Fallop tüpü – Tuba uterina, Anatomisi ve İşlevi

Fallop tüpü, Tuba uterina veya ovidukt olarak da bilinir. Bu, tüp şeklinde çiftli, kaslı bir içi boş organdır. Kadın üreme organı, küçük pelviste yer alır. Yumurtalık (ovaryum)tan rahim (uterus)e doğru yumurta hücrelerinin taşınmasını sağlar.

Fallop tüpünün ortalama uzunluğu 10 ile 15 santimetre arasındadır. Yumurtalık ile rahim arasında bir bağlantı kuran bir tür tüp oluşturur. Olgunlaşmış yumurta hücresi bu tüp aracılığıyla güvenli bir şekilde ilerleyebilir. Fallop tüpü, peritonun bir katmanı olan geniş uterin bandına bir askı bandı (mesosalpinx) aracılığıyla tutturulur. Tıp uzmanları, fallop tüpünü oluşturan birkaç bölümü birbirinden ayırır.

Tüp hunisi

Tüp hunisi, fallop tüpü hunisi veya fimbria hunisi, yaklaşık 1,5 santimetre uzunluğunda olan huni şeklindeki bir fallop tüpü bölümü olarak adlandırılır. Bu bölüm, serbest karın boşluğuna (ostium abdominale) açılır. Bu uçta, saçak şeklinde olan fimbrialar (Fimbriae tubae uterinae) bulunur. Yumurtalıklara temas eden fimbrialar, yumurtlamadan (ovülasyon) sonra yumurtayı yakalar. Ardından, fallop tüpünü kaplayan özel bir doku tabakası sayesinde yumurta hücresi rahme taşınır.

Ampulla tuba uterinae

Fallop tüpünün en uzun bölümü ampulla tuba uterinae'dir. 4 ila 10 milimetre arasında en geniş lümen genişliğine ulaşan bu bölüm, yaklaşık 7 santimetre uzunluğundadır ve bu, fallop tüpünün uzunluğunun üçte ikisine karşılık gelir. Tüp mukozasında belirgin kıvrımlar bulunur. Bu kıvrımlar, yumurta hücresinin taşınmasından sorumludur.

Isthmus tuba uterinae

Fallop tüpündeki dar geçit, rahim ağzına yakın bir konumda bulunan Isthmus tuba uterinae'dir. 2 ila 3 santimetre uzunluğunda ve 2 ila 3 milimetre çapındadır. Kalın duvar kasları, bu bölgenin karakteristik özelliklerinden biridir.

Rahim kısmı (Pars uterina tubae uterinae)

Rahim kısmı olarak Pars uterina tubae uterinae adlandırılır. Rahim duvarı boyunca uzanır ve Ostium uterinum tuba uterinae'ye bağlanır. Çapı en fazla bir milimetreye ulaşır.

Fallop tüpü hangi bölgede bulunur?

Yumurtalık gibi fallop tüpü de küçük pelviste yer alır. Ampulla tuba uterinae ve Isthmus tuba uterinae’ye peritonun bir katmanı aracılığıyla tutunur. Bu yapı, geniş rahim bağı (Ligamentum latum uteri) olarak adlandırılır. Bu, peritonun bir katmanından oluşur. Bazı kas hareketleri sayesinde belirli hareketler gerçekleştirilebilir. Fallop tüpünün yakınında rahim, yumurtalık ve bazı ince bağırsak kıvrımları bulunur.

Fallop tüpünün kanlanması

Fallop tüpünün arteriyel kan akışından (yani, kısmen yumurtalığa da kan sağlayan damar ağı), her biri birer Ramus tubarius sorumludur. Bu dallar, Arteria ovarica ve rahim arteri (Arteria uterina) kaynaklanır. Bu dallar, yine bağ dokusundan oluşan bir periton örtüsü olan mesosalpinx aracılığıyla fallop tüpüne ulaşır. Venöz drenaj, plexus venosus uterinus üzerinden uterin vene ve kısmen de over veni (Vena ovarica) yoluyla gerçekleşir.

