Yumurtalıklar – Yumurtalık, yumurtalıklar ve yumurtalık hastalıkları - Yumurtalıklar nasıl çalışır?

Yumurtalıklar, kadın vücudundaki iç cinsel organlardır. Üreme organları arasında yer alırlar. Her kadının iki yumurtalığı vardır.

Bazı kadınlar, çocuk sahibi olma istekleri sona erdiğinde, doğum kontrolü amacıyla yumurtalıklarının alınmasını tercih ederler.

Yumurtalıklar, küçük pelvis içinde ilik arterlerinin yakınında bulunur. İki parmakla elle muayene edilebilirler: Bir parmak karın duvarına yerleştirilirken, diğeri vajinadan içeri sokulur.

Komşu organlar şunlardır:

• apandis,
• lomber pleksus siniri ve
• idrar yolu.

Yumurtalıklar, tek tabakalı özel bir doku ile kaplıdır. Bu doku, iç kısımdaki medulla ve dış kısımdaki korteks'ten oluşur. Yumurtalıkların korteksinde yumurta hücreleri bulunur.

Yumurtalıklarda yumurta hücreleri olgunlaşır; normalde ayda bir tane. Yumurta hücresi, folikül adı verilen bir zar içinde büyür. Bu olgunlaşma aşamasının sonunda folikül patlar ve yumurta hücresi fallop tüpüne salınır. Buna yumurtlama denir. Bu aşamada yumurta hücresi, erkek sperm hücreleri tarafından döllenebilir. Ayrıca vücut her ay 1000’e kadar olgunlaşmamış yumurta hücresini atar.

Yumurtlamadan sonra folikül, sarı cisimcik haline dönüşür. Bu dönüşüm sayesinde östrojen ve progesteron (sarı cisimcik hormonu olarak da bilinir) hormonları üretilir. Bu iki hormon, adet döngüsünü düzenler.

Progesteron, döllenmiş bir yumurtanın yerleşeceği rahim zarının oluşumunu sağlar. Döllenme gerçekleşmezse, sarı cisim parçalanır. Ardından adet kanaması başlar.

Yumurta hücrelerinin üretimi, kadının menopoz dönemiyle sona erer.

Yumurtalıkların işlevleri hipofiz bezi tarafından kontrol edilir. Hipofiz bezi bu amaçla düzenli aralıklarla FSH ve LH hormonlarını salgılar.

Fallop tüpü iltihabı

Fallop tüplerinin iltihaplanması bakteriler tarafından neden olur ve bir veya her iki fallop tüpünü de etkileyebilir. Fallop tüpü iltihabının seyri akut veya kronik olabilir.

Fallop tüpü iltihabının bir sonucu olarak

• apse oluşumu ile birlikte yumurtalık iltihabı ve
• periton enfeksiyonu

ortaya çıkabilir.

Fallop tüpü iltihabının en sık görülen belirtileri arasında ateş ve alt karın bölgesinde her iki tarafta veya tek tarafta ağrı yer alır.

Fallop tüpü iltihabı durumunda, tedaviyi yürüten jinekolog antibiyotik reçete eder. Hasta ayrıca kendini yormamalı ve mümkünse yatak istirahati yapmalıdır. Şiddetli ağrı durumunda ek olarak ağrı kesici verilir.

Gerekirse, laparoskopi ile apse açılmalıdır. Ardından, hastalığa neden olan mikropların antibiyotiklere ne kadar duyarlı olduğu test edilebilir. Sık görülen patojenler arasında, genellikle ileride kısırlığa (doğurganlık kaybına) neden olan klamidya bulunur.

Zamanında ve doğru bir tedavi uygulandığında, kadının üreme fonksiyonu ve dolayısıyla doğurganlığı normalde korunur. Ancak hastalık zamanında tedavi edilmezse, kronik bir seyir izleyebilir. Bu durum, en kötü ihtimalle hastanın kalıcı kısırlığına yol açar.

Hastalığın ihmal edilmesi durumunda, çoğu zaman kronik şikayetler ortaya çıkar. Bunun sonucunda bazen yumurtalıklarda veya fallop tüplerinde apse gibi komplikasyonlar gelişebilir. Bu durumda, tedavi seçeneği olarak genellikle sadece cerrahi müdahale kalır.

