Objawy udaru mózgu: rozpoznawanie sygnałów ostrzegawczych w nagłych przypadkach

Jednym z możliwych objawów jest nagłe opadnięcie kącika ust. Do objawów sprawdzanych w teście FAST należą również jednostronne porażenia i zaburzenia mowy.

Jeśli jedna strona ciała jest dotknięta porażeniem, objawia się to na przykład utratą siły lub drętwieniem.

Zasada FAST pomaga szybko rozpoznać potencjalny udar mózgu. Skrót FAST oznacza: Face (twarz), Arms (ramiona), Speech (mowa) oraz Time (czas). Sprawdzane są: twarz, ramiona i mowa. Słowo „Time” przypomina, że w przypadku zauważenia nieprawidłowości nie należy tracić czasu.

1. Opadający kącik ust lub jednostronna zmiana w wyglądzie twarzy budzą podejrzenia.
2. Ręce: Jeśli jedna ręka opada, może to oznaczać porażenie.
3. Speech: Niewyraźna lub niezrozumiała mowa jest niepokojąca.
4. Time: W przypadku podejrzanych objawów należy natychmiast zadzwonić pod numer 112.

Test FAST nie zastępuje diagnozy, ale stanowi dla bliskich proste wsparcie w pierwszych minutach. Dotyczy to również sytuacji, gdy objawy ustępują: osoba dotknięta objawami musi jak najszybciej trafić do odpowiedniej placówki medycznej.

Jeśli objawy neurologiczne ustępują w krótkim czasie, przyczyną może być przemijający atak niedokrwienny (TIA). Wskazuje na to właśnie takie przejściowe ustąpienie objawów.

Podejrzenie udaru mózgu stanowi stan nagły. Należy natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112. Należy opisać nagle pojawiające się objawy i poinformować, że podejrzewa się udar mózgu. Aby uniknąć opóźnień, nie należy czekać, czy paraliż lub zaburzenia mowy ustąpią samoistnie.

Dla służb ratowniczych szczególnie ważna jest informacja o tym, kiedy objawy się pojawiły. Jeśli osoba ta nie jest w stanie sama udzielić informacji, bliscy powinni podać moment, w którym po raz ostatni nie miała żadnych objawów. Dzięki temu zespół medyczny będzie mógł właściwie ocenić sytuację i dobrać odpowiednie leczenie doraźne.

Neurologia zajmuje się chorobami mózgu i ich następstwami. Specjaliści w dziedzinie neurologii zajmują się również dalszą klasyfikacją zaburzeń neurologicznych.

Dwa podstawowe procesy mogą prowadzić do udaru mózgu: skrzep krwi zatyka naczynie mózgowe lub krwawienie uszkadza otaczającą tkankę. Zator naczyniowy prowadzi do zaburzeń krążenia. Dotknięty obszar mózgu nie jest wówczas wystarczająco ukrwiony.

W drugim przypadku krew przedostaje się do mózgu lub wokół niego. Taki krwotok mózgowy wymaga innego leczenia niż niedrożność naczynia. Na podstawie samych objawów, na przykład bólu głowy lub zawrotów głowy, nie da się wiarygodnie rozpoznać przyczyny.

Istotny jest moment wystąpienia objawów, ponieważ lekarze dostosowują terapię do wyników badań i stanu zdrowia pacjenta. Bliscy pomagają, podając jak najdokładniejszy czas wystąpienia objawów.

Leczenie ostre powinno odbywać się na specjalistycznym oddziale udarowym. Tam pacjenci są poddawani ukierunkowanej obserwacji i leczeniu. Taka opieka poprawia wyniki leczenia oraz zmniejsza zarówno śmiertelność, jak i późniejsze powikłania choroby.

Wybór odpowiedniej terapii zależy przede wszystkim od przyczyny i wyników badań.

O tym, jakie leczenie jest możliwe, decyduje zespół lekarski po przeprowadzeniu badań w szpitalu.

Leczenie szpitalne trwa często około 1–2 tygodni. Rzeczywisty czas pobytu zależy od stopnia uszkodzeń, ewentualnych powikłań oraz zapotrzebowania na wsparcie.

Rehabilitacja po udarze ma pomóc pacjentom w odzyskaniu sprawności i jak najbardziej samodzielnym radzeniu sobie w życiu codziennym. Trenować można różne umiejętności, takie jak ruchomość, czynności codzienne i komunikacja.

W zależności od ograniczeń wsparcie w codziennym życiu może obejmować również opiekę pielęgniarską i doradztwo w zakresie opieki. Personel pielęgniarski ćwiczy na przykład przemieszczanie się lub wykonywanie codziennych czynności. Bliscy mogą otrzymać wskazówki dotyczące opieki domowej.

