Do najczęściej stosowanych metod należą ablacja częstotliwością radiową (RFA), ablacja mikrofalowa (MWA) oraz ablacja laserowa (LTA). Zabieg wykonywany jest pod kontrolą ultrasonograficzną i jest szczególnie wskazany dla pacjentów z guzkami tarczycy dającymi objawy lub stanowiącymi problem kosmetyczny, a także dla osób, które chcą uniknąć operacji.
Termoablacja charakteryzuje się krótkim czasem trwania zabiegu, szybkim powrotem do zdrowia oraz niskim ryzykiem powikłań. W wielu przypadkach dolegliwości, takie jak uczucie ucisku, trudności w połykaniu lub widoczne obrzęki, można trwale złagodzić. Dzięki temu termoablacja stanowi obecnie skuteczną i mało inwazyjną alternatywę dla chirurgicznego leczenia tarczycy.
Czym jest termoablacja tarczycy?
Ablacja termiczna to nowoczesna, minimalnie inwazyjna metoda leczenia służąca do celowego zmniejszenia guzków tarczycy. Polega ona na zniszczeniu zmienionej chorobowo tkanki za pomocą kontrolowanego ciepła, bez konieczności chirurgicznego usunięcia tarczycy. Zabieg wykonywany jest pod kontrolą ultrasonograficzną i pozwala na precyzyjne leczenie przy jednoczesnym zachowaniu zdrowej tkanki tarczycy.
W ostatnich latach termoablacja stała się skuteczną alternatywą dla operacji, zwłaszcza w przypadku łagodnych guzków tarczycy. Celem zabiegu jest złagodzenie dolegliwości, trwałe zmniejszenie objętości guzków oraz zachowanie funkcji tarczycy w jak największym stopniu. Ablacja termiczna należy obecnie do uznanych metod ablacji miejscowej stosowanych w radiologii interwencyjnej i endokrynologii.
Kiedy rozważa się termoablację tarczycy?
Guzki tarczycy należą do najczęstszych schorzeń tego narządu. Wiele osób dotkniętych tą dolegliwością początkowo nie odczuwa żadnych dolegliwości. Jednak wraz ze wzrostem wielkości guzka mogą pojawić się uczucie ucisku w szyi, trudności w połykaniu, chrypka lub nieestetyczne obrzęki.
Ablację termiczną można zalecić zwłaszcza w przypadku następujących wyników badań:
- Łagodne guzki tarczycy o potwierdzonym łagodnym charakterze
- Rosnące guzki powodujące uczucie ucisku lub obecności ciała obcego
- Powiększenie tarczycy powodujące problemy estetyczne
- Autonomiczne („gorące”) guzki tarczycy z nadprodukcją hormonów
- Pacjenci, którzy chcą uniknąć operacji
- Pacjenci z podwyższonym ryzykiem operacyjnym
Przed zabiegiem należy zazwyczaj potwierdzić łagodny charakter guzka poprzez punkcję cienkoigłową lub pobranie próbki tkanki.
Jakie istnieją metody termoablacji?
Termin „termoablacja” obejmuje różne metody, które polegają na celowym niszczeniu tkanki za pomocą ciepła.
Ablacja częstotliwością radiową (RFA)
Ablacja częstotliwością radiową jest najczęściej stosowaną na świecie metodą termoablacji w przypadku guzków tarczycy. Za pomocą cienkiej sondy do tkanki doprowadzane są prądy elektryczne o wysokiej częstotliwości. Powstające ciepło prowadzi do kontrolowanego zniszczenia komórek guzka. Następnie leczona tkanka jest stopniowo eliminowana przez organizm.
Ablacja częstotliwością radiową często pozwala zmniejszyć objętość łagodnych guzków tarczycy o 50 do 90 procent w ciągu kilku miesięcy.
Ablacja mikrofalowa (MWA)
W przypadku ablacji mikrofalowej fale elektromagnetyczne wytwarzają ciepło bezpośrednio w tkance. Metoda ta umożliwia szybkie i skuteczne leczenie nawet większych guzków i zyskuje coraz większe znaczenie.
Ablacja laserowa (LTA)
Ablacja laserowa wykorzystuje energię lasera, która jest wprowadzana do guzka za pomocą cienkich włókien światłowodowych. Wytworzone ciepło w sposób ukierunkowany niszczy chore tkanki, oszczędzając otaczające struktury.
Jak przebiega termoablacja tarczycy?
Zabieg zazwyczaj przeprowadza się ambulatoryjnie lub po krótkim okresie obserwacji w specjalistycznej klinice.
Po przeprowadzeniu szczegółowej diagnostyki tarczycy skóra w okolicy szyi jest znieczulana miejscowo. Następnie specjalista prowadzący zabieg, pod ciągłą kontrolą ultrasonograficzną, wprowadza cienką sondę do guzka tarczycy. Za pośrednictwem tej sondy precyzyjnie dostarczana jest niezbędna energia cieplna.