Yumurtalık Kanseri

Tıpta ovaryal karsinom olarak da adlandırılan yumurtalık kanseri, kötü huylu bir tümördür. Doğrudan yumurtalık dokusundan oluşur. Buna karşılık, yumurtalık kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 10 ila 15’i peritonun belirli hücrelerinden kaynaklanır.

Yumurtalık kanserine yakalanan hastaların ortalama yaşı 65'tir. Yumurtalık kanserine yakalanma riski yüksek olan gruplar şunlardır:

• çocuksuz ve geç yaşta çocuk sahibi olan kadınlar ile
• ailesinde bu hastalığın sıklığı yüksek olan veya gen mutasyonu bulunan kadınlar.

Yumurtalık kanserine işaret eden tipik semptomlar yoktur. Belirtiler çok çeşitli olabilir ve kanama bozukluklarından performans düşüşüne kadar uzanabilir. Sıklıkla

• karın çevresinde genişleme,
• belirsiz karın ağrıları ve
• bağırsak hareketlerinde sorunlar

görülür.

Genellikle yumurtalık kanseri, karın boşluğuna yapılan bir kesi ile tedavi edilir. Bu sayede tümör tamamen çıkarılabilir. Ayrıca bu ameliyat sırasında

• etkilenen lenf düğümleri,
• tüp,
• rahim ve
• yağ tabakası

de çıkarılır. Bu nedenle, bu ameliyatın sonucu genellikle hastanın kısır kalmasıdır. Klasik

• hormon tedavileri ve
• radyoterapi

ile yapılan klasik tedavi, yumurtalık kanserinde çoğu zaman başarılı olmaz.

Yumurtalık kisti

Yumurtalıkta oluşan kist – tıpta ovaryal kist olarak da adlandırılır – yumurtalıkta görülen iyi huylu bir şişliktir. Temel olarak, yumurtalıklarda kist oluşumu çok yaygındır.

Çoğu durumda yumurtalık kistinin oluşumu, hormon dengesizliklerinden kaynaklanır. Normalde yumurtlama sırasında folikül patlar. Yumurta hücresi, dışarı çıkan sıvı ile birlikte dışarı atılır. Yumurta hücresi sonunda fallop tüpüne ulaşır.

Hormon dengesizlikleri, folikül zarının yırtılmamasına neden olabilir. Bu durumda yumurtlama da gerçekleşemez. Sonuç olarak daha fazla sıvı birikir ve bu da nihayetinde yumurtalık kistine yol açar.

Doğum kontrol hapı, yumurtalık kisti riskini biraz artırır. Hap, yumurtlamayı yapay olarak engeller, ancak yine de hormonal dengesizlikler ortaya çıkabilir.

Bazı durumlarda yumurtalık kisti hastada hiçbir şikayete yol açmaz. Bu nedenle genellikle jinekolojik muayene sırasında ultrasonla tesadüfen keşfedilir.

Ancak kist belirli bir boyuta ulaşırsa, komşu organlara baskı uygulayabilir. Bu durum, hastada karın bölgesinde sönük veya çekici bir ağrı ile kendini gösterir.

Diğer olası belirtiler şunlardır

• cinsel ilişki sırasında ağrı,
• sırt ağrıları veya
• sık idrara çıkma.

Kist ayrıca patlayabilir. Bu durum, karın bölgesinde hafif bir çekilme hissi olarak hissedilir. Nadir durumlarda bu durum kan damarlarının yırtılmasına da neden olabilir. Bu da karın boşluğunda kanamaya yol açar. Bu durumda hastalar

• akut ağrı,
• baş dönmesi ve halsizlikten
• ve hatta şok reaksiyonundan şikayet ederler.

Çoğu durumda bu durumda cerrahi müdahale gerekir.

Tedavi şekli, diğer faktörlerin yanı sıra kistin büyüklüğüne ve konumuna bağlıdır. Hastanın yaşı ve kistin oluşum nedeni de uygun tedavinin belirlenmesinde rol oynar.

