Minimalnie inwazyjna operacja stawu biodrowego: minimalnie inwazyjna operacja i delikatna wymiana stawu biodrowego z wykorzystaniem nowych technik chirurgicznych w chirurgii stawu biodrowego

Silny ból stawu biodrowego można zazwyczaj przez pewien czas kontrolować za pomocą leków przeciwbólowych. Również fizjoterapia i alternatywne metody leczenia, takie jak na przykład akupunktura, pomagają przede wszystkim w łagodzeniu bólu.

Jeśli jednak takie zachowawcze metody leczenia przestają być skuteczne, cierpienie pacjentów nasila się. Wówczas należy rozważyć zastosowanie sztucznego stawu biodrowego (endoproteza stawu biodrowego, TEP biodra).

Dla kogo przeznaczony jest sztuczny staw biodrowy?

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi kwalifikujesz się do operacji wszczepienia sztucznego stawu biodrowego, jeśli:

• występuje znaczne uszkodzenie strukturalne stawu biodrowego (koksartroza co najmniej stopnia 3 w skali Kellgrena/Lawrence'a lub martwica głowy kości udowej co najmniej ARCO III c),
• próby leczenia zachowawczego (leki przeciwbólowe, fizjoterapia, redukcja masy ciała) po co najmniej trzymiesięcznym okresie nie przyniosły wystarczającej poprawy,
• pomimo zastosowania metod leczenia zachowawczego występuje znaczny dyskomfort, objawiający się dolegliwościami związanymi z biodrem, ograniczeniami ruchowymi oraz obniżoną jakością życia związaną ze stanem zdrowia.

Przeciwwskazania, czyli powody przemawiające przeciwko operacji, zgodnie z wytycznymi to:

• aktywne infekcje i stany zapalne,
• ostre lub przewlekłe choroby współistniejące związane z podwyższonym ryzykiem śmiertelności,
• oraz wskaźnik masy ciała (BMI) > 40.

W związku z tymi czynnikami istnieje podwyższone ryzyko zaburzeń gojenia się ran i powikłań po operacji. Lekarze mogą wówczas początkowo odrzucić operację i doradzić pacjentowi zmniejszenie masy ciała. To samo dotyczy metody minimalnie inwazyjnej.

W ostatnich latach minimalnie inwazyjna operacja stawu biodrowego zyskała popularność wśród pacjentów i jest coraz częściej wybierana.

Jednak operacja stawu biodrowego metodą minimalnie inwazyjną nie jest odpowiednia dla każdego pacjenta. To, czy operacja biodra metodą minimalnie inwazyjną wchodzi w grę, zależy

• od stanu zdrowia pacjenta,
• od rodzaju mocowania endoprotezy w kości oraz
• od stopnia uszkodzenia stawu biodrowego

. 

Operacja minimalnie inwazyjna stawu biodrowego jest mniej odpowiednia przede wszystkim u pacjentów, którzy

• wcześniejszymi operacjami stawu biodrowego,
• deformacjami kości,
• bliznami w okolicy operowanej,
• ekstremalną nadwagą.

Czym jest operacja minimalnie inwazyjna w chirurgii biodra?

Tradycyjnie zabiegi w chirurgii biodra wykonywano poprzez dość duże nacięcia skóry, które wymagały oddzielenia mięśni. Natomiast operacja minimalnie inwazyjna biodra charakteryzuje się maksymalną oszczędnością tkanek miękkich. Dostęp do stawu biodrowego uzyskuje się poprzez naturalne szczeliny mięśniowe. Oznacza to, że chirurg odsuwa grupy mięśni na bok za pomocą specjalnych haczyków, zamiast je przecinać. Dzięki tej oszczędzającej mięśnie metodzie mięśnie i ścięgna ważne dla stabilności pozostają nienaruszone. Długość nacięcia skóry wynosi często zaledwie kilka centymetrów, co ogranicza powstawanie blizn i sprzyja gojeniu się rany. Ta oszczędność tkanek jest głównym powodem, dla którego pacjenci odczuwają mniej bólu po operacji i często mogą szybciej opuścić klinikę.

Jakie są drogi dostępu do stawu biodrowego?

W nowoczesnej ortopedii i chirurgii urazowej przyjęły się różne minimalnie inwazyjne drogi dostępu. Dostęp przedni, zwany również anterior, wykorzystuje naturalną szczelinę z przodu uda. Znana jest tu metoda AMIS. Ta droga dostępu jest uważana za szczególnie delikatną, ponieważ nie trzeba odrywać mięśni od kości. Alternatywą jest dostęp przednio-boczny, czyli od przodu i z boku, lub dostęp czysto boczny, czyli z boku. Wybór dostępu do stawu biodrowego zależy często od doświadczenia chirurga oraz indywidualnej anatomii pacjenta. Specjaliści tacy jak Nogler czy Thaler w znacznym stopniu udoskonalili te techniki operacyjne, aby implantacja protezy biodrowej była jak najbezpieczniejsza.

