W przypadku wszelkiego rodzaju bólu zębów należy najpierw skontaktować się ze swoim dentystą. Stwierdzi on przyczynę bólu i w razie potrzeby skieruje pacjenta do specjalisty. Należy pamiętać, że zmiany w szkliwie i zębinie, czyli dwóch zewnętrznych warstwach zęba, są zazwyczaj leczone przez każdego dentystę.
Jeśli jednak zmiany chorobowe dotyczą tkanki wewnątrz zęba, czyli miazgi, a dentysta nie ma w tym zakresie doświadczenia, pacjenci powinni zostać skierowani do specjalisty endodonty.
Endodontolodzy są również specjalistami w zakresie uszkodzeń zębów po urazach (traumatologia stomatologiczna, urazowe uszkodzenia zębów), na przykład po wypadku sportowym, upadku lub uderzeniu.
Najczęstszą chorobą miazgi zębowej jest zapalenie miazgi. Powstaje ono w wyniku podrażnień, na przykład w wyniku nieprawidłowo przeprowadzonego leczenia stomatologicznego.
Również bakterie, które dostają się do wnętrza zęba przez uszkodzenia szkliwa lub próchnicę, mogą powodować tam stany zapalne. Zazwyczaj zaczynają się one dość nieznacznie, ale jeśli nie zostaną poddane leczeniu, rozprzestrzeniają się coraz bardziej. Szczególnie w przypadku, gdy zapalenie miazgi nie zostanie rozpoznane przez dłuższy czas, dochodzi do przewlekłego stanu zapalnego, którego skutki są nieodwracalne.
Inne patologiczne zmiany wewnątrz zęba to:
- Martwica kanału korzeniowego: bakterie niszczą tkankę miazgi, która następnie ulega rozpadu
- Dentikule: zwapnienia wewnątrz zęba, które zazwyczaj pozostają niezauważone
- Zapalenie przyzębia wierzchołkowego: stany zapalne w okolicy wierzchołka korzenia
- Infekcje zębopochodne: ropnie, które nie mają połączenia z jamą ustną ani kością szczękową
Oprócz zmian chorobowych wewnątrz zęba endodontiści leczą również urazowe uszkodzenia zębów:
- Pęknięte (pęknięcia szkliwa) lub częściowo złamane zęby (złamania korony bez lub z zajęciem miazgi)
- Zęby poluzowane lub przesunięte
- Zęby całkowicie wyrwane z jamy ustnej
- Złamania korzeni
Najpierw endodonta przeprowadzi szczegółowy wywiad z pacjentem na temat bólu i odczuć związanych z dotkniętym zębem: czy ząb boli głównie przy obciążeniu? Czy też ból występuje głównie w nocy?
Również badanie wrażliwości na zimno, ocena ruchomości zęba lub badanie palpacyjne mogą dostarczyć wskazówek co do przyczyny bólu. Nie bez znaczenia są również metody obrazowania, takie jak diagnostyka rentgenowska.
Jeśli mimo to endodonta nie ma pewności co do dokładnego obrazu klinicznego, przeprowadza procedurę wykluczającą przy pomocy wkładów leczniczych lub znieczulenia miejscowego.
Podczas gdy dawniej często usuwano zęby, obecnie celem zabiegu endodontycznego, oprócz leczenia choroby, jest zachowanie zęba.
Jeśli mamy do czynienia z ostrą reakcją zapalną, która nie spowodowała jeszcze trwałego uszkodzenia tkanki, czasami wystarczy leczenie farmakologiczne zęba. Jeśli jednak zmiany chorobowe występują już od dłuższego czasu i w ich wyniku doszło do obumarcia miazgi, pacjenci zazwyczaj nie mogą uniknąć leczenia kanałowego (leczenia korzeni). Jest to najczęściej stosowana forma terapii w endodoncji.
Celem leczenia kanałowego jest zachowanie zęba, nawet jeśli nerw zębowy już częściowo lub całkowicie obumarł. W tym celu z zęba usuwa się tkankę zapalną i martwą, a następnie wygładza się przylegającą do niej, również zainfekowaną zębinę. W tym celu należy utworzyć niewielki kanał, aby uzyskać dostęp do wnętrza zęba, który jednak jest utrzymywany tak mały, jak to tylko możliwe.
Po usunięciu wszystkich tkanek objętych stanem zapalnym endodonta ponownie wypełnia ząb. W tym celu wybiera się materiał, który nie ulega rozpadowi, nie przepuszcza bakterii, ale w razie potrzeby można go łatwo usunąć. W niektórych przypadkach konieczne jest ponowne wypełnienie kanałów korzeniowych lub usunięcie wkładów lub narzędzi (tzw. zabiegi rewizyjne).
Inne zabiegi terapeutyczne w endodoncji to na przykład wewnętrzne wybielanie przebarwionego zęba oraz resekcja wierzchołka korzenia, polegająca na usunięciu wierzchołka korzenia, gdy nie można wyleczyć zapalenia za pomocą leczenia kanałowego. Alternatywą dla tego zabiegu jest tzw. replantacja intencjonalna, czyli usunięcie zęba, a następnie ponowne wszczepienie go w szczękę.
Endodontolodzy to zazwyczaj stomatolodzy, którzy dzięki szkoleniu specjalizują się w dziedzinie endodontologii.
Ponieważ w Niemczech nie ma jeszcze specjalistycznego szkolenia, przyszły endodontolog uczęszcza na kursy doskonalące w odpowiednich uprawnionych placówkach, takich jak na przykład uniwersytety. Specjalizacja w endodoncji jest możliwa poprzez Niemieckie Towarzystwo Endodoncji i Traumatologii Stomatologicznej (DGET).
Po pomyślnym ukończeniu szkoleń i ocenie przypadków leczenia można również uzyskać certyfikat „Certyfikowany endodontolog”. Od 2009 roku stomatolodzy mają również możliwość zdobycia specjalistycznej wiedzy z zakresu endodontologii w ramach studiów magisterskich.
Jeśli Państwa dentysta rodzinny nie wie, co dalej robić, i podejrzewa, że przyczyną bólu jest wnętrze zęba, powinni Państwo udać się do endodontologa. Specjaliści ci specjalizują się w budowie wewnętrznej zęba i dlatego doskonale znają jego choroby oraz możliwe metody leczenia.
Najczęściej stosowaną terapią jest leczenie kanałowe. Ma ono na celu zachowanie zęba, nawet jeśli znaczna część nerwu zębowego już obumarła.