Genç kadınlarda, tedaviyi yürüten jinekolog öncelikle düzenli ultrason muayeneleri yapar. Böylece kistin değişip değişmediğini kontrol eder. Fonksiyonel kistler, yalnızca yumurtalıkları hâlâ işlevsel olan kadınlarda görülür.

Birçok kadında kist, birkaç adet döngüsünden sonra kendiliğinden küçülür. Aksi takdirde hormon tedavisi uygulanabilir.

Komplikasyonlar

• komplikasyonlar,
• şikayetler 
• ya da kist boyutu 5 cm'den fazla olduğunda

doktor laparoskopi önerir. Bu işlem sırasında kistin kötü huylu bir tümör olduğu tespit edilirse, cerrahi müdahale yapılması gerekir.

Kadının yumurtalıkları, kadın cinsel organları arasında yer alır ve gonadlar olarak döllenmeye elverişli yumurta hücrelerinin üretildiği merkezi bir yerdir. Anatomik olarak bakıldığında, yumurtalıklar rahmin her iki yanında yer alır ve Ligamentum ovarii proprium ile damar ve sinirler aracılığıyla rahimle bağlantılıdır.

Ovarlar olarak da adlandırılan yumurtalıklar, badem şeklindedir ve dışta yer alan korteks ile içte yer alan medulladan oluşur; medullada doku, epitel ve foliküller bulunur. Yaşam boyunca yumurtalıklarda yumurta hücreleri olgunlaşır; bu süreçte FSH döngüyü kontrol eder ve bir folikül sarı cisim haline gelirken, östrojenler ve progesteron ile östrojenler ve gestagenler adet kanamasını ve menstruasyonu etkiler.

Her iki yumurtalık da fallop tüpü aracılığıyla rahimle bağlantılıdır; böylece yumurta hücresi rahim yönünde taşınır ve döllenme gerçekleştiğinde, daha sonra rahim duvarına tutunabilecek bir embriyo oluşur. Aynı zamanda, kist, adneksit, yumurtalık kanseri gibi yumurtalık hastalıkları; yumurtalık yetmezliği veya polikistik değişiklikler gibi yumurtalık bozuklukları; ayrıca yumurtalıkların iyi huylu tümörleri veya Brenner tümörü gibi iyi huylu tümörler klinik açıdan önemlidir. Hormonal değişiklikler ayrıca amenoreye, mide bulantısı ve kusmaya kadar varan şikayetlere neden olabilir; bu nedenle jinekolojik bir değerlendirme önemlidir.

Genel olarak, yumurtalıkların adet döngüsünde, yumurta hücrelerinin üretiminde ve embriyonik gelişimde belirleyici bir rol oynadıkları göz önünde bulundurulduğunda, nasıl işledikleri açıkça ortaya çıkmaktadır.

Yumurtalıklar nedir ve hangi işlevleri vardır?

Yumurtalıklar, kadınların üreme organlarıdır. Ana görevleri, yumurta hücrelerinin üretimi ve östrojen ile progesteron gibi hormonların salgılanmasıdır.

Yumurtalıklar nasıl çalışır?

Yumurtalıkların çalışması, yumurtalıklarda foliküller içindeki yumurtaların olgunlaşması anlamına gelir. Yumurtlama sırasında bir yumurta salınır ve fallop tüpü yoluyla rahme ulaşabilir.

Yumurtalıklar vücutta nerede bulunur?

Yumurtalıklar, küçük pelviste rahmin her iki yanında yer alır. Bağlar ve damarlar aracılığıyla çevre dokularla bağlantılıdırlar.

Yumurtalıklarda hangi hastalıklar görülür?

Yumurtalık hastalıkları arasında kistler, adneksit gibi iltihaplanmalar ve yumurtalık kanseri sayılabilir. Ayrıca hormonal bozukluklar veya polikistik değişiklikler de görülebilir.

Hormonlar yumurtalıklarda hangi rolü oynar?

Yumurtalıklar, östrojen ve progesteron gibi cinsiyet hormonlarını üretir. Bu hormonlar adet döngüsünü, adet kanamasını ve döllenmeye elverişli yumurta hücrelerinin gelişimini düzenler.