokowego jest często skręcenie lub wykręcenie stopy przy nieruchomym tułowiu.

Więcej informacji na temat złamania stawu skokowego i jego leczenia można znaleźć w tekście poniżej. Znajdą Państwo tu również wybranych ekspertów zajmujących się leczeniem złamań stawu skokowego.

Definicja i przyczyny złamania

Podczas chodzenia staw skokowy przenosi ciężar całego ciała. Składa się on z kostki wewnętrznej i zewnętrznej oraz tzw. trójkąta Volkmanna.

Oprócz tej struktury kostnej, dla stabilności stawu skokowego ważne są również różne więzadła, zwłaszcza więzadło przednie i tylne. W przypadku zerwania tych więzadeł staw skokowy traci stabilność i może szybko ulec zużyciu.

Złamanie stawu skokowego lub tzw. złamanie z przemieszczeniem stawu skokowego jest jednym z najczęstszych złamań. Przyczyną jest często skręcenie lub wykręcenie stopy przy nieruchomym ciele. W zależności od tego dochodzi do różnych złamań stawu skokowego.

Lekarze często dzielą złamania stawu skokowego według klasyfikacji Webera na typy Weber A, B i C. Podział ten opiera się na wysokości złamania w stosunku do więzadła skokowego, czyli połączenia między piszczelem a kością strzałkową. Jeśli złamanie znajduje się poniżej więzadła skokowego, mówi się o typie Webera A; na wysokości więzadła skokowego o typie Webera B, a powyżej więzadła skokowego o typie Webera C. Klasyfikacja ta pomaga lepiej ocenić niestabilność stawu skokowego i konieczność leczenia operacyjnego.

Kości i więzadła stawu skokowego © bilderzwerg / Fotolia

Objawy i diagnostyka złamania stawu skokowego

Diagnozę złamania z przemieszczeniem stawu skokowego często można postawić już podczas badania. Zazwyczaj wykonuje się następnie zdjęcie rentgenowskie dotkniętej stopy, aby ocenić dokładny zakres złamania i wykryć ewentualne przemieszczenia kości. W przypadku niejasnych wyników lub podejrzenia dodatkowych urazów więzadeł w okolicy więzadła skokowo-strzałkowego można dodatkowo wykonać badanie MRI (rezonans magnetyczny). Dostarcza ona szczegółowych obrazów więzadeł, chrząstki i tkanek miękkich oraz pomaga lekarzowi ustalić optymalny plan leczenia.

W przypadku ciężkiego złamania stawu skokowego dochodzi do groteskowego przemieszczenia stawu. Lżejsze postacie wiążą się z obrzękiem tylko kostki zewnętrznej lub tylko kostki wewnętrznej.

W przypadku złamania otwartego stawu skokowego mamy do czynienia z nagłym przypadkiem, który wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej.

W przypadku lżejszych złamań stawu skokowego dochodzi do obrzęku kostki © Leo / Fotolia

Rodzaje, leczenie operacyjne i zachowawcze 

Klasyfikując złamania stawu skokowego, lekarze rozróżniają, czy jest to złamanie otwarte, czy zamknięte. Również wysokość złamania na kostce zewnętrznej pozwala na dokładniejsze sklasyfikowanie złamania stawu skokowego.

• Typ A: kość piszczelowa jest złamana poniżej stawu.
• Typ B: kość strzałkowa jest złamana tuż powyżej stawu skokowego. Operacja jest konieczna w zależności od urazów towarzyszących.
• Typ C: kość piszczelowa jest złamana powyżej stawu skokowego. W większości przypadków konieczna jest operacja.

Ponadto istnieje kilka form szczególnych.

Leczenie złamania stawu skokowego zależy od rodzaju złamania.

Leczenie polega zazwyczaj na zabiegu operacyjnym w przypadku złamań z większym przemieszczeniem. Zazwyczaj na zewnętrznej kostce umieszcza się płytkę, którą wprowadza się poprzez nacięcie skóry o długości około 5 do 10 cm. Oprócz płytki umieszcza się następnie 5 do 6 śrub.

W przypadku złamania typu Webera C w wielu przypadkach stosuje się dodatkowo tzw. śrubę syndesmoticzną. Ta śruba kostna stabilizuje staw między kością piszczelową a strzałkową (tibia i fibula). Leczenie chirurgiczne ma na celu przede wszystkim anatomicznie prawidłową stabilizację stawu skokowego oraz zachowanie jego ruchomości w dłuższej perspektywie. Oprócz osteosyntezy płytkowej często stosuje się śruby i płytki w celu unieruchomienia widełek stawu skokowego oraz połączenia między piszczelem a strzałką. W niektórych przypadkach stosuje się śrubę regulacyjną w celu stabilizacji więzadła strzałkowo-skokowego i uniknięcia późniejszej niestabilności.

W przypadku dodatkowego złamania z przemieszczeniem kostki wewnętrznej wskazane byłoby również zespolenie śrubowe kostki wewnętrznej. Leczenie odbywa się zazwyczaj w warunkach szpitalnych.

Kiedy i w jaki sposób można ponownie obciążać staw skokowy po operacji?

Po wygojeniu tkanek miękkich i ustąpieniu obrzęku przeprowadza się mobilizację.

W przypadku złamania stabilnego obciążanie rozpoczyna się od 1. lub 2. dnia po operacji, o ile nie występuje ból. Pacjent musi przy tym korzystać z kul.

W przypadku złamania niestabilnego pacjent często może obciążać staw tylko częściowo. W zależności od jakości kości można dodatkowo założyć gips na podudzie lub ortezę (gips zdejmowany).

W przypadku złamań stawu skokowego z udziałem kości skokowej wewnętrznej i zewnętrznej zazwyczaj dozwolone jest jedynie częściowe obciążenie.