Zastosowanie minimalnie inwazyjnej protezy biodra: leczenie biodra w klinice

Przebieg: Jak przebiega zabieg minimalnie inwazyjny?

Zabieg odbywa się zazwyczaj w znieczuleniu ogólnym lub znieczuleniu podpajęczynówkowym. Po nacięciu skóry chirurg przygotowuje dostęp do panewki biodrowej poprzez szczeliny mięśniowe. Główka kości udowej uszkodzona przez artrozę zostaje usunięta, a panewka stawowa przygotowana do przyjęcia sztucznej panewki biodrowej. Następnie trzon protezy biodrowej wprowadza się do kości udowej. Ponieważ tkanki miękkie są oszczędzane, widoczność stawu jest często ograniczona, dlatego ta technika operacyjna wymaga dużego doświadczenia. Po umieszczeniu głowy protezy i repozycjonowaniu stawu rana zostaje zamknięta za pomocą szwu skórnego. Operacja trwa zazwyczaj od 45 do 90 minut.

Zalety: mniejszy ból i szybka mobilizacja

Największą zaletą minimalnie inwazyjnych operacji biodra jest znacznie szybsza rehabilitacja. Ponieważ mięśnie stabilizujące pozostają nienaruszone, pacjenci często mogą wstać i obciążać nogę już w dniu operacji. Sprzyja to szybkiemu i bezproblemowemu gojeniu oraz zmniejsza ryzyko zakrzepicy. Ponadto utrata krwi jest mniejsza, co zmniejsza obciążenie układu krążenia. Pacjenci zgłaszają mniejszy ból pooperacyjny i potrzebują mniejszych dawek leków przeciwbólowych. Czas rekonwalescencji, zwany również okresem powrotu do zdrowia, jest często skrócony o kilka tygodni w porównaniu z pacjentami poddanymi operacji metodą tradycyjną. Również efekt kosmetyczny jest często lepszy dzięki niewielkiemu nacięciu skóry i mniejszym bliznom.

Przygotowanie i znieczulenie: droga na salę operacyjną

Przed samym zabiegiem w klinice odbywa się precyzyjne planowanie. Za pomocą cyfrowych zdjęć rentgenowskich chirurg już wcześniej określa rozmiar i położenie planowanej protezy biodra. Minimalnie inwazyjna operacja biodra może być przeprowadzona przy użyciu różnych form znieczulenia. Często wybiera się znieczulenie ogólne, ale możliwe jest również znieczulenie regionalne w pobliżu rdzenia kręgowego (znieczulenie podpajęczynówkowe), podczas którego pacjent pozostaje przytomny, ale od pasa w dół nie odczuwa bólu. Kluczowe znaczenie ma ułożenie pacjenta na stole operacyjnym. W zależności od wybranej techniki operacyjnej, na przykład w przypadku dostępu przedniego, pacjent leży na plecach na specjalnym stole ekstensyjnym, który pozwala na poruszanie nogą podczas operacji w taki sposób, aby zapewnić optymalny dostęp do stawu bez rozciągania lub zerwania mięśni.

Dostęp: dlaczego szczelina mięśniowa ma kluczowe znaczenie

Kluczowe pojęcie „minimalnie inwazyjny” odnosi się nie tylko do długości nacięcia skóry, ale przede wszystkim do postępowania z mięśniami pod skórą. W przypadku metod konwencjonalnych często konieczne było oddzielenie części mięśni pośladkowych, aby uzyskać dostęp do stawu. W technice minimalnie inwazyjnej chirurg szuka naturalnej szczeliny między mięśniami. W przypadku dostępu przedniego znajduje się ona na przykład między mięśniem napinaczem powięzi szerokiej a mięśniem sartorius. Przez tę szczelinę wprowadza się specjalne haczyki i retraktory, które delikatnie odciągają tkankę na bok. W ten sposób powstaje tunel prowadzący bezpośrednio do torebki stawowej. Ponieważ nie przecina się żadnego mięśnia, nie ma potrzeby wykonywania skomplikowanego zszywania ścięgien pod koniec operacji, a siła nogi pozostaje zachowana natychmiast po operacji.