Przez cały czas trwania zabiegu można precyzyjnie monitorować ważne struktury anatomiczne, takie jak nerwy strun głosowych, naczynia krwionośne czy zdrową część tarczycy. Zabieg trwa zazwyczaj od 20 do 60 minut. Już wkrótce po jego zakończeniu wielu pacjentów może opuścić klinikę.
Jakie zalety ma termoablacja?
W porównaniu z klasyczną operacją tarczycy termoablacja ma wiele zalet:
- Brak nacięcia chirurgicznego
- Brak widocznej blizny na szyi
- Zachowanie znacznej części tarczycy
- Mniejsze ryzyko uszkodzenia nerwu strun głosowych
- Krótki czas trwania zabiegu
- Szybki powrót do codziennego życia
- W większości przypadków zabieg można wykonać ambulatoryjnie
- Mniejsze obciążenie dla pacjentów w podeszłym wieku lub z chorobami współistniejącymi
Szczególną zaletą jest zachowanie narządu, ponieważ często udaje się zachować naturalną funkcję tarczycy, co pozwala uniknąć konieczności stosowania dożywotniej hormonalnej terapii zastępczej.
Jakie są możliwe zagrożenia i skutki uboczne?
Termoablacja jest uważana za zabieg bardzo bezpieczny. Niemniej jednak – podobnie jak w przypadku każdego zabiegu medycznego – mogą wystąpić powikłania.
Możliwe skutki uboczne to:
- Przejściowy ból w okolicy szyi
- Obrzęki lub siniaki
- Lekka chrypka
- Przejściowe trudności w połykaniu
- Rzadkie uszkodzenia sąsiednich struktur
Poważne powikłania zdarzają się rzadko u doświadczonych specjalistów. Dzięki stałej kontroli ultrasonograficznej ryzyko to można dodatkowo zminimalizować.
Jakich wyników można się spodziewać po zabiegu?
Po termoablacji organizm zaczyna stopniowo rozkładać leczoną tkankę. Zmniejszenie guzka nie następuje zatem natychmiast, lecz w ciągu kilku tygodni i miesięcy.
Badania pokazują, że w długiej perspektywie można znacznie zmniejszyć objętość łagodnych guzków tarczycy. Jednocześnie dolegliwości związane z uciskiem, problemy z połykaniem oraz defekty kosmetyczne zazwyczaj ulegają znacznej poprawie. W przypadku guzków autonomicznych można ponadto osiągnąć normalizację funkcji tarczycy.
Regularne badania ultrasonograficzne służą monitorowaniu skuteczności leczenia.
Dla jakich pacjentów termoablacja jest szczególnie odpowiednia?
Termoablacja jest szczególnie wskazana dla pacjentów, którzy:
- cierpią na objawowe łagodne guzki tarczycy,
- chcą uniknąć operacji,
- są narażeni na zwiększone ryzyko operacyjne z powodu chorób współistniejących,
- przywiązują wagę do zachowania tarczycy,
- preferują leczenie bez blizn.
Decyzja o tym, czy zabieg ten jest wskazany w danym przypadku, powinna zostać podjęta po przeprowadzeniu kompleksowego badania przez doświadczonych specjalistów w dziedzinie chorób tarczycy.
Którzy specjaliści wykonują termoablację tarczycy?
Termoablację tarczycy wykonują przede wszystkim wyspecjalizowani radiolodzy interwencyjni, specjaliści medycyny nuklearnej, endokrynolodzy oraz chirurdzy tarczycy posiadający odpowiednie dodatkowe wykształcenie. O sukcesie leczenia decydują precyzyjna diagnostyka, nowoczesne techniki obrazowania oraz bogate doświadczenie w zakresie zabiegów ablacyjnych pod kontrolą USG.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące termoablacji tarczycy
Czy termoablacja jest bolesna?
Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Większość pacjentów odczuwa jedynie lekkie uczucie ucisku lub ciepła.
Czy po termoablacji muszę pozostać w szpitalu?
W wielu przypadkach zabieg można wykonać ambulatoryjnie. Po krótkim okresie obserwacji zwykle jeszcze tego samego dnia można wrócić do domu.
Czy guzek tarczycy może odrosnąć?
W większości przypadków udaje się osiągnąć trwałe zmniejszenie guzka. U niektórych pacjentów może jednak pozostać tkanka resztkowa lub guzek może ponownie urosnąć, co może wymagać dalszego leczenia.
Czy koszty pokrywa kasa chorych?
Pokrycie kosztów zależy od indywidualnej sytuacji, statusu ubezpieczeniowego oraz odpowiednich wytycznych kasy chorych.