Termin „rak gardła” odnosi się do nowotworu złośliwego w gardle, który powstaje w wyniku zmian w błonie śluzowej. Rak gardła powstaje, gdy pojedyncze komórki ulegają zmianom genetycznym i zaczynają się niekontrolowanie namnażać. Z tych zmienionych komórek tworzy się guz, który może wnikać w otaczające tkanki.
Zasadniczo istnieje kilka odmian raka gardła. Rak nosogardzieli powstaje w górnej części gardła, za nosem. Rak jamy ustno-gardłowej dotyka obszaru za jamą ustną, natomiast rak gardła dolnego dotyczy dolnej części gardła, w pobliżu krtani, przełyku lub węzłów chłonnych w okolicy szyi. Ze względu na ten rozprzestrzenianie się nowotworu szczególnie ważna jest wczesna diagnoza.
Dokładne przyczyny raka gardła nie zostały jeszcze w pełni wyjaśnione przez specjalistów, jednak znanych jest kilka czynników, które są uważane za istotne czynniki ryzyka. W powstawaniu nowotworu rolę odgrywają głównie czynniki zewnętrzne.
Do najważniejszych należy palenie tytoniu. Dym tytoniowy zawiera liczne substancje rakotwórcze, które uszkadzają błonę śluzową gardła. Regularne palenie może zatem znacznie zwiększyć ryzyko zachorowania na raka gardła. Szczególnie problematyczne jest połączenie alkoholu i palenia, ponieważ alkohol dodatkowo osłabia ochronną funkcję błony śluzowej.
Podejrzewa się również, że wirusy brodawczaka ludzkiego (HPV) sprzyjają powstawaniu nowotworów złośliwych w okolicy głowy i szyi. Wirusy HPV są zazwyczaj znane raczej z chorób, które wywołują w okolicy narządów płciowych. Udowodniono na przykład, że niektóre wirusy HPV są główną przyczyną powstawania nowotworów szyjki macicy.
W ostatnich latach znacznie wzrósł odsetek nowotworów wywołanych przez wirusy HPV w gardle.
Oprócz infekcji za potencjalny czynnik ryzyka uważa się również przewlekłe podrażnienia błony śluzowej. Częste zgagi mogą na przykład powodować, że kwas żołądkowy wielokrotnie przedostaje się do gardła. Może to prowadzić do zmian w błonie śluzowej, co może sprzyjać powstawaniu raka gardła.
Ponadto pewną rolę mogą odgrywać czynniki zawodowe. Osoby regularnie pracujące z substancjami chemicznymi, takimi jak formaldehyd, są narażone na zwiększone ryzyko. Ogólnie rzecz biorąc, rak gardła wynika zazwyczaj z interakcji kilku czynników.
Nie bez znaczenia są również czynniki dziedziczne.
Rak gardła może pojawić się w różnych obszarach gardła © RFBSIP | AdobeStock
Rak gardła może rozwinąć się z różnych stanów przedrakowych (tzw. stanów przedrakowych). Często przechodzą one w nowotwory złośliwe.
Następujące formy stanów przedrakowych mogą poprzedzać rozwój raka gardła:
- Leukoplakia (biała plamistość, leukokeratoza): białe, niemożliwe do usunięcia plamy na błonie śluzowej jamy ustnej. Czynniki sprzyjające: palenie tytoniu i spożywanie alkoholu, choroby wirusowe, podrażnienia mechaniczne, niedobór żelaza, niedobór witamin A i B, nieodpowiednia higiena jamy ustnej.
- Hiperplazja: nadmierny wzrost liczby komórek błony śluzowej.
- Dysplazja: nadmierne tworzenie się komórek błony śluzowej przy jednoczesnej zmianie ich wyglądu.
Stany przedrakowe często wykrywa się przypadkowo. Po postawieniu diagnozy powinny być one leczone przez lekarza lub poddawane regularnej kontroli. Może to zapobiec późniejszym nowotworom złośliwym.
Objawy raka gardła często pojawiają się dopiero w późnym stadium. Dlatego rak gardła jest wykrywany dopiero w późnym stadium, gdy guz jest już większy lub powstały przerzuty.
Do pierwszych objawów często należy bezbolesny obrzęk węzłów chłonnych szyi. Powiększone węzły chłonne mogą wskazywać na rozprzestrzenianie się choroby.
Pozostałe objawy zależą od tego, w której części gardła znajduje się guz.
Następujące objawy mogą wskazywać na raka jamy ustnej i gardła:
W przypadku raka nosogardzieli:
- częste krwawienia z nosa
- przewlekły katar
- utrudnione oddychanie przez nos
- przewlekłe zapalenie zatok
- Utrata słuchu (spowodowana niedostatecznym wentylowaniem ucha środkowego)
- szumy uszne
- w przypadku dużych guzów: uszkodzenia nerwów w okolicy mózgu, skutek: zaburzenia widzenia (podwójne widzenie), bóle twarzy.
