Diagnozę przepukliny stawia się przede wszystkim na podstawie wywiadu z pacjentem dotyczącego jego historii choroby (anamnezy). Następnie przeprowadza się badanie fizykalne. W ten sposób zazwyczaj dość szybko i łatwo można zdiagnozować przede wszystkim przepukliny większe i zewnętrzne.
Tutaj znajdziesz więcej informacji na temat badania przepuklin przy użyciu różnych metod diagnostycznych, a także listę wybranych specjalistów w tej dziedzinie.
W ramach diagnostyki przepuklin zazwyczaj nie są konieczne dalsze badania obrazowe. Jeśli przepuklina nie jest widoczna na pierwszy rzut oka, lekarz może w razie potrzeby skorzystać z takich metod. Stosuje się wówczas na przykład
Metody te pomagają również w wykluczeniu innych chorób w ramach diagnostyki różnicowej. Odgrywają one również ważną rolę w planowaniu operacji przepukliny.
Zebranie wywiadu medycznego stanowi pierwszy krok w diagnostyce przepuklin. Jest to niezbędne do postawienia pewnej diagnozy i podjęcia odpowiednich działań w celu ukierunkowanego leczenia. Dlatego lekarz musi zebrać wszystkie istotne informacje o pacjencie, jego dolegliwościach i historii choroby.
W tym celu lekarz przeprowadza z pacjentem osobistą rozmowę (wywiad) na temat jego historii choroby. Chodzi tu między innymi o to,
Dokumentacja przyniesiona przez pacjenta dotycząca wcześniejszych badań i leczenia, taka jak
, mogą być bardzo pomocne.
Ponadto lekarz prosi o dokładny opis obecnych dolegliwości. Pyta na przykład,
Jeśli pacjent opisuje objawy typowe dla przepukliny, stanowi to pierwszą wskazówkę dla lekarza prowadzącego.
Jeśli podejrzenie przepukliny się potwierdzi, następuje badanie fizykalne. Obejmuje ono zazwyczaj
W przypadku podejrzenia przepukliny ściany brzucha lekarz sprawdza – zazwyczaj u pacjenta stojącego – czy w danym obszarze
. Jeśli wybrzuszenie, tj. worek przepuklinowy, jest bolesne przy ucisku, jest to ważny objaw. Ponadto lekarz wyczuwa
Lekarz sprawdza również, czy worka przepuklinowej można przesunąć z powrotem przez otwór przepuklinowy do jej pierwotnego położenia w jamie brzusznej (możliwość reponowania). W zależności od tego, gdzie znajduje się przepuklina, w tym celu wciąga skórę w danym miejscu do wewnątrz.
Tę wyraźną przepuklinę pępkową u noworodka można rozpoznać już na pierwszy rzut oka © marritch | AdobeStock
Podczas takiego badania fizykalnego przepuklinę zazwyczaj łatwo zdiagnozować. Wybrzuszenie jest zazwyczaj dobrze widoczne, a miejsce przepukliny łatwe do wyczucia.
Aby worek przepuklinowy, który sam w sobie jest niepozorny, stał się bardziej widoczny podczas badania i łatwiejszy do wyczucia, lekarz może poprosić pacjenta o kaszel lub wyciskanie.
Następnie należy ustalić, czy w worku przepuklinowym znajdują się pętle jelitowe i czy są one ewentualnie uwięzione. W tym celu lekarz osłuchuje podejrzane obszary stetoskopem. Jeśli usłyszy przy tym odgłosy jelitowe, wskazuje to na obecność pętli jelitowych i możliwe uwięzienie.
W ostatnim etapie lekarz bada palpacyjnie i opukuje cały brzuch pacjenta. W ten sposób może uzyskać ogólny obraz stanu ściany brzucha. Czasami podczas badania wykrywa się dodatkowe przepukliny.
Lekarz określa rodzaj przepukliny na podstawie obszaru, w którym występuje otwór przepuklinowy:
Badanie ultrasonograficzne (sonografia) może być wykonane jako uzupełnienie badania fizykalnego. Pozwala ono zweryfikować lub potwierdzić wyniki badania fizykalnego.
Jest ono konieczne przede wszystkim wtedy, gdy przepuklina jest niewielka lub wewnętrzna. Takie przepukliny nie są dobrze widoczne na pierwszy rzut oka podczas badania fizykalnego lub są ledwo wyczuwalne. Może to mieć miejsce na przykład u osób z dużą nadwagą lub w przypadku ledwo wyczuwalnej przepukliny udowej.
Aparaty ultrasonograficzne dostarczają precyzyjnych obrazów wnętrza ciała, które pozwalają wykryć nawet niewielkie zmiany w narządach.
Dla pacjenta badanie ultrasonograficzne jest całkowicie bezbolesne, a ponadto bardzo delikatne. Nie wykorzystuje się w nim promieni rentgenowskich.
Badanie rentgenowskie to metoda obrazowania, w której tkanki są prześwietlane promieniowaniem rentgenowskim. Badanie rentgenowskie pozwala zobaczyć najmniejsze struktury wewnątrz ciała, dzięki czemu można jednoznacznie wykryć przepukliny.
W niektórych badaniach rentgenowskich stosuje się dodatkowo środki kontrastowe zawierające jod lub bar. Ma to miejsce na przykład w przypadku opisanego poniżej badania przechodzenia pokarmu przez przewód pokarmowy (MDP).
Przejście pokarmu przez przewód pokarmowy to badanie rentgenowskie górnego odcinka przewodu pokarmowego z użyciem środka kontrastowego. Pozwala ono na obrazowanie żołądka i jelita cienkiego oraz ułatwia identyfikację zmian chorobowych w tym obszarze. W ten sposób można również dobrze zobrazować i zdiagnozować pętle jelitowe, które wpadły do worka przepuklinowego.