Sinirler

Fallop tüpünün sempatik sinir dağılımı, inferior hipogastrik pleksus ve renal pleksus tarafından sağlanır. Parasempatik sinir dağılımı ise, omurilik S2 ila S4 segmentlerinden kaynaklanan pelvik splanchnik sinirler tarafından gerçekleştirilir.

Yumurtalıklarda bir folikül olgunlaştıktan sonra, yumurtalık fimbrialar tarafından sarılır. Bunun için fimbrialar dikleşir ve ritmik hareketler yapar. Ardından fallop tüpünden kasılmalar başlar.

Folikül olgun yumurtayı dışarı attığında, bu yumurta fimbrialar tarafından alınır. Ayrıca kasılmalar da durur. Olgun yumurta hücresi fallop tüpüne ulaştığında, kirpikli hücreler rahim yönünde bir harekete başlar. Rahim kendi başına hareket edemediğinden, yumurta hücresinin taşınması bu şekilde gerçekleşir. Kasların daha fazla kasılmasıyla bu taşıma hızlandırılabilir. Yumurtlamadan yaklaşık on iki saat sonra yumurta döllenmeye hazır hale gelir. Bu süre içinde dişi yumurta ile erkek spermlerin bir araya gelmesi durumunda döllenme gerçekleşir. Döllenme, fallop tüpünde gerçekleşir.

Fallop tüpünün bir diğer önemli görevi, döllenmiş yumurta hücresini, yani daha sonra embriyo olacak yapıyı rahme taşımaktır. Bu süreç yaklaşık üç ila beş gün sürer. Taşıma sırasında fallop tüpü içinde ilk hücre bölünmeleri gerçekleşir. 12 ila 16 hücreli aşamada, ilk zigot nihayet rahme ulaşır.

40. yaşından itibaren fallop tüpü duvarında, menopozun başlamasıyla sona eren yeniden yapılanma süreçleri gerçekleşir. Vücut artık hamileliğin mümkün olmadığı duruma uyum sağladığından, bu süreçler bir hastalık belirtisi değildir.

Fallop tüplerinde çeşitli hastalıklar ortaya çıkabilir. En sık görülen rahatsızlıklardan biri, tek veya her iki fallop tüpünde de görülebilen fallop tüpü iltihabıdır (salpingit). İltihap, vajinadan, rahimden veya rahim ağzından yukarı doğru yayılan bakteriler tarafından tetiklenir. Fallop tüpü iltihabı, alt karın bölgesinde sürekli bir ağrı olarak veya başlangıçta sadece cinsel ilişki sırasında gibi belirli durumlarda hissedilen ağrılarla kendini gösterir. Ağır vakalarda ayrıca vajinal akıntı, ateş ve halsizlik de görülür.

Tedavi için genellikle antibiyotik verilir. Hastalığın seyri genellikle hafiftir. Ancak bazen etkilenen kadınlar, tüm fallop tüpü bölgesi ve çevresinde iltihaplanma (adneksit) veya tehlikeli bir karın zarı iltihabı (peritonit) gibi komplikasyonlardan da muzdarip olabilir. Tehlikeli bir komplikasyon ise fallop tüplerinde yapışıklık oluşmasıdır; bu durum kısırlığa (sterilite) yol açabilir.

Fallop Tüpü Yapışıklıkları

Fallop tüpündeki iltihaplanmalar bazı durumlarda yapışıklıklara yol açar. Bu yapışıklıklar, Almanya’daki tüm hastaların yüzde 20’sinde kısırlığa neden olmaktadır. Fallop tüpünün üst kısmındaki, fimbriaların bulunduğu açık uç yapıştığında fallop tüpü yapışıklığından söz edilir. Yapışıklıkların nedeni çoğunlukla vajinal sistemden kaynaklanan enfeksiyonlardır. Ayrıca, siliyer epitel de etkilenebilir veya irinle dolu bir boşluk oluşabilir. Fallop tüpü yapışıklığının nedenleri arasında aşağıdaki bakteriler bulunur:

• Enterokoklar
• Escherichia coli
• Klamidya
• Neisseria gonorrhoe

Fallop tüpü yapışıklığı durumunda, özellikle kronik iltihaplanmalarda ve en başta klamidya enfeksiyonlarında, hasta başlangıçta hiçbir şikayet hissetmez. Ancak hastalık ilerledikçe ateş ve ağrı gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Tüp gebeliği