Opieka pooperacyjna po operacji złamania

Opieka pooperacyjna polega na mobilizacji i obciążaniu w zakresie bezbolesnym. Zazwyczaj jest to albo pełne obciążenie, albo częściowe obciążenie do 15 kg po wypisaniu ze szpitala. Po zabiegu chirurgicznym najpierw następuje unieruchomienie stawu skokowego, najczęściej za pomocą gipsu lub ortezy. W zależności od przebiegu gojenia, następnie rozpoczyna się leczenie zachowawcze z fizjoterapią, aby przywrócić ruchomość i wytrzymałość stawu. W ciągu pierwszych 4 do 6 tygodni przewiduje się częściowe obciążenie stopy, zanim przejdzie się do pełnego obciążenia.

Orteza stabilizuje staw skokowy również podczas obciążenia © sunnychicka / Fotolia

Pod stosunkowo cienką skórą i warstwą tkanki tłuszczowej w okolicy stawu skokowego elementy metalowe są zazwyczaj bardzo widoczne. Dlatego często konieczne jest ich usunięcie. Jeśli nie powodują dolegliwości, elementy metalowe mogą pozostać w kości.

Zazwyczaj po trzech do sześciu miesiącach można rozpocząć aktywność sportową. Czas gojenia złamania stawu skokowego zależy w dużym stopniu od rodzaju urazu i wybranego sposobu leczenia. Podczas gdy terapia zachowawcza jest zazwyczaj wystarczająca w przypadku złamań stabilnych, złamanie niestabilne lub dwukościste stawu skokowego wymaga zazwyczaj operacji. Po całkowitym wyleczeniu w większości przypadków staw skokowy można ponownie obciążać bez ograniczeń. Jeśli jednak utrzymuje się ograniczenie ruchomości lub artroza, zaleca się dalszą opiekę ortopedyczną.

Leki po operacji złamania stawu skokowego

W większości przypadków, oprócz uniesienia kończyny i założenia szyny gipsowej, przez cały okres noszenia szyny stosuje się profilaktykę przeciwzakrzepową. W tym celu dostępne są gotowe strzykawki, które pacjent może samodzielnie podawać sobie raz dziennie.

Perspektywy wyleczenia po złamaniu stawu skokowego

W zależności od ciężkości złamania i urazów towarzyszących rokowania są dobre. Jeśli podczas pierwszego wypadku doszło do uszkodzenia chrząstki, rokowania ulegają pogorszeniu. 

Im cięższy rodzaj złamania, tzn. im bardziej jest to złamanie otwarte lub im wyżej znajduje się złamanie kości piszczelowej, tym gorsze jest rokowanie.

Złamanie stawu skokowego może również dotyczyć błony międzykostnej, czyli połączenia tkanki łącznej między piszczelem a strzałką. Struktury te mają decydujące znaczenie dla funkcjonowania stawu skokowego. Aby uniknąć długotrwałych powikłań, każde złamanie powinno zostać ocenione przez doświadczonych specjalistów medycyny urazowej lub ortopedii i leczone indywidualnie.

FAQ

1. Czym jest złamanie stawu skokowego i jak do niego dochodzi?

Złamanie stawu skokowego dotyczy kostki wewnętrznej lub zewnętrznej i często powstaje w wyniku skręcenia lub wykręcenia stopy. W wyniku tego staw skokowy może stać się niestabilny, zwłaszcza jeśli uszkodzona jest syndesmoza, czyli połączenie więzadłowe między piszczelem a kością strzałkową. W zależności od stopnia urazu, zgodnie z klasyfikacją Webera, złamania dzieli się na typy A, B lub C.

2. Jak diagnozuje się złamanie stawu skokowego?

Diagnoza jest najpierw stawiana na podstawie badania fizykalnego, a potem potwierdzana zdjęciem rentgenowskim. W niejasnych przypadkach lub przy podejrzeniu urazu więzadeł lub chrząstki można dodatkowo wykonać badanie MRI (rezonans magnetyczny). Pokazuje ono szczegółowo, czy uszkodzone są więzadła, chrząstka lub więzadło skokowo-strzałkowe.

3. Jak leczy się złamanie stawu skokowego?

Leczenie zależy od rodzaju i ciężkości złamania. W przypadku złamań stabilnych zazwyczaj wystarcza leczenie zachowawcze polegające na unieruchomieniu w gipsie lub ortezie. Złamania niestabilne lub z przemieszczeniem są leczone chirurgicznie, zazwyczaj za pomocą śrub i płytek, aby wzmocnić kostkę. W niektórych przypadkach dodatkowo stosuje się śrubę więzadłową, aby zabezpieczyć połączenie między kością piszczelową a strzałkową.

4. Jak długo trwa gojenie po złamaniu stawu skokowego?

Okres gojenia trwa zazwyczaj od czterech do sześciu tygodni do momentu osiągnięcia pełnej obciążalności, w zależności od stabilności i przebiegu gojenia. Po operacji fizjoterapia rozpoczyna się zazwyczaj wcześnie, aby przywrócić ruchomość. Aktywność sportowa jest zazwyczaj możliwa po trzech do sześciu miesiącach.

5. Którzy specjaliści leczą złamania stawu skokowego?

Leczenie prowadzą specjaliści medycyny urazowej lub ortopedii, którzy specjalizują się w chirurgicznym i zachowawczym leczeniu urazów stawu skokowego. W skomplikowanych przypadkach – takich jak złamanie dwukościste lub urazy błony międzykostnej – leczenie chirurgiczne przez doświadczonych ekspertów jest szczególnie ważne dla zachowania długotrwałej funkcji stawu skokowego.