- Bóle głowy
W przypadku raka jamy ustnej i gardła:
- trudności w połykaniu
- Ból gardła
- Ból ucha
- ograniczona ruchomość języka (problemy z mową)
- Skurcze mięśni żucia, a co za tym idzie problemy z otwieraniem ust
- Krwawienia w okolicy gardła lub jamy ustnej
- Nieświeży oddech
W przypadku raka gardła:
- trudności w połykaniu
- Ból gardła
- nadmierne wydzielanie śliny
- krwawa plwocina
- uczucie ciała obcego w gardle
- Zajęcie krtani: upośledzenie funkcji strun głosowych z chrypką
- duszności
- znaczna utrata masy ciała (po zajęciu przełyku)
Ponieważ objawy początkowo wydają się niegroźne, podejrzenie raka gardła często pojawia się dopiero w późnym stadium.
W przypadku podejrzenia raka gardła najpierw przeprowadza się szczegółowe badanie lekarskie. Lekarz pyta o dolegliwości, możliwe czynniki ryzyka i historię choroby.
Następnie dokładnie bada jamę ustną i gardło. Za pomocą specjalnych narzędzi lekarz może wykryć zmiany w błonie śluzowej. Często dodatkowo wykonuje się badanie endoskopowe, podczas którego dokładniej ogląda się gardło i krtań.
Jeśli nadal istnieje podejrzenie guza, wykonuje się biopsję. Pobiera się wtedy niewielką próbkę tkanki, która jest następnie badana w laboratorium. Ta próbka tkanki pozwala na postawienie pewnej diagnozy.
Badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI), pomagają określić wielkość guza, dokładny stopień zaawansowania oraz rozprzestrzenienie się nowotworu. Informacje te mają decydujące znaczenie dla terminu postawienia diagnozy i dalszego planowania terapii.
Leczenie raka gardła zależy od rodzaju i lokalizacji guza. W przypadku wielu rodzajów nowotworów możliwe jest chirurgiczne usunięcie złośliwej tkanki.
Ważnym celem leczenia jest utrzymanie jakości życia pacjenta, a więc umożliwienie mu
- jedzenie,
- picie,
- mówienie oraz
- oddychanie
.
Nie ma ogólnego rokowania dotyczącego oczekiwanej długości życia w przypadku raka gardła, ponieważ zależy to od konkretnego przypadku. Zasadniczo leczenie raka nosogardła różni się od leczenia raka jamy ustnej i gardła oraz raka gardła dolnego.
Leczenie nowotworów nosogardzieli
Leczenie raka gardła zależy od kilku czynników. Decydujące znaczenie mają między innymi wielkość guza, stadium zaawansowania oraz dokładna lokalizacja w gardle.
W wielu przypadkach najpierw przeprowadza się operację, aby całkowicie usunąć nowotwór. Taki zabieg można wykonać różnymi drogami dostępu, na przykład przez jamę ustną, szyję lub obszar żuchwy.
Oprócz operacji ważną rolę odgrywa radioterapia. Napromieniowanie można zastosować albo po operacji, albo jako samodzielną terapię, jeśli zabieg chirurgiczny nie jest możliwy.
W niektórych przypadkach dodatkowo stosuje się chemioterapię. Połączenie chemioterapii i radioterapii jest często stosowane w zaawansowanych stadiach choroby.
Leczenie zależy ostatecznie od indywidualnego przebiegu choroby. Nowoczesne koncepcje leczenia nowotworów głowy i szyi mają na celu skuteczne zwalczanie nowotworu przy jednoczesnym zachowaniu jak największej ilości zdrowej tkanki.
Każda terapia może powodować skutki uboczne. Należą do nich na przykład trudności w połykaniu, zmiany głosu lub podrażnienia błony śluzowej. Dlatego też ewentualne późniejsze skutki leczenia są omawiane z pacjentem już na wstępie.
Rokowanie w przypadku raka gardła zależy w dużym stopniu od momentu rozpoznania, stadium i rozprzestrzenienia się choroby. Jeśli nowotwór zostanie wykryty wcześnie, szanse na wyleczenie są znacznie większe.
Wielu pacjentów zastanawia się, czy rak gardła jest uleczalny. W rzeczywistości choroba ta może być uleczalna, jeśli guz zostanie wykryty wcześnie i będzie konsekwentnie leczony.
W zaawansowanych stadiach terapia może być bardziej złożona. Niemniej jednak nowoczesne metody leczenia pozwalają na dobrą kontrolę choroby i mogą poprawić oczekiwaną długość życia.
Wsparcie oraz dodatkowe informacje oferują organizacje takie jak Deutsche Krebshilfe, które udzielają kompleksowych porad pacjentom i ich bliskim.
Jak rozpoznać raka gardła?
Wiele osób zadaje sobie pytanie: czy raka gardła można wykryć we wczesnym stadium? Pierwszymi objawami mogą być trudności w połykaniu, chrypka lub bezbolesny obrzęk węzłów chłonnych. Dlatego ważne jest, aby zgłosić się do lekarza na badanie, jeśli dolegliwości utrzymują się przez dłuższy czas.
Jakie są objawy raka gardła?
Objawy mogą być różne. Częstymi objawami są ból gardła, trudności w połykaniu, chrypka lub krwawienia w okolicy jamy ustnej i gardła.
Czy raka jamy ustnej i gardła da się wyleczyć?
To zależy od stadium choroby i momentu postawienia diagnozy. Jeśli choroba zostanie wykryta wcześnie, szanse na wyleczenie są duże.
Jak przebiega leczenie raka gardła?
Leczenie raka gardła polega zazwyczaj na połączeniu operacji, radioterapii i chemioterapii. Wybór metody zależy od lokalizacji guza i stopnia jego rozprzestrzenienia się.
