Tüp gebeliği: Tüp gebeliğine neyin yol açtığı ve hangi belirtilerin ortaya çıktığı

Normalde yumurta hücresi, yumurtlamadan sonra fallop tüpünden geçerek rahme ulaşır. Bir sperm hücresi tarafından döllenirse, döllenmiş yumurta hücresi rahim zarına yerleşir. Embriyo burada gelişebilir.

Tüp yapışıklığı, skarlaşma veya kıvrılma varsa, yumurta hücresi rahme ulaşamaz. Bunun yerine, döllenmiş yumurta hücresi (zigot) tüpün iç zarına yerleşir.

Ektopik gebelik, döllenmiş yumurtanın rahim dışında yerleştiği en yaygın ektopik gebelik türüdür. Bu durumda gebelik fallop tüpünde gerçekleştiği için, buna tüp gebeliği de denir.

Çoğu durumda, fallop tüpündeki embriyo birkaç gün veya hafta içinde kendiliğinden ölür. Bu gerçekleşmezse, embriyo başlangıçta büyümeye devam eder. Ancak fallop tüpü hamileliğe uygun bir yapıya sahip olmadığı için, fallop tüpü gebeliği sonuna kadar sürdürülemez.

Normal bir gebeliğe kıyasla tüp gebeliği görülme olasılığı istatistiksel olarak yaklaşık yüzde 1 ila 2'dir.

Hamilelik bakımı konusunda uzmanlar, özellikle kadın doğum ve perinatal tıp uzmanlarıdır.

Tüp gebeliğinin belirtileri başlangıçta normal gebeliğinkine benzer. Hamilelik testi pozitif çıkar, adet gecikir ve birçok kadın sabah bulantısı ile göğüslerde gerginlik hisseder. Normal bir hamilelikte olduğu gibi, hamilelik hormonu Beta-HCG (İnsan Koryonik Gonadotropin) de üretilir.

Tüp gebeliğinin belirtileri genellikle şunlardır

• alt karın bölgesinde şiddetli çekici ağrılar,
• düzensiz kanamalar veya lekelenmeler,
• baş dönmesi ve dolaşım sorunları,
• mide bulantısı veya karın bölgesinde baskı hissi gibi genel rahatsızlıklar.

Tüp gebeliği fark edilmezse ve embriyo büyümeye devam ederse, fallop tüpü yırtılabilir ve iç kanamaya neden olabilir. Çoğu durumda önemli kan damarları (ovaryal arterin veya uterin arterin yan dalları) zarar görür.

Fallop tüpleri hamilelik için tasarlanmamıştır. Büyüyen fetüsün boyutuna uyum sağlamak için yeterince esneyemezler. Bu nedenle, büyüyen embriyo nedeniyle etkilenen fallop tüpü yırtılabilir (rüptür).

Bir rüptür, karın boşluğunda hayati tehlike arz eden kanamaya yol açabilir; bu durum, dolaşım yetmezliği ve şokla birlikte görülür.

Tüp yırtılmasının belirtileri, şiddetli ve aniden başlayan ağrılardır. Bu hayati tehlike arz eden acil durumda, çok hızlı bir şekilde tıbbi yardım almanız gerekir.

Ne zaman derhal tıbbi yardım almalısınız?

Aniden ortaya çıkan şiddetli, tek taraflı alt karın ağrısı, baş dönmesi, dolaşım sorunları veya şiddetli kanama ile birlikte görülürse, bu durum fallop tüpünde rüptür ve iç kanamaya işaret edebilir. Bu durum hayati tehlike arz eder ve derhal bir hastaneye başvurulmasını gerektirir. Daha hafif ancak devam eden şikayetlerde bile, erken gebelik olduğu biliniyorsa, olası bir dış gebeliğin erken aşamada dışlanabilmesi veya doğrulanabilmesi için derhal tıbbi yardım alınmalıdır.

Çeşitli faktörler dış gebeliği tetikleyebilir. Temel olarak, iç üreme organları bölgesinde yapılan cerrahi müdahaleler, örneğin kürtaj, kısırlaştırma ameliyatları veya pelvik bölgedeki diğer ameliyatlar, riski artırır. Bu tür müdahaleler, fallop tüplerinde yapışıklıklara neden olabilir.

Ayrıca, klamidya enfeksiyonları gibi enfeksiyonlar ve endometriozis gibi hastalıklar da fallop tüplerinin açıklığını bozabilir. Bu nedenle fallop tüpü yapışık veya skarlaşmışsa, döllenmeden sonra yumurta hücresi rahme ulaşamaz ve bunun yerine fallop tüpünde kalır.

Tüp gebeliği için diğer risk faktörleri arasında doğum kontrolü amacıyla kullanılan rahim içi araçlar (IUD) yer alır. Ayrıca, tüp bebek tedavileri ve ileri yaş da risk faktörleridir.

Tüp gebeliği olasılığı, kadının yaşı ilerledikçe artar.

Diğer nedenler şunlardır:

• fallop tüpü polipleri
• bükülmüş fallop tüpleri
• önceki tüp gebelikleri
• fallop tüpü duvarındaki boşluklar gibi doğuştan gelen anatomik özellikler
• karın veya pelvik bölgede geçirilmiş ameliyatlar
• Düşükler
• Düşükler

Fallop tüpleri genel olarak açık olsa bile, tüplerin iç duvarındaki kıl inceliğindeki kirpiklerin işlev bozukluğu da bir neden olabilir. Bu kirpikler normalde yumurta hücresini yumurtalıklardan rahim yönünde taşır. Sigara içmek veya nikotin alımı, bu taşıma işlevini kanıtlanmış şekilde bozabilir ve böylece dış gebelik riskini artırabilir.

