Dysplazja stawu biodrowego / często nazywana również dysplazją stawu biodrowego: informacje i specjaliści

Dysplazja stawu biodrowego to wada rozwojowa panewki stawu biodrowego, w której osadzona jest głowa kości udowej. Dziewczynki częściej niż chłopcy cierpią na tę wadę. Jeśli dysplazja stawu biodrowego nie zostanie wykryta, grozi to objawami zużycia (artrozą) lub artrozą stawu biodrowego. Mogą one prowadzić do bólu i poważnych trudności w chodzeniu.

Dysplazję stawu biodrowego można z całą pewnością wykryć już w pierwszych dniach życia za pomocą bezpiecznego badania ultrasonograficznego. Noworodki są badane przez ortopedów i pediatrów, aby jak najwcześniej rozpocząć ewentualne leczenie za pomocą szyn.

To badanie ultrasonograficzne stawu biodrowego sprawdziło się tak dobrze, że zostało włączone do ustawowych badań profilaktycznych U 3 (4.–6. tydzień życia po urodzeniu).

W przypadku wcześnie wykrytej dysplazji stawu biodrowego szanse na wyleczenie są bardzo duże. Dzięki ukierunkowanemu i konsekwentnemu leczeniu w większości przypadków rozwijają się zdrowe stawy biodrowe. W ten sposób

• późniejsze ewentualne operacje,
• poważne utykanie biodrowe lub
• przedwczesne zużycie stawu biodrowego

.

Dysplazja stawu biodrowego może być wrodzona lub czasami nabyta w trakcie życia. Często panewka stawu biodrowego jest zbyt mała i zbyt stroma. Wówczas głowa kości udowej nie jest wystarczająco przykryta panewką, zwłaszcza z boku i z przodu, co odpowiada niewystarczającemu pokryciu głowy kości udowej.

Konsekwencją tej nieprawidłowości może być zwichnięcie stawu biodrowego (luksacja). W tym przypadku głowa kości udowej wysuwa się bocznie w górę/do tyłu z zbyt małej panewki stawu biodrowego – mówi się wtedy o wysunięciu głowy kości udowej. Na szczęście odsetek zwichnięć stawu biodrowego jest znacznie mniejszy (tylko co około 15. dziecko z dysplazją stawu biodrowego ma zwichnięcie stawu biodrowego).

Dysplazja stawu biodrowego występuje u dziewcząt około 5–7 razy częściej niż u chłopców i w niektórych rodzinach występuje częściej. Często dotyczy to kilku rodzeństwa.

Inne możliwe przyczyny dysplazji stawu biodrowego:

• czynniki mechaniczne, takie jak ciąża mnoga lub
• niekorzystne ułożenie płodu lub
• zbyt mała ilość płynu owodniowego w czasie ciąży, co prowadzi do względnego ciasnoty dla nienarodzonego dziecka.

Również liczne współistniejące choroby neurologiczne, takie jak np.

• rozszczep kręgosłupa (spina bifida) lub
• w wyniku wczesnego uszkodzenia mózgu (porażenie mózgowe) lub
• a także rzadkie choroby genetyczne

mogą prowadzić do dysplazji stawu biodrowego.

Decydujące znaczenie dla powodzenia leczenia zachowawczego (nieoperacyjnego) dysplazji stawu biodrowego ma

• stopień deformacji oraz
• wczesne rozpoczęcie leczenia.

Im cięższa dysplazja lub im później została zdiagnozowana w życiu pacjenta, tym większe prawdopodobieństwo, że lekarz będzie musiał zastosować metody chirurgiczne.

Środki zachowawcze w przypadku ciężkiej dysplazji i zwichnięć opierają się na trzech głównych filarach:

• repozycję (ustawienie stawu w panewce biodrowej),
• retencję (zapewnienie, że głowa kości udowej pozostaje w panewce biodrowej) za pomocą gipsu, spodni rozporowych lub szyn/bandaży oraz
• leczenie dojrzewania, tj. konsekwentne dalsze leczenie ortezami pod kontrolą USG. Dzięki temu staw może prawidłowo się rozwinąć.

W przypadku bardzo łagodnej dysplazji oraz u niemowląt zazwyczaj wystarczy nieco szerzej owinąć dziecko i pozostawić mu naturalną swobodę ruchów.

W większości przypadków dzieci nie mają już problemów w dalszym rozwoju, a biodra dobrze dojrzewają. To dojrzewanie panewek biodrowych jest również monitorowane przez lekarza za pomocą USG.

Aby jednak uniknąć późnych powikłań, dysplazja stawu biodrowego powinna być zdiagnozowana jak najwcześniej, co od 1996 roku w Niemczech zapewnia badanie ultrasonograficzne przeprowadzane podczas badań U2 i U3 u pediatry lub ortopedy, a także należy rozpocząć wczesne leczenie.

Pomimo intensywnego i długotrwałego leczenia zachowawczego może utrzymywać się resztkowa dysplazja stawu biodrowego.

Szanse powodzenia leczenia zachowawczego zmniejszają się wraz z wiekiem. Poważnej resztkowej dysplazji stawu biodrowego nie da się już wystarczająco wyleczyć metodami zachowawczymi po ukończeniu 2. roku życia.

Intensywna specjalistyczna fizjoterapia metodą Vojty jest bardzo skuteczna w pierwszym roku życia. Jednak w drugim roku życia traci już na skuteczności.

Wielu pacjentów z dysplazją stawu biodrowego w wieku od 20 do 40 lat odczuwa czasami nie do zniesienia bóle w biodrach. Często powoduje to ich długotrwałą niezdolność do pracy. Obecnie w Niemczech wszczepia się rocznie około 200 000 sztucznych stawów biodrowych.

Po zakończeniu wzrostu istnieje możliwość korekcji ciężkiej dysplazji stawu biodrowego z zachowaniem stawu. Zabieg ten znany jest jako potrójna osteotomia miednicy (tripleosteotomia). Został on opracowany w szpitalach miejskich w Dortmundzie w połowie lat 70. przez prof. dr Tönnisa i K. Kalchschmidta.

Operacja ta jest jedną z największych i najbardziej złożonych operacji ortopedycznych miednicy. Dlatego jest wykonywana częściej i w sposób wyspecjalizowany tylko w nielicznych klinikach w Niemczech.

W celu korekcji zbyt stromego panewki stawu biodrowego za pomocą potrójnej osteotomii miednicy konieczne są trzy dostępy operacyjne. Poprzez nie

• kość kulszowa,
• kość biodrową oraz
• kość łonowa

. Te trzy kości tworzą panewkę stawu biodrowego. Kości są unieruchamiane za pomocą śrub w wymaganej, skorygowanej pozycji.

Średni czas trwania operacji wynosi około dwóch i pół do trzech godzin.