Postępy nie ograniczają się do pierwszych tygodni. Regularne ćwiczenia mogą przynieść poprawę nawet długo po udarze. To, jakie formy pomocy będą odpowiednie w dalszym życiu, zależy od indywidualnych ograniczeń. Czasami obejmują one fizjoterapię z ćwiczeniami ramion lub nóg oraz inne środki rehabilitacyjne.

Na uwagę zasługuje również zdrowie psychiczne. Około jedna trzecia osób po udarze mózgu zapada na depresję wymagającą leczenia. Utrzymujące się przygnębienie, wycofanie się lub brak motywacji należy omówić z lekarzem prowadzącym.

Badania skupiają się na tym, jak komórki odpornościowe wpływają na uszkodzenia po udarze niedokrwiennym. Termin „niedokrwienny” oznacza, że tkanka jest niedostatecznie ukrwiona. Prace te dostarczają dowodów eksperymentalnych, ale nie oferują jeszcze terapii dla ludzi.

W jednym z badań analizowano szlak sygnałowy w komórkach mikrogleju, czyli komórkach odpornościowych ośrodkowego układu nerwowego. Szlak ten został aktywowany u myszy przed eksperymentalnie wywołanym udarem. W rezultacie rozmiar obszaru zawału był mniejszy po 24 godzinach u samic myszy oraz po 7 dniach u osobników obu płci.

Istnieje jednak wyraźne ograniczenie co do możliwości przeniesienia tych wyników na pacjentów. Aktywacja nastąpiła przed sztucznie wywołanym udarem, a korzyści dla ludzi nie zostały zbadane. Z eksperymentu na myszach nie wynika zatem żadne zalecenie dotyczące leczenia.

Kolejna praca eksperymentalna dotyczy regulatorowych komórek T. Komórki te są nieobecne we wczesnej fazie po wystąpieniu zdarzenia, podczas gdy komórki neutrofilowe migrują do uszkodzonego obszaru.

Prace te opisują możliwe procesy biologiczne i punkty wyjścia dla dalszych badań. Osoby przyjmujące leki profilaktyczne lub terapeutyczne nie powinny na podstawie tych wyników zmieniać schematu leczenia bez konsultacji z lekarzem.

Do czynników ryzyka, na które można wpływać, należy podwyższone ciśnienie krwi. Nadciśnienie tętnicze zwiększa ryzyko udaru mózgu.

Również migotanie przedsionków zwiększa to ryzyko. W przypadku tego zaburzenia rytmu serca mogą tworzyć się skrzepy krwi, które wraz z krwiobiegiem docierają do mózgu. Leki przeciwzakrzepowe mogą znacznie obniżyć ryzyko udaru mózgu w przypadku migotania przedsionków.

Jednocześnie terapia ta wiąże się z pewnym ryzykiem. Krwawienia są najczęstszym skutkiem ubocznym stosowania leków przeciwzakrzepowych. Lekarze muszą rozważyć potencjalne korzyści w stosunku do ryzyka krwawienia.

Inną możliwą przyczyną jest tętnica szyjna. W przypadku zwężenia tętnicy szyjnej (stenozy karotydowej) złogi zwężają naczynie. Można je usunąć chirurgicznie. To, czy taki zabieg ma sens, zależy od indywidualnych wyników badań.

Wczesne rozpoznawanie udaru opiera się na czynnikach ryzyka i możliwych zmianach naczyniowych. W ostrych przypadkach nie zastępuje to wezwania pogotowia. W przypadku nagłego wystąpienia paraliżu, zaburzeń mowy lub zmian w wyglądzie twarzy należy natychmiast zadzwonić pod numer 112.

Co oznacza ustąpienie objawów?

Przejściowe objawy neurologiczne mogą wskazywać na przemijający atak niedokrwienny (ang. transient ischemic attack, w skrócie TIA). Również w takim przypadku konieczna jest natychmiastowa konsultacja lekarska.

Czy po udarze może wystąpić depresja?

Po udarze mózgu może wystąpić depresja wymagająca leczenia. Utrzymujące się przygnębienie, wycofanie społeczne lub brak motywacji powinny być zgłoszone lekarzowi.

Jakie ryzyko wiąże się ze stosowaniem leków przeciwzakrzepowych?

Krwawienia są najczęstszym skutkiem ubocznym stosowania leków przeciwzakrzepowych. To, czy taka terapia jest odpowiednia, zależy od indywidualnego ryzyka wystąpienia udaru mózgu i krwawienia.

Czy dzięki badaniom immunologicznym powstała już nowa metoda leczenia?

Nie. Opisane badania eksperymentalne nie doprowadziły jeszcze do opracowania terapii dla ludzi. Jedno z badań przeprowadzono na myszach, inne dotyczyło procesów immunologicznych i również miało charakter eksperymentalny.