Szczegółowy przebieg operacji

Sam zabieg chirurgiczny trwa zazwyczaj od 45 do 90 minut i przebiega według standardowej procedury:

1. Nacięcie skóry i odsłonięcie obszaru operacyjnego Chirurg wykonuje nacięcie skóry o długości około 6 do 10 centymetrów, zazwyczaj z przodu lub z boku uda. Po przecięciu tkanki podskórnej i powięzi mięśnie są ostro zepchnięte na bok w celu odsłonięcia torebki stawowej.

2. Usunięcie głowy kości udowej Otwiera się torebkę stawową. Aby zrobić miejsce na protezę, głowa kości udowej, zużyta przez artrozę, jest odcinana przy szyjce kości udowej za pomocą piły elektrycznej i usuwana. Jest to często najtrudniejsza część zabiegu, ponieważ przestrzeń jest ograniczona.

3. Przygotowanie panewki Teraz chirurg ma swobodny widok na panewkę stawową w kości miednicy. Usuwane są resztki chrząstki i tkanka zwyrodnieniowa. Za pomocą specjalnych frezów panewka jest frezowana do kształtu półkulistego, aż kość będzie witalna i dobrze ukrwiona. Zapewnia to późniejsze zrośnięcie się sztucznej panewki biodrowej.

4. Wszczepienie elementów Do przygotowanego gniazda sztuczne panewka, zazwyczaj wykonana z tytanu, jest wciskiwana (metoda Press-Fit) lub rzadziej wkręcana. Do tej metalowej miseczki wkłada się wkładkę z ceramiki lub wysoko usieciowanego polietylenu, która służy jako powierzchnia ślizgowa. Następnie przygotowuje się kość udową. Za pomocą raszpli kształtuje się kanał szpikowy kości udowej tak, aby mógł pomieścić trzon protezy. Trzon jest wbijany i wyposażany w odpowiednią głowicę protezy.

5. Repozycja i kontrola funkcji Przed zamknięciem rany lekarz ponownie ustawia staw (repozycja) i sprawdza jego stabilność oraz ruchomość. Sprawdzana jest również długość nogi i w razie potrzeby korygowana poprzez dostosowanie rozmiaru głowicy. Dopiero gdy staw działa stabilnie we wszystkich pozycjach i nie ulega zwichnięciu, ostateczna proteza zostaje trwale zamocowana.

6. Zamknięcie rany Ponieważ nie ma potrzeby zszywania mięśni, zszywa się jedynie powłokę powięziową i podskórną tkankę tłuszczową. Zamknięcie skóry odbywa się zazwyczaj za pomocą szwu wchłanialnego lub klamer skórnych. Często rezygnuje się z drenażu, aby ograniczyć utratę krwi.

Implanty i materiały

W minimalnie inwazyjnej operacji biodra stosuje się nowoczesne materiały o wysokiej wydajności. Mocowanie odbywa się zazwyczaj bez użycia cementu, przy czym chropowata powierzchnia implantów tytanowych zrasta się z kością niczym rzep. U starszych pacjentów o słabej jakości kości (osteoporoza) trzon można również zacementować, aby zapewnić natychmiastową stabilność. Powierzchnia ślizgowa, czyli połączenie między głową a panewką, składa się obecnie często z ceramiki i ceramiki lub ceramiki i polietylenu, ponieważ materiały te są wyjątkowo odporne na ścieranie i trwałe.

Opieka pooperacyjna i rehabilitacja

Dużą zaletą tej metody, która oszczędza tkanki, jest przebieg opieki pooperacyjnej. Ponieważ mięśniowe prowadzenie stawu pozostaje nienaruszone, pacjenci mogą zazwyczaj wstać (pełne obciążenie) natychmiast po wybudzeniu się ze znieczulenia lub jeszcze tego samego wieczoru. Pierwsze kroki ćwiczy się pod okiem fizjoterapeuty. Często już po kilku dniach możliwe jest wchodzenie po schodach. Pobyt w klinice trwa zazwyczaj tylko od 3 do 5 dni. Późniejsza rehabilitacja, ambulatoryjna lub stacjonarna, wzmacnia mięśnie i poprawia chód. Ponieważ nacięcie jest niewielkie, gojenie się rany przebiega zazwyczaj bez komplikacji, a szwy można usunąć po około 12–14 dniach.

FAQ: 8 najważniejszych pytań dotyczących minimalnie inwazyjnej operacji biodra

Co oznacza termin „minimalnie inwazyjna” w odniesieniu do operacji stawu biodrowego?