Ektopik gebeliğin teşhisi her zaman kolay değildir, çünkü ektopik gebelik erken evrelerde ultrasonda neredeyse hiç fark edilmez. Ultrason (transvajinal sonografi) sırasında, rahim boşluğunu değerlendirmek için ultrason probu vajinadan rahim ağzının yakınına kadar ilerletilir.

Tüp gebeliği şüphesi genellikle, pozitif bir gebelik testi sonrasında ultrasonda rahimde gebelik saptanamaması durumunda ortaya çıkar. 6. gebelik haftasında bile rahimde gebelik saptanmıyorsa, rahim dışı gebelik olasılığı yüksektir. Ayrıca, gebelik hormonu seviyesi yavaş yükseliyorsa, bu şüphe daha da güçlenir.

Teşhis kesin olarak konulamazsa, dış gebeliği kesin olarak doğrulamak için laparoskopi gerekebilir.

Erken teşhis, hasta için büyük önem taşır: Dış gebelik zaten ilerlemişse, etkilenen fallop tüpünün ameliyatla alınması riski artar. Dış gebelik ne kadar erken teşhis edilirse, fallop tüpü ve doğurganlık o kadar iyi korunabilir.

Tüp dışı gebelikte üç tedavi seçeneği vardır:

• cerrahi müdahale,
• ilaç tedavisi veya
• gözlem altında bekleme.

Hangi tedavinin en uygun olduğu, hastanın bireysel durumuna ve dış gebeliğin ne zaman tespit edildiğine göre belirlenir.

Embriyonun veya tüm fallop tüpünün cerrahi olarak çıkarılması

Ameliyatta, karın duvarında yapılan küçük bir kesikten bir kamera ve cerrahi aletler karın boşluğuna sokulur. Bu minimal invaziv müdahale, hem ameliyat süresini hem de hastanede kalış süresini kısaltır; kan kaybı azdır ve iyileşme genellikle hızlı gerçekleşir.

Ameliyat sırasında cerrah, gebelik dokusunu çıkarır. Bazı durumlarda fallop tüpünü korumak mümkündür, diğer durumlarda ise etkilenen fallop tüpünün tamamının çıkarılması gerekir (salpingektomi).

Her cerrahi müdahale gibi, bu işlemde de komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Gebelik dokusundan çok az miktarda kalıntı kalırsa, bu kalıntılar büyümeye devam edebilir ve daha sonra iç kanamaya neden olabilir. Bu nedenle ameliyat sonrası gebelik hormonunun düzenli olarak kontrol edilmesi şarttır. Ancak kanda HCG saptanmadığında, fallop tüpünde artık gebelik dokusu kalmadığı kesin olarak kabul edilir.

İlaç tedavisi: Metotreksat ile tubar gebeliğin tedavisi

İlaçla tedavi, ancak tubar gebelik belirgin şikayetler ortaya çıkmadan erken bir aşamada teşhis edildiğinde mümkündür. Bu durumda en sık kullanılan ilaç, hücre toksini olan metotreksattır. Bu ilaç, embriyoyu çevreleyen hücrelerin büyümesini ve bölünmesini engeller; böylece embriyonik doku ölür ve vücut tarafından emilir.

Metotreksat, damar yoluyla veya kas içine verilir ya da doğrudan gebelik dokusuna enjekte edilir. Ayrıca, ameliyat sonrasında gebelik dokusunun bir kısmının geride kaldığından şüphelenildiğinde de sıklıkla ilaç tedavisi uygulanır.

Gözlem ve Bekleme

Nadir durumlarda, dış gebeliğin kendiliğinden gerilemesini beklemek mümkündür. Bu yaklaşım, hastanın herhangi bir şikayeti olmaması ve kandaki HCG değerlerinin düşük olması veya düşüyor olması durumunda değerlendirilebilir. Bunun için sürecin yakından izlenmesi şarttır. Yine de bir acil durum ortaya çıkarsa, derhal klinik tedavi ve gerekirse acil ameliyat gereklidir.

Tüp dışı gebelik geçirdikten sonra, tekrar tüp dışı gebelik yaşama riski artar. Fallop tüplerinden biri ciddi şekilde hasar görmüşse, tekrar hamile kalma şansı biraz azalır. Diğer fallop tüpü sağlıklıysa, tekrar hamile kalma şansı yine de yüksektir.

Kadınların yaklaşık yüzde 60’ı, tubal gebelikten sonra 18 ay içinde yeniden hamile kalır. Tubal gebeliğin takip süreci kapsamında, jinekologlar genellikle laparoskopi ameliyatından sonra bir sonraki deneme için yaklaşık üç ay beklemeyi önerir. Açık karın ameliyatından sonra, yara izlerinin tamamen iyileşmesi için altı ay beklenmesi önerilir.

Tekrar hamile kalanlar, erken bir aşamada bir doktora başvurmalıdır. Ultrason ile döllenmiş yumurtanın rahim içinde doğru bir şekilde yerleşip yerleşmediği kontrol edilebilir.

Jinekologlar, laparoskopi ameliyatı geçiren kadınlara bir sonraki deneme için yaklaşık üç ay beklemelerini tavsiye eder. Açık karın ameliyatından sonra ise tüm yara izlerinin iyileşmesi için altı ay beklemeniz önerilir.

Tekrar hamile kalırsanız, derhal doktorunuza başvurmalısınız. Doktorunuz ultrason yardımıyla döllenmiş yumurtanın rahim içine doğru şekilde yerleşip yerleşmediğini kontrol etmelidir.