Ekstrauterin gebelik (EUG), rahim dışında gerçekleşen gebelik anlamına gelir. Fallop tüpü gebeliğinde, yani fallop tüpünde gerçekleşen gebelikte, genellikle gebelik kaybı meydana gelir. Ayrıca, etkilenen kadınlar için yeniden hamile kalmak daha zor hale gelir. Buna ek olarak, tekrar dış gebelik yaşama riski de artar. Bazı durumlarda fallop tüpünde yırtılma meydana gelebilir ve bu da hayati tehlike arz eden şiddetli kanamalara yol açabilir. Bu komplikasyonun seyri, dış gebeliğin hangi bölgede meydana geldiğine bağlı olarak değişir.

Tüp, diğer adıyla ovidukt, kadın iç üreme organlarının çift olarak bulunan bir organıdır ve küçük pelviste, ligamentum latumun üst kenarında ve ligamentum latum uteri'nin kenarında yer alır. Yumurtalıktan gelen yumurta hücresi, adet döngüsünün ortasından sonra folikülden salınır ve fimbriae tubae aracılığıyla fallop tüpüne yönlendirilir.

Histolojik inceleme, siliyer hücrelerin ve kinosillerin, düz kas dokusu ve bu kasların kasılmalarıyla birlikte, yumurtanın fallop tüpü boyunca rahim yönünde taşınmasını sağladığını göstermektedir. Ampulla tubae uterinae’de, çoğunlukla ampullada, yumurtanın döllenmesi gerçekleşir; bu süreçte döllenmiş yumurta hücresi ya da zigot oluşur ve daha sonra blastosist olarak rahim duvarına tutunur. Fallop tüpü döllenmeyi sağlar ve hücreyi yumurtalıktan rahme, tuba uterin istmusu ve tuba uterin ostiumu ya da rahim ağzı gibi bölümlerden geçirerek taşır.

Salpingit gibi, iltihaplanmanın karın boşluğundan yukarı doğru yayılmasını kolaylaştıran hastalıklar, hasara yol açabilir ve kısırlığın olası bir nedeni olabilir veya aşırı durumlarda açılan damarlardan kaynaklanan, hayati tehlike arz eden iç kanamalara neden olabilir.

Tedavi açısından tüp ligasyonu veya salpingektomi gibi müdahaleler gerekli olabilir; ancak bu durum iltihabın sönmesine bağlıdır ve fallop tüpü sıklıkla endoskopik olarak ve tüpü koruyacak şekilde ameliyat edilir. Genel olarak, fallop tüpünün kadın iç üreme organlarının bir parçası olarak merkezi bir rol oynadığı görülmektedir; zira burada embriyo gelişiminin ilk aşamaları gerçekleşir ve embriyonun taşınması, çocuk sahibi olma isteği açısından belirleyicidir.

Fallop tüpü nedir ve işlevi nedir?

Fallop tüpü, diğer adıyla tuba uterina, yumurtalık ile rahim arasında bulunan çift organlardır. Ana görevi, yumurtanın taşınması ve döllenmenin gerçekleştiği yer olmasıdır.

Döllenme nerede gerçekleşir?

Döllenme genellikle fallop tüpünün ampulla kısmında gerçekleşir. Yumurta hücresi ve sperm burada bir araya gelir ve yumurta hücresi döllenir.

Fallop tüpünün anatomik yapısı nasıldır?

Fallop tüpünün anatomisi, fimbriaları olan infundibulum, ampulla, isthmus ve pars uterina bölümlerinden oluşur. Bu bölümler, yumurtanın alınması ve taşınmasından sorumludur.

Tüp gebeliği nedir?

Tüp gebeliği, döllenmiş yumurtanın fallop tüpüne yerleşmesiyle ortaya çıkan bir tür ekstrauterin gebeliktir. Bu durum, hayati tehlike arz eden komplikasyonlara yol açabilir.

Fallop tüpünde hangi hastalıklar görülür?

Bu hastalıklar arasında fallop tüpü iltihabı (salpingit), fallop tüpü gebeliği ve yumurtanın taşınmasını engelleyebilecek işlev bozuklukları sayılabilir.