W chirurgii stawu biodrowego termin „minimalnie inwazyjna” oznacza, że dostęp do stawu biodrowego jest tak dobrany, aby maksymalnie oszczędzić tkanki miękkie. Nacięcie skóry, wynoszące około 8–10 cm, jest znacznie mniejsze niż w przypadku metod klasycznych. Jednak ważniejsze jest to, że chirurg wykorzystuje naturalną szczelinę między grupami mięśni. Dzięki temu nie trzeba przecinać ani odrywać żadnego mięśnia od kości, co pozwala zachować stabilność i siłę biodra po operacji.

Jakie są zalety techniki minimalnie inwazyjnej?

Zalety są różnorodne: ponieważ tkanki są oszczędzane, pacjenci odczuwają mniej bólu po operacji i potrzebują mniej środków przeciwbólowych. Utrata krwi jest mniejsza, a blizny mniej widoczne. Ponieważ mięśnie pozostają nienaruszone, możliwa jest szybsza rehabilitacja. Wielu pacjentów może już w dniu operacji w pełni obciążać nogę i często opuszcza klinikę już po kilku dniach. Zmniejsza się również ryzyko wyskoczenia protezy (zwichnięcia).

Jakie są metody dostępu?

Istnieją różne techniki operacji minimalnie inwazyjnych. Najbardziej rozpowszechniony jest dostęp przedni (Direct Anterior Approach, DAA), w którym nacięcie wykonuje się z przodu uda. Jedną z odmian jest metoda AMIS (Anterior Minimally Invasive Surgery). Możliwy jest również dostęp przednio-boczny (przednio-boczny). Wybór drogi dostępu zależy od doświadczenia chirurga i uwarunkowań anatomicznych pacjenta. Pionierzy tacy jak Nogler czy Thaler w znacznym stopniu rozwinęli te techniki.

Jak długo trwa rekonwalescencja?

Dzięki technice operacyjnej oszczędzającej tkanki miękkie (Tissue Sparing Arthroplasty) czas rekonwalescencji (powrotu do zdrowia) jest zazwyczaj znacznie skrócony. Mobilizacja często rozpoczyna się już kilka godzin po zabiegu pod okiem fizjoterapeuty. Większość pacjentów może ponownie chodzić bez pomocy o kulach po około 3 do 6 tygodniach. Pełny powrót do aktywności sportowej zajmuje zazwyczaj od 3 do 6 miesięcy, w zależności od indywidualnego przebiegu gojenia.

Dla kogo ta metoda jest odpowiednia?

Zasadniczo minimalnie inwazyjna operacja stawu biodrowego jest odpowiednia dla prawie wszystkich pacjentów z artrozą stawu biodrowego, którzy wymagają endoprotezoplastyki stawu biodrowego. Ograniczenia mogą wystąpić w przypadku znacznej nadwagi lub pacjentów o bardzo rozwiniętej muskulaturze, ponieważ może to utrudniać widoczność stawu. Również w przypadku złożonych operacji wymiany lub poważnych deformacji ortopeda czasami stosuje konwencjonalne dostępy, aby zapewnić bezpieczne wszczepienie implantu.

Jak przebiega operacja?

Zabieg odbywa się zazwyczaj w znieczuleniu ogólnym lub rdzeniowym. Po nacięciu skóry chirurg przygotowuje dostęp do panewki stawowej poprzez szczeliny mięśniowe. Chora głowa kości udowej zostaje usunięta, panewka biodrowa wyfrezowana, a następnie wszczepiona nowa panewka. Następnie trzon implantu wprowadza się do kości udowej i nakłada się głowę protezy. Po sprawdzeniu ruchomości i długości nogi wykonuje się zszycie skóry.

Czy zabieg ten wiąże się z ryzykiem?

Jak w przypadku każdego zabiegu chirurgicznego, istnieje ogólne ryzyko, takie jak infekcje, zakrzepica lub krwawienia. Specyficzne dla minimalnie inwazyjnego dostępu przedniego jest ryzyko podrażnienia nerwu skórnego na udzie, co może prowadzić do uczucia drętwienia, ale zazwyczaj ustępuje. Uszkodzenia tkanek miękkich, naczyń i nerwów są rzadkie, ponieważ operacja jest wykonywana w sposób szczególnie delikatny. Doświadczony zespół w specjalistycznej klinice ortopedii i chirurgii urazowej minimalizuje te ryzyka.

Na co należy zwrócić uwagę po operacji?

W pierwszym okresie po operacji biodra należy unikać gwałtownych ruchów, aby zapewnić prawidłowe zrośnięcie się protezy biodrowej. Późniejsza rehabilitacja, ambulatoryjna lub stacjonarna, pomaga odbudować mięśnie i przywrócić prawidłowy chód. Regularne wizyty kontrolne u specjalisty zapewniają długotrwały, dobry wynik operacji.