Przejście pokarmowe pomaga przede wszystkim w diagnozowaniu przepuklin przeponowych i przepuklin wewnętrznych.
Przejście pokarmowe wiąże się jednak ze stosunkowo wysokim obciążeniem promieniowaniem. Dlatego stosuje się je tylko wtedy, gdy nie ma innych metod badawczych, które pozwoliłyby na postawienie dokładnej diagnozy.
Pacjent najpierw przyjmuje środek kontrastowy oraz granulki lub proszek wytwarzający gaz. Ten ostatni służy do wypełnienia narządów przewodu pokarmowego gazem. Dzięki temu rozprostowują się struktury ścianek narządów i łatwiej jest rozpoznać nieprawidłowości.
Następnie wykonywane są kolejne zdjęcia rentgenowskie. Pacjent przyjmuje różne pozycje ciała, aż wszystkie badane odcinki zostaną uchwycone na zdjęciach rentgenowskich. Lekarz na bieżąco śledzi wykonane zdjęcia rentgenowskie na monitorze.
Ze względu na środek kontrastowy pacjent może przez krótki czas odczuwać biegunkę i wzdęcia. Przed badaniem pacjent powinien być na czczo, ponieważ tylko w ten sposób można uzyskać dobry wynik badania.
W dniu poprzedzającym badanie nie powinien spożywać potraw powodujących wzdęcia. W dniu badania pacjent nie może przyjmować pokarmów do momentu zakończenia pasażu żołądkowo-jelitowego.
Ponadto powinien unikać
. Leki należy przyjąć dopiero później w dniu badania, po konsultacji z lekarzem.
Tomografia komputerowa, w skrócie CT, to komputerowe badanie obrazowe wykorzystujące promieniowanie rentgenowskie. CT przedstawia ludzkie ciało na przekrojowych obrazach warstwa po warstwie (metoda przekrojowa).
Stosuje się ją przede wszystkim w diagnostyce
. Celem badania jest określenie zasięgu i stopnia zaawansowania zdiagnozowanej przepukliny.
Podczas badania pacjent leży w cylindrycznym tomografie komputerowym. Promienie rentgenowskie są w różnym stopniu osłabiane podczas przechodzenia przez różne tkanki. Specjalne detektory rejestrują natężenie promieniowania, a urządzenie na tej podstawie oblicza obraz tomografii komputerowej.
Tradycyjne zdjęcie rentgenowskie rejestruje jedynie zgrubne struktury i kości. Tomografia komputerowa przedstawia również tkanki miękkie w sposób szczegółowy. Nawet najmniejsze szczegóły są bardzo dobrze widoczne na tych obrazach tomografii komputerowej.
Tomografia rezonansu magnetycznego nazywana jest również rezonansem magnetycznym. Podobnie jak tomografia komputerowa należy do tzw. metod obrazowania przekrojowego. Obrazują one ludzkie ciało warstwa po warstwie.
W przeciwieństwie do tomografii komputerowej, tomografia rezonansu magnetycznego nie wykorzystuje promieni rentgenowskich, lecz silne pola magnetyczne i fale radiowe.
Przedmioty zawierające metal, takie jak
, pacjent musi zatem zdjąć przed badaniem. Jeśli pacjent ma rozrusznik serca lub w ciele znajdują się metalowe przedmioty, takie jak płytki, śruby i gwoździe, powinien bezwzględnie poinformować o tym lekarza przed badaniem.
Gastroskopia, zwana również endoskopią żołądka, jest badaniem obrazowym. Pozwala ona na
. W razie potrzeby podczas gastroskopii można również pobrać próbki tkanki za pomocą małych narzędzi w celu dalszej diagnostyki.
W tym celu stosuje się endoskop. Jest to cienkie, rurkowate urządzenie badawcze, na końcu którego znajduje się minikamera. Lekarz wprowadza endoskop przez usta pacjenta aż do żołądka. Dlatego przed badaniem żołądek powinien być całkowicie opróżniony. Obrazy z minikamery są przekazywane na monitor.
Gastroskopia służy przede wszystkim do rozpoznania przepuklin przeponowych: pozwala lekarzowi odróżnić
. Rozróżnienie to jest absolutnie niezbędne, aby móc zaplanować optymalny przebieg operacji.
Gastroskopia jest zazwyczaj zabiegiem mało uciążliwym dla pacjenta. Jeśli jednak pacjent obawia się badania, na życzenie może otrzymać lekko uspokajający środek lub środek znieczulający. Badanie przebiega wtedy zazwyczaj w spokojnej atmosferze i bez bólu.
W rzadkich przypadkach choroby refluksowej, czyli przepukliny przeponowej (przepukliny rozworu przełykowego), nie da się jednoznacznie zdiagnozować za pomocą badania przechodzenia pokarmu przez przewód pokarmowy ani gastroskopii.
W takich przypadkach konieczne jest dodatkowe wykonanie tzw. 24-godzinnej pH-metrii. Jest to pomiar wartości pH soku żołądkowego w ciągu 24 godzin.
Podczas tego badania, w trakcie gastroskopii, do przełyku wprowadza się sondę i pozostawia ją tam na 24 godziny. Dzięki temu można określić, ile kwasu żołądkowego przedostaje się do przełyku.
W normalnych warunkach wartość pH w przełyku rzadko spada poniżej 4. Jeśli podczas badania zmierzone zostaną wartości pH, które przez dłuższy czas utrzymują się poniżej 4, wskazuje to na chorobę.
