Stres jest nieodłączną częścią wielu aspektów naszego codziennego życia, czy to w pracy, w rodzinie, czy w społeczeństwie. Istnieją jednak metody i sposoby na wzmocnienie własnej odporności na stres, czyli odporności psychicznej.
Tutaj znajdą Państwo więcej informacji oraz listę wybranych specjalistów w zakresie zarządzania stresem.
Podstawowe informacje na temat radzenia sobie ze stresem
Z jednej strony stres może być czymś dobrym, pozwalającym człowiekowi wydobyć z siebie to, co najlepsze. Ten tak zwany eustres pomaga
- zdać egzaminy,
- wykonanie pracy pod presją terminu lub
- opracować kreatywne i nowe pomysły.
Z drugiej jednak strony stres może być również negatywny, hamować działanie i powodować choroby. Ten rodzaj stresu lekarze określają jako dystres. Sprawia on, że osoby dotknięte tym problemem pozostają w stanie wewnętrznej gotowości i pozbawia je sił. Może to na przykład zakłócać sen lub zauważalnie osłabiać układ odpornościowy.
Bez odpowiedniego zarządzania stresem trudno powstrzymać negatywny wpływ dystresu na ciało i psychikę. W końcu osoby cierpiące na chroniczny stres (długotrwały stres) mogą nawet zachorować. Badania pokazują, że stres w życiu zawodowym jest szczególnie szkodliwy dla pacjentów kardiologicznych, podobnie jak palenie tytoniu. W obu przypadkach ryzyko zgonu znacznie wzrasta.
Co dzieje się w organizmie w przypadku długotrwałego stresu?
Organizm zawsze reaguje na stres w ten sam sposób. W ewolucji człowieka jednym z największych czynników stresogennych był atak drapieżnika. Atak ten wywoływał u przodków człowieka tzw. reakcję walki lub ucieczki. Jeśli walka wydawała się przegrana, decydowano się na ucieczkę.
Fizjologicznie organizm kontroluje taką reakcję na stres za pomocą hormonów stresu, takich jak adrenalina. Hormon ten wprawia wszystkie zmysły w stan gotowości. Sprawia, że tętno i oddech przyspieszają, a mięśnie szkieletowe napinają się. Po udanej ucieczce poziom hormonów stresu we krwi spada, co kończy reakcję na stres.
Działa to według tego samego schematu do dziś. Bez odpowiedniego radzenia sobie ze stresem reakcje na stres mogą się powtarzać dzień po dniu i stać się chroniczne.
Poziom hormonów stresu we krwi pozostaje wtedy stale wysoki: człowiek znajduje się w stanie ciągłego stresu, co nie pozostaje bez konsekwencji dla zdrowia.
Na przykład, jak wykazało aktualne badanie, stres w pracy powoduje nawet znacznie więcej zgonów niż
- podwyższony poziom cholesterolu,
- brak ruchu czy
- nadwaga.
Aby temu zapobiec, w grę wchodzi indywidualnie opracowany plan radzenia sobie ze stresem.
Do chorób związanych ze stresem zaliczają się:
- zaburzenia metabolizmu cukrów,
- bóle głowy,
- wrzody żołądka,
- choroby skóry, takie jak neurodermia,
- choroby układu krążenia,
- zaburzenia snu,
- zaburzenia odpornościowe z podwyższoną podatnością na infekcje,
- ogólne osłabienie oraz
- zaburzenia lękowe i depresja.
Czym jest zarządzanie stresem?
Zarządzanie stresem obejmuje szereg procedur i metod, które mogą zniwelować lub przynajmniej zmniejszyć stres w konkretnej sytuacji życiowej. Celem jest przywrócenie równowagi ciała i umysłu.
Zarządzanie stresem ma przede wszystkim pomóc w redukcji wewnętrznych i zewnętrznych obciążeń, od których osoby dotknięte tym problemem nie są już w stanie same się uwolnić. Pomocne mogą być m.in. następujące procedury i techniki z zakresu psychoterapii:
- desensytyzacja,
- terapia poznawcza,
- redukcja stresu oparta na uważności,
- coaching oraz
- zarządzanie konfliktami i czasem.
Metody te mają przede wszystkim wzmocnić pewność siebie i poprawić radzenie sobie ze stresem.
Do codziennej redukcji stresu nadają się również
- ćwiczenia oddechowe: pomagają one rozładować stres i napięcie.
- Progresywna relaksacja mięśni i medytacja: pomagają radzić sobie w sytuacjach stresowych.
- Trening autogeniczny: wzmacnia układ nerwowy i lepiej przygotowuje go do radzenia sobie ze stresem.
- Masaże: rozluźniają napięcia i zmniejszają fizyczny stres.
- Sport: sprzyja zarówno fizycznemu, jak i psychicznemu samopoczuciu. Sport oferuje ponadto możliwość nawiązywania kontaktów społecznych, np. w klubie, co również może zmniejszać stres.
Kto pomaga w radzeniu sobie ze stresem?
Czynniki stresogenne i reakcja na stres są bardzo indywidualne. Również sposób radzenia sobie ze stresem i moment, w którym stres jest odczuwany jako taki, mogą się różnić w zależności od osoby. Dlatego w celu skutecznego radzenia sobie ze stresem wskazane jest skorzystanie z pomocy różnych ekspertów.
Specjaliści z dziedzin
- medycyny ogólnej,
- psychologii,
- medycyny snu,
- medycyny wewnętrznej,
- kardiologii oraz
- neurologia
to najczęściej wybierane kierunki przez osoby cierpiące na stres. Pomoc można jednak znaleźć również w
- medycynie żywieniowej,
- medycynie sportowej, a także
- w dyscyplinach pokrewnych, takich jak np. fizjoterapia lub
- u trenera relaksacji.
O autorze medycznym
Sabine Schneider
redaktor naczelna